Conradus de Soltau

Principium libri IV

Edited by: Mihai Maga

#K1 338a #Ma1 152ra #M9 98ra #Ox2 107ra #Pr1 131va #T1 125va #U1 126vb #W5 92rb #Wo1 391vb < Quaestio I >

sequitur #Ma1 quaeritur #K1 #Pr1 quaestio #Ma1 #T1 ( iter #Pr1) circa #K1 #Pr1 #T1 #U1 #W5 ( iter #K1 #Pr1) distinctionem #T1 primam #T1 principium #W5 quartum #K1 #Pr1 #U1 libri #T1 quarti #W5 ( iter #Pr1) librum #Pr1 quarti #T1 libri #W5 ( iter #Pr1) Sententiarum #K1 #Pr1 #T1 #U1 #W5 quaeritur #M9 #U1 #W5 (Distinctio prima mg #M9) utrum #Ma1 etc #Ma1 Utrum an #K1 ( iter #M9 #U1 #W5) (Prima mg #Ox2) divina ( iter #M9 #U1 #W5) sacramenta ( iter #M9 #U1 #W5) semper #M9 fuerint fuerunt #K1 homini semper #M9 necessaria. Quod (Probatio mg #M9) sic, arguitur #Ma1 : quia pro quocumque statu homo indiguit indiguerit #Ox2 (indiguisset ac #U1) gratia pro eodem fuerunt fuerint #Ox2 fuerant #Pr1 sibi sacramenta necessaria cum ipsa sint per quae ( pc #Ox2) nobis #K1 338b confertur gratia #Ox2 gratia confertur #Ox2 . Sed homo numquam fuit sic #Ox2 ( mg #Ox2) in statu quin indiguerit indiguit #K1 #Pr1 gratia ad beatitudinem consequendam, igitur quaestio vera. assumptum #K1 #Pr1 #T1 #W5 ( exp #T1 #W5) patet #K1 #Pr1 probatur #T1 #W5 ( exp #T1 #W5) Oppositum (Oppositum mg #M9) arguitur sic #K1 : in statu innocentiae, divina sacramenta non fuerunt semper #Ox2 #U1 127ra homini necessaria, igitur quaestio falsa. Assumptum probatur: quia, ut dicit venerabilis Hugo, ‘sacramenta sint sunt #K1 #M9 #U1 #Wo1 #Wo1 392ra vasa medicinaeNote: lib. 1, p. 9, cap. 4’; sed in statu innocentiae homo per iustitiam originalem origenalem #M9 #Ox2 fuit perfecte sanus (s del #Pr1) , igitur vasa medicinae tunc #K1 #Ox2 non erant fuerunt #Ox2 tunc #Ox2 ( mg #Ox2) necessaria, et #K1 #M9 igitur per consequens #Ox2 (igitur ac #Ox2) nec sacramenta.

Praemissa (Materia conclusionis mg #M9) protestatione, Divisio circa solutionem huius quaestionis volo pertractare tractare #K1 ista illa #Ma1 #M9 et quem vel minus principaliter #K1 tria. Primo primorum #U1 (1 mg #Ox2) , sacramentorum institutionem. Secundo (2 mg #Ox2) , ipsorum significationem. Tertio (3 mg #Ox2) , propositam quaestionem. Quibus expeditis, descendam ad aliquas materias in prioribus meis ( supl #Pr1) (magis ac #Pr1) principiisNote: lib. 2, pr., q. 1, art. 1, co. 1-3; art. 2, co. 1; lib. 3, pr., q. 1, art. 1, co. 1 tractatas positas #K1 , in quibus replicabo contra dominos et magistros mecum concurrentes, qui dignati sunt sint #K1 #Ox2 contra dicta mea opponere, et circa ipsa confere etc #Ma1 .

< Articulus I >

Quantum (Primus articulus mg #M9) (Conclusio prima mg #Ox2) (Conclusio una primi articuli mg #W5) ad primum, pono istam illam #K1 #Ma1 #M9 #Ox2 conclusionem, quod #Ox2 Concl. 1 institutio sacramentorum Deum decuit et nobis expediens fuit (l. del #W5) . Hanc conclusionem declarat declaret #Ma1 Bonaventura Bonaventis #Wo1 sic sicut #U1 : “Decuit quippe Dei misericordiam, #T1 125vb iustitiam et vel #K1 #M9 #Pr1 #Ma1 152rb sapientiam, in quibus consideratur omnis via Domini Deum #M9 . Decuit”, inquam (inquantum ac #K1) , “Dei misericordiam, quia homo male gratiam servabat (conservabat ac #Wo1) propter voluntatis vertibilitatem fertilitatem #M9 utilitatem #U1 ; ideo Deus instituit sacramenta, ad atque #K1 #T1 quae #K1 #T1 homo concurrens praecurrens #K1 #Pr1 recurrens #Ma1 , gratiam #Pr1 131vb recuperaret recuperavit #Wo1 ; et ideo magnae misericordiae fuit ista illa #K1 #M9 instituere institutio #Ox2 ; maxime #K1 #Pr1 cum tamen #Ox2 faciant faciam #M9 faciunt #Ox2 non (sonum del #U1) solum ad remissionem culpae, sed et etiam #K1 #Ox2 #Pr1 poenae. Decuit enim #K1 etiam Dei iustitiam sacramenta instituere, #K1 339a quia cum sit iustus, exigebat aliqua humilitatem #K1 seu #K1 #W5 92va humiliationem per quam homo ad gratiam se disponeret, et sacramenta suscipiendo, quasi ex quodam (quadam ac #Ox2) pacto pactu #M9 facto #Ox2 gratiam inveniret (crux mg #Ox2) . Decuit (Confirmatio mg #M9) etiam hoc ad #K1 ipsum ipsam #K1 #Ox2 Dei sapientiam, ut quod #Ox2 sicut homo per #Ox2 107rb lignum cecidit (cecudit ac #K1) , ita per lignum salutis remedium inveniret. Expediens etiam fuit ex parte aegroti hominis et #Ox2 , quia ex lapsu in peccatum erat homo caecus quoad (ad ac #Pr1) rationalem rationalia #K1 potentiam #Ox2 ( mg #Ox2) ; ideo, #M9 98rb data sunt sint #Ma1 #Ox2 #T1 ei #K1 sacramenta visibilia #K1 visibilia sacramenta #K1 ad eruditionem. Erat homo etiam #K1 elatus ilatus #U1 quoad irascibilitatem irascibilem #Ma1 irascibilem potentiam #Ox2 ( mg #Ox2) (irascibilitatem ac #Ox2) ; ideo data sunt sint #Ma1 #Pr1 #T1 ei sacramenta corporalia ad sui humiliationem. Erat etiam #M9 #U1 127rb etiam erat #M9 fastiditus fastiticus #M9 vastiditus #Ox2 (vasiditas ac #Ox2) quoad ad #M9 concupiscibilitatem concupiscibilem #Ma1 (id est concupiscibilem potentiam mg #Ox2) , ut non saperent separent #Ma1 ei spiritualia; ideo instituta sunt sint #Ox2 #Pr1 #T1 #W5 ei #Ox2 sacramenta ad exercitationemNote: lib. 4, dist. 1, p. 1, art. 1, q. 1, resp..” Patet igitur ergo #Ma1 ex hac declaratione quod sacramenta instituere Deum #Ox2 Deum instituere #Ox2 decuit et nobis expediens fuit. Sed #K1 (Confirmatur ratione mg #M9) (Probatio conclusionis mg #Ox2) probatur ratione conclusio #K1 #Ox2 conclusio ratione #K1 #Ox2 sic #K1 : aliquo plus indiget aegrotus quam (vel ac #U1) sanus, ergo igitur #Ma1 #Ox2 aliquid ad #Ma1 #M9 plus oportuit #Ox2 oportuit plus #Ox2 dari dare #U1 homini (ad del #Ma1) curando #Ox2 ad salutem consequendam quam, si non caecidisset, talia talis #K1 autem non ( supl #U1) sunt sint #K1 #Ox2 #Pr1 #T1 nisi ( supl #U1) sacramenta, quia alias, homo si non caecidisset, habuisset gratiam, virtutes virtutis #K1 et dona, igitur etc #K1 #M9 . Et confirmatur sic #K1 #Ox2 : quia homo ignarus fuit #M9 quapropter #Ox2 ( supl #Ox2) , oportunum #T1 126ra et conveniens erat #Wo1 sibi #K1 dari dare #T1 ( supl #K1) erat #Wo1 praecepta legalia. Igitur, cum etiam #K1 #Ox2 esset infirmus, pari ratione oportunum fuit ipsa ipsi #K1 #Ma1 #Pr1 (ipsa ac #K1) provideri per sacramenta medicinalia igitur #Ma1 etc #Ox2 ( supl #Ox2) .

Sed (Contra dictam conclusionem mg #M9 #W5) (Contra mg #Ox2) contra videtur quod non ( supl #K1) expediat aegroto quod sacramenta sunt sint #Ox2 instituta quia tanto melius est aegroto quanto plures primis #K1 habet vias #M9 vias habet #M9 veniendi ad salutem. Sed institutis sacramentis non est alia aliqua #K1 via ( mg #Pr1) veniendi ad salutem quam per sacramenta. Prius vero erat omnis via qua se disponebat aegrotus ad gratiam. Artata ( subl #K1) est et #U1 ergo autem #Wo1 via per sacramentorum #K1 339b institutionem (non est expediens homini etc. mg #Ox2) . #Pr1 132ra Secundo (Secundo ad idem mg #M9) (Secundo iter #Ox2) sic #Wo1 : quamvis mandata servare non sit grave naturae sanae; est tamen grave naturae infirmae. Ergo igitur #K1 #Ox2 multiplicare mandata non data #M9 non est nisi gravare (generare ac #K1) ( pc #Ox2) #Ma1 152va sarcinam (si so. del #U1) . Igitur, si sola (mandata essent del #U1) moralia mortalia #U1 essent in #Wo1 392rb praecepto, facilior faciliter #Ox2 #Ma1 esset via #M9 ad salutem facilior #Ma1 , ergo igitur #K1 #Ma1 #Ox2 instituere ultra hoc (mandata del #K1) sacramenta #Wo1 est, ut videtur, #Ox2 107va viam salutis aggravare (igitur videtur quod sacramenta non expediant supl #Ox2) .

Solutio #Wo1 ( mg #M9) : ad primum dico quod, si plures primis #K1 essent viae, nulla tamen fuit esset #K1 #M9 ita bona utilis #K1 , nulla #K1 ita utilis bona #K1 , nulla #K1 tam ita #K1 #U1 efficax et compendiosa (sicut via institutionis sacramentorum supl #Ox2) . Et per hoc responde respondetur #Ox2 ad formam (argumenti supl #Ox2) . Ad (Ad secundum mg #M9) secundum dico quod aliquid aliquod #Ox2 quod #Ox2 (quod del #Ox2) apparet (esse supl #Ox2) onus (quod supl #Ox2) (bonus ac #W5) non tamen onerat, sed alleviat, #W5 92vb ut apparet in simili de plumis pluribus #U1 (pulmnis ac #K1) et pennis pellis #M9 #T1 in avibus (navibus ac #K1) . Non sequitur ergo, si sola moralia essent in praecepto, quod via ad #K1 salutem salutis #K1 esset facilior, immo nunc nec #Ma1 est facilior per sacramentorum adiutorium etc #Ma1 .

Secunda conclusio #Ma1 (Secunda conclusio mg #Ox2) (Secunda mg #W5) conclusio secunda #Ma1 sit est #K1 #Wo1 ista #Wo1 scilicet #M9 : #M9 98va Concl. 2 quamvis (Secunda conclusio mg #M9) sacramenta ut sacramenta semper #K1 fuerunt fuerint #K1 #M9 #T1 #W5 remedia semper #K1 ; non tamen quodlibet (tamen del #M9) sacramentum semper fuit remedium. #U1 127va Prima pars huius #K1 #Ox2 conclusionis patet ex (e ac #M9) conclusione praecedenti #K1 praecedente conclusione #K1 praecedenti #Pr1 et eius probatione. Etiam et #K1 #Pr1 ad #K1 #Ma1 #Pr1 iuxta #Ox2 hanc intentionem loquuntur doctores doctoris #K1 qui dicunt quod sacramenta semper sint #Ox2 et #Ox2 fuerunt medicinae medicina #K1 . #T1 126rb Sed (Secundus pars probatur mg #M9) (con. del #U1) secunda pars conclusionis probatur de matrimonio, quod quia #K1 #Pr1 tempore innocentiae primorum #U1 parentum fuit institutum, ut patet Genesis, in #Ox2 secundo capitulo #T1 ( supl #K1) Note: 2, 22-24. Sed tunc #K1 non erat tunc #K1 in remedium, sicut (sed ac #K1) nunc, sed #Ox2 quia tunc non #U1 erat fuit #Ox2 opus remedio remedium #Ox2 , quia tunc #Ox2 tota fuit #K1 fuit tota #K1 sanitas in primis (puntis del #Ox2) parentibus, sed erat solum solummodo #K1 in #U1 officium, igitur #K1 #U1 etc #K1 #U1 #Wo1 .

Ex (Corrolarium mg #M9 #Ox2) ista illa #K1 #M9 conclusione sequitur (correlarie supl #Ox2) correlarie #K1 quod #Wo1 Corr. 1 matrimonium aliquando fuit et non fuit sacramentum, prout sacramento attribuitur ratio medicinae aut remedii. Patet, quia in statu innocentiae fuit et tunc #K1 340a non fuit sacramentum, saltim saltem #M9 #Ox2 illa ista #U1 ratione, igitur #K1 #U1 ( supl #Ox2) etc #K1 #Wo1 ( supl #Ox2) .

< Articulus #K1 II #K1 >

Quantum (Secundus articulus mg #M9 #Ox2) (Secundus mg #W5) ad secundum articulum, ponam pono #K1 #T1 duas conclusiones quarum #K1 #Wo1 prima sit est #K1 #Ma1 ista illa #K1 #M9 #Ma1 , quod Concl. 1 significatio (Prima conclusio mg #M9) (Conclusio prima mg #Ox2) est de integritate sacramenti sic fit #T1 quod omne sacramentum #Pr1 132rb significat et est (sacramentum del #Ma1) signum. Hanc hoc #K1 (Probatio alia mg #M9) conclusionem declarat probat #M9 Bonaventura bona #K1 sic #K1 #M9 : quia “sacramentalis medicina (scilicet del #Ox2) est sufficiens efficiens #K1 medicamen medicinam #K1 medicina #Pr1 , quia ergo homo lapsus est non tantum in pronitatem pronitate #K1 #M9 contumeliae (conteumeliae ac #T1) , sed (etiam supl #Ox2) in #K1 ( supl #Ox2) caecitatem integritate #K1 ignorantiae; ideo ut (quod ac #Ox2) in #K1 utroque utrobique #K1 curetur curaretur #Ox2 sacramento sacramentum #M9 , non tantum debet habere hoc #K1 sacramentum #K1 #Ma1 #Pr1 quid quod #K1 #Ma1 #Pr1 gratuitum est #K1 #Ma1 #Pr1 , sed etiam mysticum et figuratum #Pr1 vigoratum #K1 #Pr1 seu #Ox2 significatum significatibus #T1 #Ox2 ”, per quod (tunc excitetur opus iustitiae, sed illud timeri non uni. del #Ox2) #Ox2 107vb excitetur motus modus #K1 fidei, ratione cuius sacramenta sint sunt #K1 #M9 #U1 #Wo1 homini salutiferaNote: lib. 4, dist. 1, p. 1, art. 1, q. 2, resp.. Igitur conclusio vera #M9 igitur etc #U1 . Etiam (Confirmatio mg #M9) ( iter #U1) haec #K1 ( iter #U1) conclusio patet #K1 ( iter #U1) patet conclusio #K1 ( iter #U1) per ( iter #U1) diffinitiones diffinitionem #K1 #Ox2 ( iter #U1) (diffinitionem in iter. 1 #U1) sacramenti sacramenta #W5 ( iter #U1) quam ( iter #U1) ponit Magister #K1 ( iter #U1) Magister ponit #K1 (in distinctione supl #Ox2) ( iter #U1) in ( iter #U1) textu ( iter #U1) scilicet #M9 (scilicet primam supl #Ox2) : “ sacramentum ( iter #U1) est ( iter #U1) sacrae ( iter #U1) rei ( iter #U1) signum #U1 Note: lib. 4, dist. 1, cap. 2”. Et (Confirmatur mg #Ox2) confirmatur per illud quod dicit venerabilis (b. del #T1) Hugo quod “sacramentum est materiale elementum ex similitudine repraesentans, ex institutione significansNote: lib. 1, p. 9, cap. 2”. #Ma1 152vb Si ( supl #K1) ergo igitur #Ox2 sacramenta habent suum totum esse ex institutione et sunt sint #Ox2 #Pr1 #T1 instituta ad significandum, igitur ideo #Ma1 significare est eis eius #Ox2 essentiale, quod fuit sint #Pr1 probandum.

Secunda conclusio #Ma1 (Secunda conclusio mg #Ox2 #T1) (Conclusio secunda mg #M9) (Secunda mg #W5) conclusio secunda #Ma1 sit #K1 #Wo1 ista illa #M9 #K1 #Pr1 #Wo1 : Concl. 2 quamvis commune sit omnibus sacramentis #U1 127vb consistere in aliquibus rebus gratiam Dei significantibus; tamen speciale est sacramentis sacramentum #K1 novae Legis, #T1 126va ut #Ox2 consistant consistat #K1 consistere #Ox2 consistent #T1 in verbis verbus #T1 et in #Ox2 rebus. Prima pars huius conclusionis #Ma1 #Ox2 conclusionis huius #Ma1 probatur #M9 et #M9 patet (partet ac #Pr1) per praecedentem conclusionem #K1 . Sed #K1 secunda pars #K1 probatur sic #K1 #Wo1 : quia #W5 93ra taliter debebant #Ma1 debebant taliter #Ma1 debent #Ox2 #W5 institui (instituti ac #U1) sacramenta novae Legis, ut #K1 ( supl #U1) non solum gratiam #Wo1 significarent, verum etiam (ut supl #Ox2) personam Salvatoris repraesentarent repraesentant #K1 repraesentare #U1 ex cuius passione habent etiam #Ma1 efficaciam respectu gratiae quam (omnes igitur homo del #Ox2) omnes homines #K1 recipiunt, qui (rei del #T1) rite percipiunt huiusmodi huius #M9 ( del #Ox2) (huiusmodi supl #Ox2) sacramenta. Sed ( supl #K1) (Notabile mg #M9) in persona Salvatoris est verbum aeternum unitum #M9 98vb sensibili corpori corporali #K1 , igitur sacramenta novae Legis debent consistere in verbis et in #Ox2 rebus sensibilibus, et #K1 #Ox2 #Pr1 #Wo1 igitur conclusio vera etc #Ma1 .

< Articulus III >

Quantum (Tertius articulus mg #M9 #Ox2 #W5) ad tertium articulum, ponam pono #K1 #M9 #T1 #Wo1 tres conclusiones quarum #K1 #Ox2 prima (primam ac #Ox2) sit est #K1 #Ox2 ( supl #Ox2) ista illa #K1 #M9 #Pr1 , quod #Ox2 Concl. 1 in statu #K1 340b innocentiae nec fuit necessarium nec oportunum aliquod esse #Ox2 esse aliquod #Ox2 sacramentum. Probatur sic #K1 #Wo1 : quia #K1 ubi nulla fuit infirmitas, ibi non fuit medicinae necessitas #Ox2 necessitas medicinae #Ox2 . Sed in statu innocentiae nulla non #K1 (ullo del #Ma1) fuit infirmitas. #Pr1 132va Et quia gratia sacramentalis est animae #Ma1 animae est #Ma1 medicina, igitur conclusio vera. Maior patet #Wo1 392va ex illo illa #K1 isto #Ox2 ista #Pr1 , quod quia #T1 #U1 #W5 habetur habentur #K1 #Wo1 Matthaei nono #Wo1 : “non est opus valentibus (id est sanis supl #Ox2) medicus, sed male habentibusNote: 9, 12”. Sed #K1 (Prima pars mg #M9) minor autem #K1 pro prima parte patet #M9 quia infirmitas animae est ex #M9 peccato sed in statu innocentiae tunc #Ox2 nullum #W5 erat fuit #Ox2 peccatum igitur #K1 sequitur quod ista conclusio pro prima parte sit vera #Ox2 (Sed in statu innocentiae nullum fuit peccatum, igitur etc. del #Ox2) . #Ox2 108ra Sed (Secunda pars mg #M9) (propter del #Ox2) pro per #T1 secunda parte patet #Ma1 #Ox2 patet per #K1 minor minorum #T1 #M9 patet probatur #Wo1 #K1 #Ma1 #M9 #Ox2 per venerabilem #K1 Hugonem Hugo #Ma1 Hugonis #Wo1 ( pc #Ox2) de Sancto Victore #Ox2 ( pc #Ox2) qui #Ox2 dicit dicentem #Ox2 ( pc #Ox2) quod “sacramenta sint sunt #K1 vasa medicinaliaNote: lib. 1, p. 9, cap. 4”, quod dicit propter gratiam quae cum sacramentis confertur per modum medicinae. Sed (Contra dicta mg #M9) (Contra mg #Ox2) forte diceret dicit #K1 quis contra #Pr1 #K1 contra quis #Pr1 per argumentum ante oppositum.

Solutio (Solutio argumenti primi secundum oppositum mg #Ox2) (Responsium mg #W5) : quamvis homo #K1 indiguisset gratia gratiam #Wo1 , non tamen indiguisset ea eam #M9 contra (propter ac #K1) peccatorum vulnera, et ideo non indiguisset ea ut est #Ma1 sacramentalis vel et #K1 (et ac #Ox2) medicinalis. Et per hoc patet ad formam. Etiam et #K1 , si opponitur de (dema. ac #M9) matrimonio, responsum est #Ma1 supra: quia in statu innocentiae fuit institutum in officium, nunc #K1 #Pr1 modo #Wo1 non #M9 #Wo1 (autem supl #Ox2) simul #M9 in #M9 officium #M9 et #T1 126vb remedium, sedsicut #K1 #Ma1 #M9 #Ox2 #Pr1 #T1 #U1 #Wo1 nunc simul #K1 in statu post lapsum etc #Ma1 .

Secunda (Secunda conclusio mg #M9 #Ox2) (Propositio mg #W5) conclusio sit #K1 #Wo1 ista illa #M9 #K1 #Wo1 : Concl. 2 post lapsum hominis in peccatum pro quocumque statu viae, puta scilicet #K1 pro #K1 statu legis naturae, mosaicae et evangelicae semper utilia et congrua, et quodammodo necessaria fuerunt fuerint #M9 homini hominum #Pr1 divina sacramenta. Alia aliter #Ox2 tamen et alia aliter #Ox2 puta magis perfecta #Ma1 153ra et minus perfecta secundum exigentiam scilicet #M9 statuum diversorum #K1 diversorum statuum #K1 . Probatur sic #Ox2 #Wo1 : quia in quocumque #U1 128ra statu durat infirmitas, pro illo isto #Ox2 statu est utilis et necessaria medicina; sed (Nota mg #M9) post plus #Ma1 lapsum hominis a in #K1 statu innocentiae #K1 341a pro quocumque statu viae duravit durabit #Ox2 #U1 infirmitas, igitur etc #K1 . Et dico quodammodo est #Ox2 necessaria, quia Deus alia alio #Wo1 via modo #Wo1 potuisset (bene supl #Ox2) salutem dedisse etc #Ma1 .

Tertia conclusio #Ma1 #M9 (Conclusio tertia mg #M9) (Conclusio tertia mg #Ox2) (Propositio mg #W5) conclusio tertia #Ma1 #M9 sit #K1 #M9 #Ox2 #Wo1 #W5 93rb ista #K1 #M9 #Ox2 #Wo1 , quod #K1 Concl. 3 in statu (stitu ac #Pr1) patriae non nec #Ma1 est fuit nec est #Ox2 ( supl #Ox2) necessarium congruum #K1 , nec congruum necessarium #K1 (nec del #Pr1) esse aliquod sacramentum. Probatur sic #K1 #Wo1 : quia #K1 ubi ibi #Ox2 (ubicumque ac #Wo1) #Pr1 132vb est perfecta sanitas cum impossibilitate impassibilitate #M9 #Ox2 ( pc #Ox2) infirmitatis, ibi igitur #Ox2 nulla est opportunitas medicinae #Ox2 medicinae opportunitas #Ox2 . Sed in #M9 #U1 #W5 ( supl #T1) patria est tanta et tam tamen #T1 #Ox2 perfecta sanitas spiritualis quod impossibilis impossibile #Ox2 est #Pr1 ibi esse #Ox2 aliqua infirmitas infirmitatem #Ox2 , igitur non #M9 99ra est opportunum, nec congruum ( pc #K1) ibi esse aliquod sacramentum, cum sacramenta sint sunt #K1 #M9 medicinae et est #M9 remedia remedium #M9 , igitur #K1 #Ma1 #Wo1 ( supl #Ox2) etc #K1 #Wo1 ( supl #Ox2) Et sic est finis conclusionis #Wo1 .

< Replicationes >

sequitur #W5 #Wo1 (Collatio mg #M9 #T1 #U1) (Collatio rubr. #T1) (Sequitur replicatio et collatio mg #W5) nota #W5 collatio #Wo1 ( rubr. #W5) etc #Wo1 ( rubr. #W5) nunc expeditus etc. #Ox2 replicationem #W5 Nunc igitur #K1 expeditus de positione praesentis (conclusio del #Ox2) quaestionis, descendo descendam #M9 #Ox2 ad aliquas materias #K1 tractatas in prioribus meis principiisNote: lib. 1, pr.; lib. 2, pr.; lib. 3, pr. in quibus confero cum dominis et magistris meis.

< Replicatio I >

Et primo (quod del #U1) ad materiam in qua confero cum magistro meo #K1 Mensone Mansone #Ox2 , qui Obiectio 1 impugnat impugnavit #K1 #Ox2 108rb istam illam #K1 #M9 #Pr1 primam #Ox2 ( supl #Ox2) conclusionem #Ox2 (istam conclusionem in primo del #Ox2) in primo #Ox2 principio positam (prius scilicet primam mg #Ox2) quod #K1 : Ex (Conclusio prima mg #M9) studio sacrae Scripturae non nec #K1 #M9 #T1 acquiritur, nec ( pc #Ox2) acquiri potest habitus theologicus sine fideNote: lib. 1, pr., q. 1, art. 1, co. 4. Quam probavi sic: Ad ob. 1 quia principia ad talem talis #K1 habitum sunt sint #Ma1 #Ox2 #Pr1 articuli fidei, ex quibus procedi non potest nisi sint crediti. Et quia #K1 ( supl #Ma1) non possunt potest #Wo1 #T1 127ra credi in lumine naturalis (visionis igitur del #Wo1) cognitionis, igitur etc #K1 #Wo1 .

Ad (Responsio mg #M9) istud illud #K1 #M9 #Ox2 #Pr1 (istam ac #U1) argumentum respondet ipse #Ox2 ipse ille #K1 sic #Ma1 respondet #Ox2 sic ipse #Ma1 : Ob. 1.2 quod minor habet duas partes. Ad ob. 1.2 Ad primam dicit sic #Ox2 quod #K1 #M9 (loq. del #Ox2) vel loquitur illa prima #Ox2 pars primi #Ox2 minoris de principiis effectivis, et hoc non, quia tunc articuli fidei habitu theologico non cognoscerentur cognoscuntur #K1 cognoscantur #Ox2 altiori lumine quam lumine fidei, cuius oppositum dicit positio mea #K1 mea positio #K1 . Et allegavi ad hoc Doctorem (Heinricus de Gandavo mg #M9 #W5) (Henricum de Gandawo mg #Pr1) (Hinricus de Gandavo mg #T1) Henricus de Gandavo #Ma1 Sollemnem scilicet #Ox2 Heinricus de Gandavo #Ox2 #U1 (et del #U1) , tertio #Ox2 Quolibet (to supl #Ox2) quintodecimo tertio #K1 #Pr1 #Ox2 , quaestione secundaNote: q. 2,?????????; vel loquitur illa ista #Ox2 minor de principio formali materiali #Ox2 , vel #Ox2 materiali formali #Ox2 vel finali et super hoc ipse #Ox2 deductionem suam #K1 facit fecit #Ox2 faciat #Pr1 .

Videtur (N. mg #Ox2) mihi quod Ob. 1.3 magister meus vult velit #M9 me #Wo1 per illud hoc #Ox2 argumentum me #Wo1 compellere ad legendum primum PosteriorumNote: ?????????, quod non facio libenter #M9 libenter facio #M9 coram tot #K1 occulatis viris. Dico tamen quod Ad ob. 1.3 principia principaliter #U1 scientiarum ex (de ac #Wo1) quibus devenimus in conclusiones conclusionem #Wo1 non #K1 341b concurrunt currunt #Pr1 #Pr1 133ra ad notitiam conclusionum acquirendam ad quaerendam #U1 in genere causae materialis, nec finalis formalis #K1 , nec formalis finalis #K1 , sed (tantum supl #Ox2) in genere #U1 128rb causae efficientis, quia sint sunt #M9 #U1 #W5 #Wo1 #Wo1 392vb causae efficientes efficientis #M9 instrumentales nostrum intellectum disponentes et elevantes lenevantes #U1 ad notitiam conclusionum quarum sunt sint #Ox2 #Pr1 principia.

Sed (Solutio mg #M9) ad argumentum suum quo arguit #K1 in contrarium conclusioni #Ox2 quo #K1 arguit #K1 sic #K1 #M9 : Ob. 1.4 quia tunc #M9 per habitum theologicum (ef. del #U1) ex studio Scripturae sacrae #K1 #Ox2 sacrae Scripturae #K1 #Ox2 sacro #U1 acquisitum non cognoscerentur cognoscuntur #K1 #Ox2 articuli fidei in #K1 #Pr1 #Ma1 153rb lumine (ar. del #Ox2) altiori quam lumine fidei (igitur supl #Ox2) , Ad ob. 1.4 nego illam istam #Ox2 #U1 consequentiam et dico quod per nullum studium potest haberi acquiri #K1 (haberi mg #K1) notitia de articulis fidei nisi cum adiutorio #W5 93va habitus infusi (infuse ac #U1) . Sed ex #M9 illo isto #U1 habitu infuso una cum studio sacrae Scripturae #Wo1 Scripturae sacrae #Wo1 #Ox2 108va articuli fidei cognoscuntur cognoscantur #K1 altiori clariori #Ox2 lumine et clariori altiori #Ox2 lumine #Ma1 quam lumine solius ( iter #U1) habitus infusi, et haec hoc #M9 fuit intentio beati Augustini (libro supl #Ox2) quartodecimo quintodecimo #Ox2 De Trinitate, capitulo primo, ubi loquens de sacra Scriptura theologia #Ma1 sic dicit: “huic scientiae tribuendum adtribuendum #Ox2 est [...] quo fides saluberrima salubriam #Ma1 gignitur”, scilicet #M9 in aliis “defenditur, nutritur et roboraturNote: lib. 14, c. 1, n. 3”.

Et (Confirmatur mg #M9) (Contra mg #Ox2) forte ipse ille #K1 #W5 ex ista illa #K1 #M9 #Ox2 auctoritate argueret arguet #M9 sic: Ob. 1.5 si fides per habet #K1 theologicum habitum #Ox2 (g. del #Pr1) #M9 99rb habitum theologicum #Ox2 gignitur in #T1 127rb aliis eis #M9 , scilicet per prae #T1 praedicationem Evangelii, igitur (et ac #K1) sine habitu etiam #Ox2 infuso posset potest #U1 quis habere scientiam de pure credibilibus, quia per habitum sic genitum.

Solutio (Solutio mg #M9) (Responsio mg #Ox2) . Ad ob. 1.5 Nego consequentiam: quia et #K1 #M9 dico quod praedicatio Evangelii sicut sic #Ox2 disponit audientes et fidem habentes (et del #Ox2) ad ( mg #Ox2) caritatem et ad #K1 #M9 alia dona, sic potest disponere ad fidem quam tamen Deus infundit.

Et (Contra mg #Ox2) ex istis ego respondeo ad unum (quam del #Ox2) quod ipse ille #K1 #K1 342a quaerit a me scilicet #M9 : Ob. 1.6 si articuli fidei cognoscuntur altiori lumine quam lumine fidei, unde nascitur illud lumen altius alterius #M9 ? Dico quod #K1 (Responsio mg #Ox2) quod quot #K1 Ad ob. 1.6 ex fide et ex #K1 #Pr1 133rb studio Scripturae sacrae #K1 #Ox2 sacrae Scripturae #K1 #Ox2 , quia habita fide (ex stud. del #Ox2) ex et #K1 #M9 studio sacrae #K1 #Ox2 Scripturae sacrae #M9 homo incipit clarius #K1 #Pr1 cognoscere credibilia fidei quam sola fide (fidei ac #Pr1) .

Ad (Item responsio mg #Ox2) unum argumentum #Ox2 de argumentis meis respondet (praedictus mg #Ox2) magister meus reverendus #M9 (cum del #Ox2) sic #U1 cum arguebam arguebatur #U1 (arguebat ac #Ox2) sic: Ob. 1.7 si posset possit #Ox2 potest #U1 acquiri habitus cognitivus congruentivus #M9 sine fide de pure puris #K1 credibilibus, sequitur sequeretur #Ox2 quod non essent pure pura #Ox2 #Wo1 (seu pure mg #Ox2) (ce. del #Ox2) credibilia (dico negando del #U1) , negandonego #K1 #M9 #Ox2 #W5 #Wo1 (negat pc #Ox2) consequentiam.

Et #K1 #U1 ad probationem cum dico quasi #Ma1 praedicantur principia #K1 #Pr1 dicantur #Ma1 (ad probationem cum dico praedicantur pure credibilia ipse respondet sic quod del #Ox2) #Ox2 108vb pure credibilia etc #Pr1 , ipse ille #K1 respondet sic #K1 : Ob. 1.8 quia quod #Ox2 sine fide fidei #Ox2 cognosci non (habent del #K1) valent absolute loquendo sed #K1 de fide. Ad ob. 1.8 Sed ego locutus sum #Ox2 sum locutus #Ox2 #M9 sine fide #U1 128va Ecclesiae.

Contra (Contra dicta mg #M9) : Ad ob. 1.7-1.8 tunc ex ista illa #M9 #Ox2 #K1 solutione sua #U1 sua solutione #U1 sequitur quod non sint sunt #K1 aliter pure #Ox2 credibilia quam quaecumque quacumque #Ma1 alia vera vel et #Ox2 etiam ( supl #K1) falsa, antecedens #Pr1 patet #Ma1 #Pr1 quia #K1 quaecumque #K1 alia #K1 vera #K1 vel #K1 etiam #K1 falsa #K1 , aliqua sunt sint #K1 #Ma1 #Ox2 #Pr1 sic bene pure #Wo1 ( mg #K1) credibilia, quia non sunt sint #Ma1 #Ox2 #Pr1 inquisitive credibilia, sed falsitas. Patet quia doctores vocant articulos de Trinitate et scilicet #K1 incarnatione incarnationem #K1 pure credibiles credibilia #K1 , quia sine lumine supernaturali naturali #M9 , scilicet fidei fide #Wo1 infusae, quod patet per beatum Augustinum qui dicit quod #Ma1 de #K1 talibus #K1 : “ex fide credidisti, fides in #Ox2 te #Ox2 donum Dei est #M9 est Dei #M9 Note: n. 1/1”.

Ad (Solutio mg #M9) dicta sancta #K1 multa multorum #M9 in littera #Pr1 #K1 sanctorum quae allegavi pro mea #T1 127va positione (praedictas mg #Ox2) respondet magister #M9 meus reverendus #Ox2 ad omnia ex in #K1 isto illo #K1 #M9 fundamento: Ob. 1.9 quia quod #Ma1 loquatur loquitur #Ox2 loquantur #Wo1 de fide formata.

sed #K1 Contra (Contra dicta mg #M9) : Ad ob. 1.9 fides quantum ad formam suam quae #Ox2 est #Ox2 caritas #Ox2 facit credere ex dilectione quae est caritas #Ox2 . Sed ille auctoritates #Ma1 iste #U1 #Ma1 153va auctoritates ille #Ma1 loquuntur dicuntur #U1 de credere simpliciter.

Etiam et #U1 ipse ille #K1 respondendo ad illas istas #Ox2 #U1 auctoritates dicit quod intelliguntur #W5 93vb sic: Ob. 1.10 quia articulos articulis #Ma1 #Wo1 393ra fidei non potest possunt #Ma1 quis inquisitive attingere #Ox2 attingere inquisitive #Ox2 ; stat tamen autem #U1 quod aliquis alias #K1 fit sit #M9 #Ox2 #Pr1 fidelis (fideles ac #T1) ex fide probi viri (viti ac #Ox2) ipsum informantis.

#K1 342b Sed (Contra dicta mg #M9) contra: Ad ob. 1.10 ex #Ox2 dictis #Ox2 suis #Ox2 quia #Ox2 haeretici possunt informare aliquod aliquem #K1 #Ox2 #U1 quod credat multa #Pr1 133va falsa. Etiam ecce #Ma1 qui credit falsa habet quidem quaedam #K1 #M9 quandam #Ox2 #Pr1 fidem #U1 (ad del #Ox2) adhaesionem (quod del #U1) , sed nullam #U1 cognitionem convinctionem #W5 , quia #K1 falsa #K1 non #K1 sciuntur #K1 , nec #K1 #Pr1 cognoscuntur #K1 #Pr1 , igitur etc #K1 #Ox2 .

Post (Dicitur mg #M9) praemissa praedicta #Ma1 , magister quaerit #K1 quaerit magister #K1 meus #K1 Ob. 1.11 quid quod #Ox2 ego sentiam (de arria. del #Ox2) de ad #U1 Arrianis arrigionis #M9 , de #Ox2 Pelagianis pelagionis #M9 et #M9 99va aliis (e del #W5) haereticis, quia quando #U1 dixi sibi respondendo ad unum de #U1 suis argumentis #Ox2 argumentis suis #Ox2 quod magister in theologia factus haereticus non posset potest #T1 #U1 possum #Ox2 informare Iudaeum vel paganum de habitu theologico sine fide, quia nec hoc haec #T1 posset potest #Ox2 #U1 magister fidelis et devotus. Dico (Solutio mg #M9) quod Ad ob. 1.11 fides requiritur non solum propter super #Ox2 adhaesionem, ut magister meus communiter convenit #K1 assumere assentire #Ox2 (assentiare ac #Ox2) videtur, sed etiam #Ox2 109ra propter sequentem cognitionem, quia ut #Ox2 dicit Isaias: “nisi credideritis non intelligetisNote: 7, 9”. Et ita loquitur beatus Augustinus in libro secundo #K1 #Ma1 #Pr1 De libero arbitrioNote: lib. 2, n. 2/5. Sed dico quod in illis istis #Ox2 haereticis non #K1 fuit sint #Ox2 adhaesio adhaesiones #Ox2 sine fide et ideo ibi #Ox2 non fuit ibi sibi #K1 #Pr1 #Ox2 habitus (theologico exp #Ox2) theologicus, quia non fuit cognitivus.

Deinde (Conclusio alia mg #Ox2) magister meus Obiectio 2 inpugnat illam istam #Ox2 #U1 conclusionem meam #Ma1 quod ex etiam #Ox2 #U1 128vb aliquibus traditis credetis #Ox2 in sacra Scriptura potest acquiri habitus #T1 127vb sine (theologia exp #M9) fideNote: lib. 1, pr., q. 1, art. 1, co. 2, quam probavi sic: Ad ob. 2 quia (qua ac #W5) aliqua sint sunt #M9 #U1 ibi tradita #K1 tradita ibi #K1 quae sint sunt #M9 #T1 #U1 #Wo1 pure moralia naturalia #K1 et naturalia moralia #K1 .

Circa hoc impugnando quaerit (ad del #U1) : Ob. 2.2 an iste ille #K1 #Ma1 #M9 habitus sit de integritate Scripturae, et ut #Ma1 habeant habeatur #M9 habeat #U1 respectum ad subiectum.

Dico quod, Ad ob. 2.2 sicut in #K1 scientia morali assumitur aliquid de scientia naturali, quod ut sic sit #U1 (nec del #Ox2) assumptum habet habent #K1 respectum (si del #Ma1) ad subiectum seorsum (deorsum ac #U1) , tamen potest #K1 potest tamen #K1 haberi sine scientia morali (sicut illud quod ph. Philosophus in fine Ethicorum, ut sequitur in alia latere, non est defectus in iste spatio del #Ox2) , #Ox2 109rb sicut illud quod Philosophus habet #Ma1 in infirme #K1 fine #K1 primi #Ox2 #W5 libro #K1 EthicorumNote: lib. 1, cap. 13, 1102a14-1103a11 tractat de potentiis animae, sic sicut #M9 in proposito #K1 343a igitur #M9 etc #K1 #Ma1 #M9 #Pr1 .

Ultimo ulterius #U1 (Solutio alia mg #M9) dico quod conclusio ista illa #M9 #K1 magistri mei reverendi #K1 #T1 non est sustinenda in #K1 qua dicere videtur #K1 #Ox2 dicetur #M9 et #M9 videtur dicere #K1 #Ox2 contra me quod Ob. 2.3 ex studio sacrae Scripturae #Ma1 Scripturae sacrae #Ma1 possit acquiri habitus ultra fidem cognitivus sine fide, quia si credibile potest credi et per intellectum cognosci sine fide, sequitur se #W5 quod amabile possit posset #K1 #T1 #U1 amari amare #W5 sine caritate. Ad ob. 2.3 Consequens #Pr1 133vb est #K1 erroneum falsum #K1 et #K1 consequentia patet #Ma1 patet consequentia #Ma1 : quia quod #U1 voluntas in ex #Ma1 sua natura non est minoris facultatis respectu (respectui ac #Ox2) sui obiecti proprii quam intellectus respectu sui. Et (Responsio mg #Ox2) si #K1 forte vellet dicere quod voluntas sine caritate posset potest #Ox2 diligere naturali dilectione, sed non meritoria.

Contra (Contra mg #Ox2) : quia #Ox2 Ad ob. 2.3.1 recte, sicut ipse ille #K1 arguit, quia quod #Ma1 quis potest moveri movi #K1 ad credendum non #W5 94ra accedente #Ma1 153vb fide infusa, sic potest quis et #K1 fortius, scilicet #K1 circa #Ox2 per rationes metaphysicales mathematicales #M9 et morales moveri ad amandum igitur amatio sine caritate infusa posset potest #U1 esse (esset ac #T1) tam intensa sicut ex caritate, quare qua #Pr1 gratia #U1 ergo #U1 non esset meritoria.

Item (Contra dicta mg #M9) (Item mg #Ox2) , Ad ob. 2.3.2 si ( supl #Ox2) fundamentum magistri mei #K1 esset est #Ox2 sustinendum, tunc fides ut habitus infusus et ut virtus theologica esset omnino frustra. Et vel #K1 dicat ipse ille #K1 pro informatione scholae ad #M9 99vb quid sit sic #Ma1 #T1 ponenda sustinenda #K1 fides infusa et ponenda #K1 , si sine ea possunt possint #Ox2 credi omnia.

#T1 128ra Item #U1 (Solutio mg #M9) (Item mg #Ox2) , Ad ob. 2.3.3 ex fundamento rationis praemisse praedictae #Ox2 capiatur unus (una ac #M9) secundum intentionem ( iter #Ox2) #Ox2 109va magistri mei magistri #M9 sic: de credibilibus informatus formatus #Ox2 (quod del #Ox2) quod credat et informetur #U1 129ra ille iste #U1 quod ( iter #M9) fieri potest posset #K1 , pari ratione quod ( supl #U1) diligat ( supl #U1) diligenda et speret sperat #K1 #Ox2 speranda.

Item iste #Ma1 (Item mg #Ox2) , Ad ob. 2.3.4 ex puris naturalibus #Wo1 393rb merebitur mereretur #K1 merebintur #Ox2 vitam vita #Wo1 aeternam aeterna #Wo1 , quod est haeresis Pelagii, igitur #K1 #Pr1 etc igitur #U1 #K1 #Pr1 #Wo1 .

< Replicatio II >

Nunc (Sequitur alia mg #M9) consequenter venio #K1 343b ad unam #Ox2 materiam in cum #Wo1 qua confero #Ma1 cum magistro meo reverendo #K1 #M9 #T1 magistro #Ma1 Nicolao Nycolao #Ma1 #T1 #K1 (Nycolao pc #Ox2) de #K1 #Ma1 #M9 #Ox2 #Pr1 #T1 #U1 #W5 #Wo1 Gubin Gubyn #Ma1 #Pr1 Cobyn #Ox2 Gobyn #T1 Guwin #W5 (Cobbyn supl #Ox2) , qui Obiectio 1 impugnat (Conclusio prima mg #Ox2) conclusionem illam istam #U1 (scilicet primam in secundo folio post sextam opinionem mg #Ox2) quam posui in principiis meis (scilicet supl #Ox2) : theologia (est del #Ox2) non est scientia eo modo (quod philosophi del #Ox2) quo philosophi de #K1 scientia #K1 sunt sint #Ma1 #Ox2 #Pr1 locutiNote: lib. 1, pr., q. 1, art. 2, p. 2, co. 1 de scientia #K1 . quam #K1 Probavi eam #K1 sic: Ad ob. 1 quia philosophi sunt sint #Ma1 #Ox2 #W5 locuti #K1 locuti sunt #K1 de scientia quae quam #Ox2 potest acquiri sine fide (Christiana del #Ox2) Christianae religionis. Sed theologia sine tali #K1 fide talis #K1 acquiri #Ox2 non potest, igitur #K1 #Pr1 etc #K1 #Pr1 #U1 .

Respondet respondit #K1 (Responsio mg #Ox2) magister meus #K1 Ob. 1.2 negando primam partem assumpti: nisi ego vellem loqui, dicit #U1 ipse ille #K1 #U1 , de speciebus scientiarum inventis per philosophos.

Contra (Contra illa mg #M9) (Contra mg #Ox2) : Ad ob. 1.2 scientiarum (de quibus del #U1) principia principaliter #U1 de quibus philosophi sunt sint #K1 #Ma1 #Ox2 #Pr1 locuti; habent habet #K1 ortum suae cognitionis #Pr1 134ra ex sensatis sine dono Dei #K1 #Pr1 spirituali superaddito. Igitur ipsi sint sunt #M9 #Ox2 #U1 #W5 locuti de scientia quae potest acquiri sine fide religionis Christianae. Consequentia tenet patet #Ma1 #K1 , cum fides sit donum ad credendum et ad #K1 #Ox2 ( supl #Ox2) cognoscendum cognoscendos #Ox2 articulos datum, ut omnes sancti doctores #K1 doctores sancti #K1 dicunt. Sed #Ox2 assumptum antecedens #Ox2 patet quia ante omnia in scientiis de quibus philosophi sint locuti #K1 #Wo1 sunt #M9 #U1 locuti sunt #K1 #Wo1 oportet praecognosci de #K1 subiecto #K1 si est et quid est. Et hoc ex sensatis, quia propter hoc #U1 dicit #U1 Philosophus in #K1 primo Posteriorum in tractatu de ignorantia quod carens carent #M9 #Wo1 aliquo sensu non potest habere scientiam sensibilis illius istius #U1 sensusNote: ?????????.

Item (Item mg #Ox2) , omnis philosophi #Wo1 scientia scientiam #Wo1 de qua quavibus #Wo1 philosophi sint locuti #K1 #Wo1 sunt #M9 #U1 locuti sunt #K1 #Wo1 et de qua unquam umquam #Pr1 #U1 #W5 undique #K1 tum quam #M9 (de del #U1) intendebant intendebam #K1 #U1 sic se habent habet #K1 #Pr1 , quod #T1 128rb tam principia ipsorumipsarum #K1 #Ox2 #Pr1 #Wo1 eorum #M9 #W5 quam etiam #K1 conclusiones clare cognoscuntur, sed in Scriptura #K1 sacra theologia #K1 , ut dicit Apostolus, #Ox2 109vb “videmus aliqua autem hic #Ox2 ( supl #Ox2) (aliqua ac #Ox2) per speculum et in aenigmate (auctoritate ac #U1) ( mg #U1) Note: 13, 12”, igitur #K1 #U1 etc #K1 #U1 .

Secundo (Secundo mg #M9) (Item mg #Ox2) dicit magister ille iste #Ma1 #Ox2 #U1 meus #K1 solvendo unum ( mg #Pr1) de meis argumentis #K1 #M9 argumentis meis #K1 #M9 (scilicet id supl #Ox2) Note: lib. 2, pr., q. 1, art. 2, co. 1, quod Obiectio 2 non oportet #K1 omnia principia principaliter #U1 scientiarum vel iam #Ox2 #W5 94rb esse nota per superiorem scientiam vel per #Ox2 inductionem inductione #Pr1 , etc #K1 #Wo1 . Ipse ille #K1 dicit quod non oportet, quia dicit (quod instantia del #U1) pro instantia quod sit principium #K1 344a in astronomia, quod quilibet (orb. add. #Wo1) orbis planetarum habeant habeat #Pr1 (habet del #Ox2) tres orbes excentricosecentricos #K1 #Ma1 #M9 #Wo1 et centricos #Ox2 #T1 #W5 ecemtricos #Pr1 encentricos #U1 et tamen #K1 nec #Ma1 154ra per superiorem scientiam, nec per sensum etc. #K1 #Ox2 #Pr1 #T1 hoc fit sit #K1 #Ox2 manifestum.

#U1 129rb Contra (Contra dicta mg #M9) (Contra mg #Ox2) : Ad ob. 2 per experientias experientia #M9 compulsi compulsii #U1 sunt sint #Ma1 #Ox2 #Pr1 #W5 philosophi ad salvandum ea eam #T1 quae contingunt contingit #T1 circa motus planetarum ad ponendum talia talis #K1 , igitur #T1 etc #K1 #T1 .

Consequenter (Item... mg #Ox2) dicit ipse ille #K1 iste #Ox2 quod Ob. 2.2 principium #M9 istud illud #K1 #Ma1 #M9 #Pr1 (vul. del #Ox2) vulgatum fulgatum #Ox2 principium #M9 #M9 100ra quod (vel del #W5) Philosophus (secundo Posteriorum supl #Ox2) saepe ponit (scilicet supl #Ox2) quod principia scientiarum fiunt sint #K1 nota (memoria mg #Ox2) sensu et experientia vel inductioneNote: Metaph. III Comm., n. 96; Anal. Post. II, n. 125. Dicit hoc #K1 ipse ille #K1 hoc #K1 esse verum quoad inventorem, et #M9 non autem #Ox2 quoad auditorem.

Ecce applicemus hoc ad propositum de theologia, quam ipse ille #K1 vocat vocant #Wo1 scientiam eo modo sicut quo #K1 #Ma1 philosophi de #K1 #Ma1 #M9 #Wo1 scientia #K1 #Ma1 #M9 #Wo1 locuti #K1 sunt sint #K1 #Ox2 locuti #K1 de #K1 #Ma1 #M9 #Wo1 scientia #K1 #Ma1 #M9 #Wo1 : an eius principia sint #Pr1 134rb inventori sic nota. Ad ob. 2.2 Patet quod non, quia (d. del #Ox2) nec Deo, nec alicui creaturae. Item (Confirmatio mg #M9) (Item mg #Ox2) , Philosophus dicit #K1 #Ox2 dicit Philosophus #K1 #Ox2 in primo Posteriorum quod ex principiis aliter quam per demonstrationem nobis #K1 #Pr1 (nobis del #U1) notisNote: lib. 1, cap. 2, 71b26-28 et refert hoc ad inductionem et #Ma1 experientiam (fiunt exp #W5) , ergo #W5 etc #T1 . Fiunt conclusiones notae et hic #M9 non loquitur de illo qui scientiam invenit, sed de eo qui (dicit del #U1) discit, et in rei veritate quoad hoc est idem de inventore sicut de quocumque discente, ut manifestum est, igitur #K1 #M9 etc #K1 .

Etiam ipse ille #K1 dicit quod Ob. 2.3 articulis articulos #M9 #Ox2 #Pr1 loquatur loquitur #Wo1 indefinite indiffinite #T1 quod principia fiunt #M9 fiunt sint #K1 #Ox2 principia #M9 nota, etc #K1 #Pr1 #T1 .

Contra (Contra mg #M9) : Ad ob. 2.3 ipse ille #K1 assumit hoc ad in #M9 demonstrandum, #T1 128va sed ex indefinita infinita #M9 indefinitis #Ox2 indiffinita #T1 nihil demonstrantur demonstratur #M9 , quia (dicitur supl #Ox2) ex #K1 primo (dicitur del #Ox2) Posteriorum: omnis demonstratio est #M9 ex universalibusNote: lib. 1, cap. 8, 75b24-25 est #M9 , igitur #K1 #Ma1 #Ox2 #T1 #Wo1 etc #K1 #Ox2 #T1 #Wo1 .

Ultimo (Item mg #Ox2) , ipse ille #K1 quaesivit Ob. 2.4 qualem scientiam ego #Ox2 dicerem dicerent #U1 ipsam #K1 theologiam (eo del #U1) , ex quo non esset diceret #M9 scientia eo modo quo philosophi locuti #K1 sintsunt #K1 #M9 #U1 #Wo1 loquuntur #Ma1 #Ox2 locuti #M9 de scientiis scientia #K1 #Ma1 #M9 #Ox2 sint #Ox2 locuti #K1 #Ma1 #M9 .

Dixi et dico quod Ad ob. 2.4 volo eam vocare scientiam sicut Scriptura sacra vocat eam et sancti, scilicet scientiam sanctorum scilicet #K1 , scientiam salutis et #Ma1 , scientiam pietatis, #Wo1 393va scientiam fidei.

Et ipse ille #K1 consequenter quaerit Ob. 2.5 quare velim #K1 eam volo #K1 vocare (scientiam ac #Pr1) scientiam (vocare ac #Pr1) .

#Ox2 110ra Dico quod #Wo1 Ad ob. 2.5 ideo #Wo1 , quia #K1 344b procedit a revelatis et supernaturaliter creditis traditis #K1 ad #K1 alia #K1 scilicet #Ox2 #Pr1 : ad fidem salutem #Ma1 , pietatem et ad #K1 #Ox2 salutem fidem #Ma1 pertinentia per pertinentia #K1 pertinentiam #Ox2 .

< Replicatio III >

Demum deinde #M9 #Ox2 (Contra baccalarium praedicatorum mg #U1 #W5) (Materia alia mg #M9) (Aliud mg #Ox2) descendo descendam #M9 #Ox2 ad materiam in qua reverendus baccalarius de Sancto Clemente dignatus est mecum conferre, qui quia #Ox2 in uno suorum articulorum aliquid aliquod #K1 #U1 tractavit tractabit #Ox2 de credere. Ideo Obiectio 1 posuit ponit #K1 contra me istam illam #Ma1 #M9 #Ox2 (me del #U1) conclusionem: fides (Alia conclusio mg #M9) (Conclusio mg #Ox2) est #Wo1 non solum est #Ox2 est solum #Ox2 #Wo1 subiective in intellectu, sed etiam in voluntate et affectu.

Oppositam oppositum #K1 #Ox2 #Pr1 huius ego eo #U1 posui in primo meo principio #W5 94va ubi (in conclusione quarta tertii articuli mg #Ox2) dixi quod Ad ob. 1 habitus fidei est solum (in del #Ox2) subiective #K1 in #Pr1 intellectu et nullo modo subiective in voluntateNote: lib. 1, pr., q. 2, compar. 1, co. 4, et ita ideo #Ox2 credo (adhuc hoc mg #Ox2) et esse #Ma1 #K1 nunc fortius quam tunc. Et ideo conclusionem meam #Pr1 134va probo sic scilicet #M9 : fides (Probatio conclusionis mg #M9) #U1 129va est habitus cognitivus, igitur est in subiecto cognitivo, et igitur non in voluntate. Consequentia prima nota est #M9 est nota #M9 et #M9 . Assumptum (patet del #Ma1) est Apostoli, qui #M9 #Ox2 dicit #M9 #Ox2 #Ma1 154rb et sanctorum qui dicunt quod per fidem videmus in #M9 via #M9 quae clare videbimus in patriaNote: 13, 12. Et (Item mg #Ox2) specialiter probo tertiam meam #K1 #Ma1 meam conclusionem #K1 #Wo1 tertiam #Ma1 conclusionem tertiam #K1 meam #Wo1 (eiusdem tertii articuli mg #Ox2) quam etiam impugnat, scilicet quod fides non est simul #Ox2 simul est #Ox2 in et #Wo1 intellectu et voluntate, quia si #M9 #Ox2 #T1 128vb sic, posset pari ratione idem habitus fidei in numero esse esset #K1 in intellectibus et #M9 100rb voluntatibus plurium hominum omnium #Wo1 vel et #Ox2 omnium unius #Ox2 , quod est manifeste falsum. Secundo secunda #Ma1 (Secundo ad idem mg #M9) (Item secundo mg #Ox2) sic: si fides est in utraque utroque #K1 illarum potentiarum vel convenit istis potentiis formaliter idem actus, vel conveniunt eis ei #Ox2 diversi actus, secundum unum tamen (tantum ac #Wo1) habitum. Primum dici #K1 non ( iter #M9) potest ( iter #M9) dici #K1 propter illud vulgatum vulgare #K1 fulgatum #Ox2 principium: potentiae distinguuntur per actus (ut patet supl #Ox2) Note: ????????, secundo et tertio De anima. Nec #M9 secundum etiam #M9 dici potest #K1 #Ma1 non #M9 potest dici #K1 #Ma1 , quia ab #Ox2 uno simplici (et del #W5) habitu habitum #T1 non ( iter #K1) (docebunt del #U1) procedunt actus habitus #Ox2 formaliter distincti, ut patet inductive, #K1 345a quia ab habitu aedificandi non procedunt diversi actus formaliter distincti #M9 , sicut nec ab habitu actu #Ox2 citharizandi. Et ista illa #K1 #M9 #Wo1 est intentio Philosophi secundo secundi #Wo1 EthicorumNote: ???????? per totum. Tertio (Tertio ad idem mg #M9) (Item tertio mg #Ox2) sic: visio patriae non erit in voluntate, sed in intellectu, igitur etc #K1 .

Sed (Responsum mg #Ox2) ibi respondet iste ille #K1 #M9 reverendus magister #Ox2 et #Ox2 baccalarius quod #K1 Ob. 1.2 licet visio patriae sit principaliter #Ma1 principaliter sit #Ma1 in #Wo1 intellectu (s. del #Ox2) , #Ox2 110rb tamen consecutive est ( del. p.c. #Ox2) in voluntate, quia dicit quod #K1 : nemo potest Deum videre et non diligere.

Oppositum (Oppositum mg #M9 #Ox2) istius illius #K1 #Ma1 ( iter #U1) quod #K1 Ad ob. 1.2 assignat #K1 pro causa assignant #K1 multi sollemnes tenent. Et potest sic probari #M9 probari sic #M9 : visio et dilectio delicio #Pr1 sint sunt #K1 #M9 #U1 #Wo1 actus realiter distincti, igitur non est #Pr1 contradictio contradico #Pr1 hunc #K1 #Ox2 #Pr1 videre Deum et non ( supl #Ma1) diligere Deum #Ma1 , maxime cum videre nullo modo dependeat ex a #K1 #Ox2 voluntate dilectione #Ma1 , sed potius aliquo modo econverso. Consequentia tenet #W5 per diffinitionem contradictionis in primo PerihermeneiasNote: ????????. Sed #K1 (autem antecedens del #Ox2) assumptum antecedens #Ox2 est notum #K1 de per #Ox2 se #Pr1 134vb manifestum #K1 .

Hic hinc #Ox2 (Item responso mg #Ox2) dico quod Ad ob. 1.2.2 mihi videtur #Ma1 videtur mihi #Ma1 quod in solutione ipse ille #K1 concedat concedit #K1 quod fides sit principaliter in intellectu, sed consecutive in voluntate. Si hoc intelligit quod migret migraret #K1 de intellectu ad voluntatem, hoc non video. Si (autem supl #Ox2) intelligit quod actus voluntatis sequatur #T1 129ra visionem, ex hoc non sequitur quod visio sit in voluntate, igitur assumptum argumentum #Ma1 #Ox2 #W5 adhuc ad #T1 hoc #T1 stat #Pr1 assumptum #W5 .

Ad (Solutio mg #M9) (Responsio in ali. mg #Ox2) argumenta sua nunc non #U1 #K1 venio. #U1 129vb Ad primum quando arguit sic #Ma1 sic arguit #Ma1 : Arg. 1 actus #W5 94vb ex habitu habita #Ma1 fidei elicitus procedit tam (ut del #Ox2) a voluntate quam ab intellectu. Ad arg. 1 Concedo illam, non tamen propter suam probationem quae est ista illa #M9 : quia quod #K1 utraque utrique #Ox2 istarum illarum #M9 #Ox2 illorum #K1 #Ma1 potentiarum nata est per habitum perfici, quia #M9 dico #M9 quod #M9 utraque #M9 non #M9 est #M9 ( supl #T1) nata #M9 perfici #M9 per #M9 fidem #M9 , sed #M9 sola #M9 #Ox2 intellectiva #M9 potentia #M9 est #M9 nata #M9 perfici #Ma1 per fidem perfici #Ma1 #M9 , et voluntas nullo modo perfici habet per fidem.

Et cum infert quod Arg. 1.2 igitur ergo #Ma1 #Wo1 habitus fidei non tantum est in intellectu #Wo1 393vb subiective, sed et etiam #K1 #Ox2 ( supl #W5) in voluntate seu affectu, Ad arg. 1.2 nego illam #Ma1 154va consequentiam.

Et (Probatio mg #M9) ipse ille #K1 probat consequentiam sic #K1 : Arg. 1.3 quia talis actus procedit ab intellectu, ex est #W5 ( supl #K1) imperio voluntatis, videlicet #K1 #Pr1 secundum #K1 #Pr1 quod #K1 #Pr1 movetur #K1 #Pr1 a #K1 #Ma1 #Pr1 voluntate #K1 #Ma1 #Pr1 ad #K1 #Pr1 assentiendum #K1 #Pr1 a #Ma1 voluntate #Ma1 , igitur #K1 #Pr1 oportet #K1 #Pr1 quod #K1 #Pr1 huiusmodi #K1 #Pr1 habitus #K1 #Pr1 sit #K1 #Pr1 tam #K1 #Pr1 in a #Ma1 #K1 #Pr1 voluntate #K1 #Pr1 quam #K1 #Pr1 in #K1 #Pr1 ( supl #Ox2) intellectu #K1 #Pr1 , si #K1 #Pr1 debet #K1 #Pr1 esse #K1 #Pr1 habitus #K1 #Pr1 #Ox2 110va fidei #K1 #Pr1 perfectus #K1 #Pr1 ( pc #Ox2) .

Dico ego #Ox2 #K1 #Pr1 (Responsio mg #Ox2) ego dico #Ox2 #K1 #Pr1 quod #K1 #Pr1 Ad arg. 1.3 hoc #K1 #Pr1 non #K1 #Pr1 oportet #K1 #Pr1 . Immo #K1 #Pr1 dico #K1 #Pr1 quod #K1 #Pr1 istud illud #Ma1 #T1 hoc #M9 #K1 #Pr1 #M9 100va argumentum assumptum #M9 #T1 #K1 #Pr1 contra #K1 #Pr1 me #K1 #Pr1 recte #K1 #Pr1 evidenter #K1 #Pr1 probat #K1 #Pr1 non #K1 #Pr1 suam #K1 #Pr1 sed #K1 #Pr1 meam #K1 #Pr1 conclusionem #K1 #Pr1 , quia #K1 #Pr1 (Probatio conclusionis mg #M9) optime #K1 #Pr1 sequitur #K1 #Pr1 iste ille #M9 #Ox2 #K1 #Pr1 actus #K1 #Pr1 procedit #K1 #Pr1 ab #K1 #Pr1 intellectu #K1 #Pr1 ex #K1 #Pr1 imperio #K1 #Pr1 voluntatis #K1 #Pr1 ; igitur ergo #Ma1 #K1 ( supl #U1) , nec ipse ille #K1 iste #Ox2 actus, nec eius huiusmodi #K1 habitus est in voluntate. Patet consequentia, quia voluntas non habet imperium super suos actus quos elicit, sed super actus aliarum #K1 345b potentiarum, quibus imperat intrat #Ox2 inferat #U1 . Etiam si argumentum valeret, probaretur consimili modo (quod omnia del #Ma1) per omnia, quod geometria esset subiective in voluntate, quia geometria est habitus, cuius actus est considerare circa magnitudines, qui inquam actus saepe fit ex imperio voluntatis. #T1 129rb Immo igitur #K1 secundum (argumentum del #Ox2) fundamentum fundamenta #K1 istius illius #K1 #M9 #Ox2 argumenti omnes artes et omnes practicae scientiae (esset del #Ox2) essent simul #Ox2 subiective in voluntate simul #Ox2 et in intellectu, quia aedificator aedificatur #T1 (aedificatur ac #Ox2) voluntarie aedificat, et moralis philosophus voluntarie voluntate #W5 #Pr1 135ra de felicitate considerat, et #K1 #Pr1 logicus logica #M9 voluntarie syllogizat igitur etc #Ma1 .

Ad (Ad secundum argumentum mg #M9) (Ad secundum mg #Ox2) secundum argumentum #Ma1 argumentum secundum #Ma1 quo arguit arguitur #Ma1 sic #K1 #W5 : Arg. 2 si fides non est subiective in voluntate, vel ista illa #K1 #M9 est fides informis, vel ( supl #Pr1) fides #Ma1 formata. Non informis, quia illa ista #Ox2 non meretur habere hoc #K1 nomen fidei; nec formata, quia voluntas est subiectum caritatis.

Dico (Solutio mg #M9) #U1 130ra quod #K1 Ad arg. 2 sive sit fides #W5 informis, sive vel #Ox2 formata, non habet aliud subiectum quam intellectum.

Et #K1 ad replicationes replicationem #K1 dico (as. del #U1) : ad primam, quod Ad repl. 1 fides informis ( mg #K1) (n. del #Ma1) est in intellectu et #K1 meretur #K1 dici #K1 fides #K1 , iuxta #K1 illud #K1 apostoli #K1 #T1 prima primo #Ma1 #T1 #Wo1 #K1 Ad #K1 Corinthios #K1 tertiodecimo #K1 : “ si #K1 habuero #K1 omnem #K1 fidem #K1 (ut del #Ox2) ita #K1 ut #K1 montes #K1 sic #M9 #W5 95ra transferam #K1 , caritatem #K1 autem #K1 non #K1 (habit del #Ox2) habeam habuero #Ox2 habeo #W5 #K1 (vel est supl #Ox2) Note: 13, 2” igitur #M9 etc #K1 #U1 #W5 .

Ad #K1 (Ad secundum mg #M9) secundam #K1 replicationem #K1 Ad repl. 2 concedo #K1 quod #K1 voluntas #K1 est #K1 subiectum #K1 caritatis #K1 , et #K1 nego #K1 consequentiam #K1 , quod #K1 ergo #K1 fides #K1 formata #K1 #Ma1 non #K1 sit #K1 in #K1 intellectu #K1 , quia ( iter #W5) dico ( iter #W5) quod fides tunc est et dicitur (in del #Wo1) formata in intellectu, quando caritas est #K1 #Pr1 in (intellectu del #M9) voluntate.

Ad confirmationem suam Confirm. pro dico #Wo1 qua adducit ducit #Ox2 beatum #Ma1 Augustinum qui, in libro De praedestinatione sanctorum, dicit quod fides in #K1 credentium (in supl #Ox2) in #K1 voluntate consistitNote: n. 5/10, dico quod Ad confirm. ille ipse #Ox2 non intendit quod habitus fidei sit subiective in voluntate, sed quod actus (pro del #U1) procedit imperative a voluntate (bene habent del #Pr1) bene habet scilicet habitus #K1 . Et ex per #Ox2 hoc #Ox2 110vb habentur quod habitus fidei non est in voluntate, #Ma1 154vb quia actus eliciti elici #Wo1 (elicitus ac #M9) a voluntate bene habent suos habitus, secundum quos eliciuntur in a #K1 voluntate, sicut diligere. Sed actus #T1 129va imperati nullo modo habent (h. del #Ox2) habitus suos ( supl #T1) in voluntate, quando quia #Ma1 non eliciuntur a voluntate, sed imperantur (sed imperantur mg #T1) (ex del #U1) , etc #K1 #Ma1 #Ox2 #U1 #Wo1 . et #M9 (et del #U1) Haec sint sunt #K1 #Ox2 dicta cum reverentia.

Ad (Ad argumentum mg #M9) (Argumentum mg #Ox2) argumentum in principale #K1 contrarium #K1 conclusionis #W5 , Ad arg. contra. responsum est in positione etc #Pr1 .