Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library
Library
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Alphonsus Toletanus Vargas - Commentary
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Test Author 1 - Test Title 1
Query
Text Query
XPath Query
Login
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Liber in quatuor Sententiarum
xml
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum [Montina-l1d22+23+24+25+26.xml]
text
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="ecce.xsl"?> <!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Liber in quatuor Sententiarum </title><!--Acutissimi et quam maxime succinti et ordinatissimi doctoris Dionysii Cisterciensi Liber in quatuor Sententiarum--> <author>Dionysius de Montina</author> <editor>Luciana Cioca</editor> <respStmt> <name>Mihai Maga</name> <resp>Designer</resp> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <p><date when="28.10.2017">October 28, 2017</date></p> </editionStmt> <publicationStmt> <authority sameAs="http://thesis-project.ro/">THESIS project</authority> <availability status="free"> <p>Public domain</p> </availability> </publicationStmt> <sourceDesc> <listWit> <witness xml:id="P" n="Paris1511">Paris, 1511</witness> </listWit> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/> </encodingDesc> </teiHeader> <text xml:lang="la" type="diplomatic"> <body> <div1 type="title"> <head>Liber I, distinctiones 22, 23, 24, 25, 26, questio unica</head> <p>Circa materiam 22 distinctionis et consequenter aliarum usque ad 26 inclusive ubi agitur de nominibus Deo attributis quero: utrum inter attributa divina et essentiam vel etiam inter se sit aliqua non identitas vel distinctio ex parte rei.</p> </div1> <div1 type="ratio"> <head><supplied>Rationes</supplied></head> <p><supplied>Arguo primo</supplied>> quod sic, quia illa distinguntur quorum unum plurificatur alio non plurificato. Sed sic est de essentia <cb n="34va"/> que non plurificatur, attributa autem plurificantur; ergo.</p> <p>Secundo probatur quod distinguntur inter se, quia, si non, sequeretur quod bonitas et iustitia essent synonima. Hoc autem est falsum. Falsitas apparet, quia non idem significant. Confirmatur: sapientia, iustitia, vel scientia formaliter distinguntur et ex rationibus eorum formalibus in creaturis, ergo ubicumque inveniuntur eorum formalitates ibi et distinctiones, quia infinitas non tollit formalitatem in re.</p> <p>Tertio, inter naturam divinam et voluntatem divinam est quedam non identitas, ergo questio vera pro parte affirmativa. Antecedens probatur, quia Filius Dei est Filius natura et non voluntate, per <name>Magistrum </name>libro I, distinctione 6, capitulo 1, ubi allegat <name>Augustinum </name>XV <title>De trinitate</title>, capitulo 8. </p> <p>Item, Filius procedit per modum nature et intellectus et Spiritus Sanctus per modum voluntatis, quod non diceretur verum nisi inter voluntatem, intellectum et naturam esset aliqualis distinctio.</p> </div1> <div1 type="oppositum"> <head><supplied>In oppositum</supplied></head> <p>Oppositum probatur per dictum <name>Anselmi </name><title>Monologion </title>15: <quote>Summa essentia divina est quodlibet eorum quibus est esse, ut esse unientem, esse sapientem, esse potentem</quote> etc.; ergo essentia summa est realiter quodlibet attributum. Sed quod non distinguntur inter se probatur. Quodlibet attributorum significat perfectionem in Deo infinitam; ergo, si sunt inter se non idem, perfectiones infinite sunt in Deo non idem, ergo alie et alie, quod est impossibile, quia tunc essent plura simpliciter infinita.</p> </div1> <div1 type="divisio"> <head><supplied>Divisio questionis</supplied></head> <p>Primo ponam declarationes, secundo conclusiones. Tertio solvam rationes.</p> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Primus articulus</head> <p>Quantum ad primum declaratio attributi sit hec: attributum divinum est perfectio in Deo sive perfectio divine essentie quasi secundaria, id est habens se per modum secundarie perfectionis reperte in creaturis et dicitur attributum quasi ab alio tributum sive alteri tributum. Hec descriptio colligitur ex dictis <name>Doctoris Solemnis </name>in <title>Summa</title>, articulo 32, questione 1.</p> <div2> <head><supplied>Conditiones</supplied></head> <p>Unde sciendum quod secundum eum tria requiruntur ad rationem attributi. </p> <p>Prima conditio est quod sit quasi dispositio super rationem subiecti et quasi perfectio secunda, et sic sapientia iustitia et similia que significant in creaturis dispositiones et perfectiones secundas distinctas dicuntur attributa Deo. </p> <p>Secunda conditio est quod sit perfectionis et nobilitatis, alias enim non esset Deo attribuendum. Nihil enim imperfectum vel non nobile in Deo esse potest.</p> <p>Tertia conditio requiritur quod tale attributum isto modo in creaturis inveniatur. </p> <p>Ex hiis conditionibus resultat dicta descriptio, ut apparet intuenti, ergo videtur sufficiens et bona.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlaria</supplied></head> <p>Ex istis infero propositiones. Prima: isti termini ‘essentia’, ‘vita’, ‘existentia’, ‘res’ et generaliter omnis terminus significans perfectionem primam non dicitur attributum. Patet, quia hic deficit prima conditio. </p> <p>Secunda: nulla relatio rationis tantum vel ori-<cb n="34vb"/>-ginis formaliter est attributum. Patet, quia deficit ei secunda conditio, quia non dicunt perfectionem simpliciter, licet etiam non dicant imperfectionem in Deo.</p> <p>Tertia: infinitas, immensitas, eternitas et consimilia non sunt attributa. Patet, quia hic deficit tertia conditio, cum nulla creatura sit vel esse possit infinita, eterna, immensa, etc.</p> <p>Quarta: quodlibet attributum est commune tribus personis. Probatur, quia quelibet perfectio simpliciter est communis tribus personis. Quodlibet attributum est perfectio simpliciter, ut patet per secundam propositionem.</p> <p>Quinta: quolibet attributum predicatur de Deo in concreto et in abstracto. Probatur de omnibus inductive. Dicimus enim ‘Deus est sapientia’, ‘Deus est sapiens, iustus, iustitia, bonus, bonitas’; ergo etc.</p> <p>Sexta: nullum attributum predicatur de creatura substantiali in abstracto, sed solum in concreto. Patet, quia bene dicimus ‘Socrates est sapiens’, sed non dicimus ‘Socrates est sapientia’.</p> <p>Ex quo apparet quod quolibet attributum repertum in creaturis est accidens. Probatur, quia quodlibet solum denominative predicatur de substantia creata. In Deo autem non sic est, sed omnia transeunt in substantia. </p> </div3> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Secundus articulus</head> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio prima</supplied></head> <p>Quantum ad secundum articulum sit ista prima conclusio: quodlibet attributum de Deo predicatur in quid et per se primo modo. </p> <p>Probatur, quando aliquod absolutum significat essentiam vel partem essentie alicuius rei, concretum illius absoluti predicatur in quid de pronomine demonstrante illam rem. Sed sic est de quolibet attributo; ergo quodlibet attributum predicatur in quid et per se primo de Deo. Maior probatur inductive, quia ex hoc quod anima significat essentiam vel partem essentie hominis, hec est per se ‘homo est animatus’, hec autem non est per se ‘corpus est animatum’ eo quod anima non est pars essentie corporis nec essentie que est corpus, sed est pars essentialis hominis. Similiter propter eandem causam quelibet pars diffinitionis predicatur in quid vel in quale essentiale et per se primo de suo diffinito, quia quelibet pars significat essentiam vel partem essentie. Minor nota est ex dictis in articulo primo, quia quodlibet attributum significat perfectionem infinitam divine essentie.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Correlarium: quilibet conceptus affirmativus individualis specificus cuiusmodi est iste conceptus ‘sapientia’ communis Deo et creaturis est quidditativus. Patet, quia quilibet predicatur in quid de Deo per conclusionem et per declarationem istius termini attributum positam in precedenti articulo.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio secunda</supplied></head> <p>Secunda conclusio: attributa non sunt in Deo precise propter esse causam talium perfectionum in creaturis, scilicet quod non ideo dicitur sapiens precise ‘Deus’, quia creat sapientiam in creaturis. </p> <p>Probatur, quia aliter sequeretur quod Deus non esset formaliter sapiens, volens, aut intelligens, sed virtualiter tantum. Et per consequens non esset summe perfectus, quod est impossibile.</p> <p>Confirmatur illud quod sic ex sua formalitate. Est ens eminentissimum quod nullum potest eo perfectius vel eminentius cogitari. <cb n="35ra"/> Ex sua formalitate est intelligens, sapiens, et volens. Sed Deus est huiusmodi; ergo.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio tertia</supplied></head> <p>Tertia conclusio: attributa non sunt in Deo per negationem nec sunt in Deo per relationem ad creaturas. </p> <p>Probatur primo quod non per negationem, sicut sunt incorruptus, incorporeus, et similia, quia nulla perfectio existit in pura negatione. Sed quodlibet attributum significat perfectionem simpliciter (ut dictum est); ergo nullum est in Deo per negationem. Sed quod non sunt ibi per relationem ad creaturas probatur: nullum necesse esse habet suum esse et perfectionem suam per respectum ad aliquod quod potest non esse. Sed quodlibet attributum est necesse esse; ergo nullum habet perfectionem suam per respectum ad aliquod quod potest non esse. Ista videtur esse ratio <name>Anselmi </name><title>Monologion</title>, 16 capitulo.</p> <p>Confirmatur istud, quia de natura relationis est quod deficit extremo deficiente, quia relativa posita se ponunt etc, ergo, si attributum esset in Deo per relationem ad creaturas, sequitur quod desinente creatura desineret attributum, quod est impossibile, quia tunc aliqua perfectio in divinis posset deficere, quod non potest esse; ergo conclusio vera.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Ex ista conclusione infero quod quodlibet attributum est in Deo vel Deus ex natura rei. Patet ex dictis.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quarta</supplied></head> <p>Quarta conclusio: inter divinitatem et attributa divina non est aliqua distinctio vel non identitas formalis.</p> <p>Probatur, quia summe simplici et summe identitati repugnat quecumque non identitas. Notum est, quia aliquo modo esse non idem non est esse summe idem. Sed in divinis est summa identitas et simplicitas; ergo. </p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Ex qua correlarie sequitur quod divinitas, voluntas divina, et intellectus divinus, et sapientia divina etc. non sunt distincte formalitates eiusdem rei. Probatur, quia alias esset processus in infinitum in formalitatibus, ut deductum fuit supra de paternitate et divinitate.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quinta</supplied></head> <p>Quinta conclusio: ipsa attributa divina nullo modo inter se distinguntur vel non sunt idem formaliter nec realiter.</p> <p>Probatur: quodlibet infinite perfectum formaliter est idem formaliter cuilibet sibi compossibili. Sed quodlibet attributum in divinis est infinita perfectio formaliter; ergo quodlibet est idem formaliter cuilibet sibi compossibili. Minor nota est ex terminis. Maior probatur, quia infinitum formaliter includit omne sibi compossibile, alias non esset infinitum formaliter. </p> <p>Confirmatur sic: quicumque dicunt aliam et aliam formalitatem ex natura rei sunt sigillatim intelligibilia ex natura rei unum, scilicet sine altero. Sed attributa divina non sunt sigillatim intelligibilia ex natura rei; ergo non dicunt aliam et aliam formalitatem. Maior nota, cum unumquodque possit intelligi sine alio, quod non inest sibi in primo modo dicendi per se. Sed minor probatur, quia non potest intelligi infinitas bonitatis nisi que includit infinitam sapientiam et econverso, et sic de omnibus attributis. Perfectio enim simpliciter infinita includit omnem perfectionem simpliciter; ergo etc.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio sexta</supplied></head> <p>Sexta conclusio: licet nullum attributum sit in Deo propter operationem nostri intellectus, tamen non habetur eorum pluralitas sive distinctione rationis, sive negatione est creati intellectus circa perfectionem divine essentie.</p> <p>Prima pars probatur, quia nulla perfectio simpliciter causatur in Deo propter nostrum intelligere. Notum est.</p> <p>Secunda pars probatur per conclusionem precedentem imme-<cb n="35rb"/>-diate, quia attributa non distinguntur nec plurificantur ad extra ex natura rei. Oportet ergo, si debeat haberi eorum pluralitas quod hoc fiat per comparationem eorum ad extra per distinctas conceptiones eorundem, ut reperiuntur in creaturis in quibus aliud est intelligere et aliud velle, et aliud esse iustum, et aliud sapientem, et aliud bonum etc., ergo, cum tales conceptiones et comparationes sunt negationes intellectus, sequitur propositum. In hac secunda parte conclusionis concordant finaliter <name>Doctor Solemnis </name>et <name>Sanctus Doctor </name>et omnes doctores nostri. </p> <p>Secundum magistrum <name>Hugolinum </name>libro I, distinctione est octava, <quote>attributum est nomen vel nominalis conceptus predicabilis de Deo et de tribus perfectionis simul et de qualibet illarum sigillatim per cuius verificationem denotatur aliqualiter esse quod esse est perfectionis simpliciter, ut sunt ista nomina ‘sapiens’, ‘iustus’, ‘verax’ et eorum abstracta, ut ‘sapientia’, ‘veritas’, ‘iustitia’ etc. Unde hoc nomen ‘trinitas’ non est attributum nec hoc nomen ‘Pater’, nec hoc nomen ‘creans Dominus presciens’ etc., quia omnis perfectio simpliciter necessario competit Deo. Sed esse creantem vel prescium non necessario Deo competunt nec hoc nomen ‘Pater’ competit tribus personis</quote>.</p> <p>Perfectio attributalis est actualissima essentia simpliciter infinite nobilitatis ens, quod esse est melius ipsum quam non ipsum vel illud quo melius cogitari non potest. Potest tamen multis nominibus exprimi, ut infinita iustitia, infinita bonitas etc.</p> <p>Perfectio attributalis est actualissima essentia simpliciter infinite nobilitatis ens, quod esse est melius ipsum quam non ipsum vel illud quo melius cogitari non potest. Potest tamen multis nominibus exprimi, ut infinita iustitia, infinita bonitas etc.</p> <p>Rationes attributales sunt quid nominis illorum terminorum, ut quid nominis iustitie est ratio attributalis.</p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Tertius articulus</head> <p>Quantum ad tertium articulum respondeo ad rationes principales.</p> <p>Ad primam, cum dicitur “illa distinguntur quorum unum plurificatur alio non plurificato” etc., negatur minor, quia attributa non plurificantur in divinis realiter, sicut nec essentia.</p> <p>Ad secundum, cum infertur quod, si non distinguntur inter se, sequitur quod nomina attributalia essent synonima, negatur consequentia. Ad probationem dico quod, licet hec nomina ‘bonitas’, ‘iustitia’, ‘sapientia’ etc. significent penitus idem in divinis, non tamen significant idem in creaturis. Et hoc sufficit ad hoc quod non dicantur synonima, quia synonima significant penitus idem in quocumque eorum signatum reperiatur. Ad confirmationem negatur consequentia. Ad probationem concedo quod infinitas divina non adimit formalitates attributorum, sed adimit distinctionem vel non identitatem formalem ipsorum in Deo. Cuius enim est formaliter iustitia, est formaliter sapientia et formaliter bonus vel bonitas. Sed una et eadem formalitate qua est deitas est bonitas sapientia etc. et non alia et alia formalitate est Deus alia sapiens, alia iustus.</p> <p>Ad tertium negatur antecedens. Ad probationem dicendum quod intelligendum est per appropriationem tantum quia aliud appropriatur intellectui sic quod non voluntati, cum tamen intellectus et voluntas sunt idem ex natu-[35va]-ra rei. Et in hoc videtur concordare <name>Magister </name>libro I, distinctione 6, capitulo 2. </p> <p>Et sic est finis questionis.</p> </div1> </body> </text> </TEI>
×
...
...
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library