Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library
Library
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Alphonsus Toletanus Vargas - Commentary
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Test Author 1 - Test Title 1
Query
Text Query
XPath Query
Login
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Liber in quatuor Sententiarum
xml
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum [Montina-l1d40+41q2.xml]
text
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="ecce.xsl"?> <!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Liber in quatuor Sententiarum </title><!--Acutissimi et quam maxime succinti et ordinatissimi doctoris Dionysii Cisterciensi Liber in quatuor Sententiarum--> <author>Dionysius de Montina</author> <editor>Luciana Cioca</editor> <respStmt> <name>Mihai Maga</name> <resp>Designer</resp> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <p><date when="28.10.2017">October 29, 2017</date></p> </editionStmt> <publicationStmt> <authority sameAs="http://thesis-project.ro/">THESIS project</authority> <availability status="free"> <p>Public domain</p> </availability> </publicationStmt> <sourceDesc> <listWit> <witness xml:id="P" n="Paris1511">Paris, 1511</witness> </listWit> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/> </encodingDesc> </teiHeader> <text xml:lang="la" type="diplomatic"> <body> <div1 type="title"> <head>Liber I, distinctiones 40, 41 questio 2</head> <p>Adhuc circa materiam predestinationis et divine scientie respectu futurorum quero: utrum alicui creature rationali sua futura salvatio vel alterius seu quodlibet aliud futurum contingens possit a Deo revelari. </p> </div1> <div1 type="ratio"> <head><supplied>Rationes</supplied></head> <p><supplied>Arguo primo</supplied>quod non, quia facta tali revelatione de <c>a</c>, futuro <c>a</c> non erit contingenter, sed necessario. Consequens est falsum, ergo consequentia nota. Probatur assumptum, quia reveletur Socrati quod <c>a</c> erit et sit <c>a</c> bonum Socratis futurum et gaudeat Socrates precise propter hoc quod finaliter credit quod <c>a</c> erit. Et sit illud gaudium <c>c</c> quod nunc habet Socrates de <c>a</c> futuro post tres dies, tunc sic: per te <c>a</c> potest non fore, ergo <c>c</c> potest non fuisse. Consequens est falsum, quia <c>c</c> transiit in preteritum sit ita. Et consequentia nota, cum <c>c</c> sit causatum ab <c>a</c> fore vel ab <c>a</c> esse futurum, ergo arguendo sic <c>c</c> necessario fuit vel <c>c</c> necesse est fuisse, ergo <c>a</c> necessarium est fore, quod fuit probandum.</p> <p>Secundo sic: si aliquod revelatum a Deo posset non fore, sequeretur quod omnes prophetie de futuro revelate sanctis prophetis possent esse false, et sic Deus potuit falsum revelasse et Christus <cb n="42va"/> falsum docuisse, quod est impossibile, quia tunc tota Scriptura sacra de futuris posset esse suspecta. Consequentia prima nota est de se. Item sequitur quod Christus postquam predixit Petrum se negaturum in tempore intermedio inter dictum Christi et negationem Petri possibile fuisset Petrum Christum non negasse, quod est falsum, quia tunc Christus potuit afirmasse falsum et fuisset deceptus, quod est falsum. </p> <p>Tertio, revelet Deus Socrati quod finaliter erit beatus: aut Socrates poterit finaliter peccare vel non. Non potest dici quod sic, quia falsa esset revelatio. Si autem dicatur quod non possit, contra facta tali revelatione Socrates adhuc est liberi arbitrii nec confirmatus in gratia, ergo poterit libere peccare et finaliter impenitens remanere, ergo. Item, revelet Deus Socrati quod erit finaliter damnatus et sit in charitate: tunc aut orabit licite pro salute sua vel non. Neutrum dici potest, ut deducetur infra, ergo. Item, facta revelatione Gabrieli in verbo quod verbum fuit incarnandum postquam venit ad virginem et salutavit et annunciavit ei etc.: aut tempore medio inter incarnationem et angelicam salutationem verbum incarnari fuit contingens, vel necessario futurum. Si secundum, propositum, quia eadem ratione quodlibet futurum revelatum necessario erit. Si primum dicatur, ergo possibile est angelum non salutasse et non venisse ad Mariam virginem, quod est falsum. </p> </div1> <div1 type="oppositum"> <head><supplied>In oppositum</supplied></head> <p>Oppositum patet de latrone cui Christus revelavit suam salutem dicens: <quote type="bible">Hodie mecum eris in paradiso</quote>. Et Danieli et Ysaye multas revelationes factas legimus fuisse et <name>Apostolus</name> 2 <title type="bible">Ad Corinthios</title> 12: <quote type="bible">Ne magnitudo revelationum</quote> etc.</p> </div1> <div1 type="divisio"> <head><supplied>Divisio questionis</supplied></head> <p>Primo premitto declarationes, secundo conclusiones. Tertio ponam solutiones. </p> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Primus articulus</head> <p>Quantum ad primum presupposita declaratione aliquorum terminorum ex questionibus duabus immediate precedentibus declaro quid sit revelare, ubi sciendum quod revelare sive revelatio capitur multipliciter.</p> <p>Primo, pro quacunque ostensione rei alias incognite sive sit de re presenti, sive preterita vel futura, vel rebus, et sic generaliter loquendo dicimus quod ille revelavit illi secretum. </p> <p>Secundo accipitur pro ostensione facta alicui respectu futuri tantum, et sic volo capere in presenti questione. Et ista adhuc est triplex secundum tres modos cognitionum seu visionum quos capit <name>Augustinus</name> XX <title type="bible">Super Genesim</title>, capitulo 10, 11, et 12 etc. Primus est corporalis per sensus exteriores, secundus spiritualis per sensus interiores, tertius intellectualis per species in nobis causatas, ut declarat <name>Augustinus</name> ibidem, capitulo 25; ergo sunt tria genera revelationum: una revelatio fit per visionem corporalem et rei corporalis, sicut Baltazar vidit articulos manus scribentis in <unclear>pariete</unclear> <title type="bible">Danielis</title> 5 et postea Daniel exposuit <title type="bible">Regi</title> quid significabatur. Secunda revelatio est per visionem spiritualem, sicut legitur de Petro <title type="bible">Actuum</title> 10 et 11, quod vidit in spiritu vas quattuor linteis alligatum submitti de celo plenum variis animalibus, postea tamen cognovit quid per illud significabatur <cb n="42vb"/> et ita facta est revelatio per visionem spiritualem. Utraque tamen illarum visionum fuit in mente secundum beatum <name>Augustinum</name> XII <title>Super Genesim</title> 16. </p> <p>Tertia revelatio fit per visionem intellectualem qualem habuit Paulus in raptu qui vidit nudam Dei essentiam et Moyses similiter, secundum <name>Augustinum</name> XII <title>Super Genesim</title>, capitulo 53, et <title>De videndo Deum</title>, capitulo 13, <title>De questionibus ad Orosium</title>, questione 46, in qua visione est error impossibilis, secundum <name>Augustinum</name> XII <title>Super Genesim</title>, capitulo 50. Et revelationum per visiones intellectuales <choice><sic>qudam</sic><corr>quedam</corr></choice> est in verbo que vocatur ‘visio matutina’, quedam est visio rerum in proprio genere et vocatur ‘vespertina’, ut patet per <name>Augustinum</name>, IV <title>Super Genesim</title>, capitulo 28. De visione vel revelatione secunda vide <name>Augustinus</name> XII <title>Super Genesim</title>, <choice><sic>capitulo</sic><corr>capitulis</corr></choice> 22, 31, et 32.</p> <p>Item, de divinationibus demonum in medio quomodo naute, agricole, medici, et phitones et demones aliquando predicunt futura. Istis premissis limitando me ad tertium genus revelationis (quamvis etiam alia genera dicantur revelationes), tunc dico quod revelatio est manifestatio qua intellectus a Deo vel ab angelo ducitur vel aptus natus est duci ad assentiendum alicui vero de futuro. Patet ista ex dictis <name>Cassiodori</name> <title>Super principium psalterii</title>, dicentis quod <quote>Prophetia est notitia vera et immutabilis et falsa esse non potest</quote>. <name>Hugolinus</name> vero satis conformiter sic eam describit:<quote>Revelatio divina est indignatio vel notificatio divina de re complexa futura contingenter creature cui indicatur ignota et per quam Deus vult significare fore qualiter erit</quote>. Et sic dico quod revelare nihil aliud est nisi intellectum creatum ad assentiendum alicui vero de futuro inducere cui ante talis intellectus non assensit. </p> <p>Ex quibus infero propositiones.</p> <div2 type="propositio"> <head><supplied>Propositiones</supplied></head> <p>Prima: quod omne revelatum a Deo est verum. Patet, quia dicitur respectu veri etc. </p> <p>Secunda: quod ista consequentia est bona: ‘<c>a</c> non erit, igitur <c>a</c> non est revelatum fore a Deo’. Patet, quia omne revelatum, sicut et omne prescitum, erit. </p> <p>Tertia: nulla creatura potest revelare alteri nisi illud quod et revelatum est. Patet, quia nulla creatura scire potest futura certitudine firme adhesionis nisi Deus ei futura aliqua premonstraverit. </p> <p>Quarta: non quelibet creatura potest sibi revelata cuilibet alteri intellectuali creature revelare. <choice><sic>Ptaet</sic><corr>Patet</corr></choice>, quia non potest quilibet angelus de eodem sibi revelato vel noto in intellectu cuiuslibet hominis vel alterius angeli causare propria virtute assensum de sic fore qualiter etc. Consequentia tenet ex descriptione. </p> <p>Ex quo sequitur quinta: quod ad hoc quod aliqua ostensio sit revelatio requiritur quod ille cui revelatur assentiat revelato tanquam vero. Patet ex precedente, quia, si non causaretur in eo dictus assensus, non esset sibi plus manifestum facta revelatione quam ante. </p> <p>Ista tamen sint causa exercitii dicta cum licentia aliter dicendi si post modum occurrat, quia non habeo magnam apparentiam de dictis propositionibus omnibus. </p> <p>Et hec de primo articulo. </p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Secundus articulus</head> <div2 type="suppositio"> <head><supplied>Suppositiones</supplied></head> <p><cb n="43ra"/>Quantum ad secundum articulum sit prima suppositio: Deus est prima veritas.</p> <p>Secunda: omnis propositio implicans contingentem est simpliciter contingens.</p> <p>Tertia: in nulla consequentia bona et formali veritas consequentis infert formaliter antecedens posse esse falsum. Ista prius dicta est in questione de futuris.</p> <p>Ex istis quibusdam adiunctis veritatibus pono conclusiones.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio prima</supplied></head> <p>Prima: quelibet enuntiatio veritatis revelate divine locutioni manet subordinata. </p> <p>Patet per primam suppositionem, quia Deus est prima veritas, ergo eius locutioni omnis veritatis revelate enuntiatio subordinatur. In unoquoque enim genere vel ordine illud quod est primum est causa et mensura omnium aliorum. Pro conclusione ista est.</p> <p>Sciendum quod locutio Dei est duplex: quedam est indicativa tantum et ista potest esse tam respectu bonorum quam malorum nec ista est factiva ut precise indicativa est; alia est locutio imperativa et factiva et ista est solorum bonorum et respectu talis locutionis imperative talis ordo propositionum verarum attenditur quod locutio vel enuntiatio vocalis subordinatur locutioni mentis. Locutio mentis subordinatur rei, res autem locutioni verbi Dei. </p> <p>Primum patet I <title>Perihermeneias</title>: <quote>Sunt autem voces eorum</quote> etc. Secundum similiter ibidem: <quote> Ex eo quod res est</quote> etc. Tertium patet per <title type="bible">Psalmistam</title>: <quote type="bible">Ipse dixit et facta sunt</quote>.</p> <p>Ex ista infero quod quelibet enuntiatio est intelligenda secundum sensum enuntiantis vel preloquentis et penes hoc est veritas eius attendenda, et non sensum secundum quem aliquando aliquibus videtur facere. Verbi gratia: prophetia Ione <quote type="bible">Adhuc quadragita dies</quote> etc., vera fuit ad intellectum proloquentis et consimiles; quod probatur, quia veritas in posterioris dependet a veritate prime locutionis et non econverso, ut dicit conclusio.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio secunda</supplied></head> <p>Secunda conclusio: nulla creata et evidens scientia potest haberi que sit infallibilis notitia vel assensus de revelato futuro. </p> <p>Probatur ex secunda suppositione, quia omnis propositio implicanss contingentem est contingens. Quelibet propositio revelata de futuro est <choice><sic>cuiusmodi</sic><corr>huiusmodi</corr></choice>; ergo maior est suppositio secunda. Minor probatur, quia revelatio quod <c>a</c> erit implicat <c>a</c> fore, quod est contingens, ergo, cum nulla creata scientia sit infallibilis respectu mire contingentis, sequitur etc.</p> <p>Confirmatur, quia sequitur tu iudicasti <c>a</c> fore et <c>a</c> non erit, ergo errasti, ergo non habuisti infallibile iudicium. Premisse sunt possibiles et compossibiles quacumque revelatione tibi facta, ergo. Consimiliter arguit <name>Anselmus</name> libro I <title>De casu diaboli</title>, capitulo 21, quod <quote>angelus malus non potuit prescire casum suum</quote>. Et hoc scientia que est cum aliquid scitur certitudine infallibiliter. Vide ibi. </p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio tertia</supplied></head> <p>Tertia conclusio: Deus potest creature rationali revelare futura contingentia in verbo vel etiam per signum creatum.</p> <p>Patet, quia de facto multa futura revelavit dictis modis in multis locis scripture, ergo.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Correlarium: creatura rationalis de aliquo futuro revelato potest habere certam notitiam secundum certitudinem adhesionis quod patet sine formidine, sed cum firma credulitate et fide. Tenemur credere quod resurrectio mortuorum erit et quod Christus iudicabit mundum etc. <cb n="43rb"/></p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quarta</supplied></head> <p>Quarta conclusio: aliquod futurum contingens nullo modo potest revelari creature rationali.</p> <p>Probatur sic, quia possibile est quod Socrati nihil unquam revelabitur nec alicui alteri creature et contingenter ita erit, et tamen Deus non posset Socrati vel alteri revelare quod nihil sibi revelabitur vel alteri, quia esset implicatio contradictionis, ergo.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quinta</supplied></head> <p>Quinta conclusio: omne futurum prescitum a Deo fore, cuius revelatio non tollit veritatem illius presciti, potest Deus revelare creature rationali. Dico autem cuius revelatio etc. Propter istam nihil tibi revelabitur et consimiles. </p> <p>Probatur conclusio: non videtur aliqua repugnantia quod quodlibet tale futurum prescitum infallibiliter a Deo creature reveletur, ergo hoc est simpliciter possibile. </p> <p>Et confirmatur, quia de facto anima Christi videt in verbo omnia futura. </p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio sexta</supplied></head> <p>Sexta conclusio: nulla revelatio facta vel factibilis non cadens super ipsamet revelationem (quod addo propter sophismata) sed que est de materia extrinseca vel impertinente revelato, nulla (inquam) talis revelatio de futuris contingentibus necessitat Deum ad faciendum vel perficiendum revelatum. </p> <p>Probatur, quia alias sequeretur quod Deus posset se fecisse nullipotentem et adhuc posset, sed hoc est impossibile. Probatur consequentia, quia destruat omnes creaturas Deus solo Gabriele reservato cui revelet omnia futura et quod ipse nihil creabit unquam et quod, si Gabriel peccet, quod annihilabit ipsum. Quo facto peccet Gabriel et tunc, si revelatio facta necessitaret etc., sequitur quod Deus nunquam posset creaturam producere et per consequens foret nullipotens. </p> <p>Item, facta revelatione Socrati quod Plato peccabit adhuc post poterit non peccare non obstante revelatione, ergo.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Correlarium: quod revelatio futuri contingentis non tollit contingentiam in futuro revelato. Patet ex conclusione. Tum etiam, quia prescientia non tollit contingentiam prescito secundum predicta, ergo nec revelatio igitur.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio septima</supplied></head> <p>Septima conclusio: dato quod predestinato possit sua futura salvatio revelari, tamen talis predestinatus contingenter salvabitur.</p> <p>Patet prima pars per quintam premissam et secunda pars per sextam. Utrum autem alicui posset revelari sua perpetua damnatio de hoc in articulo sequenti videbitur. </p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Tertius articulus</head> <div2 type="dubium"> <head><supplied>Dubium primum</supplied></head> <p>Quantum ad tertium articulum sit primum dubium: utrum existenti alicui in charitate Deus posset revelare damnationem suam. </p> <p>Et videtur quod non, quia tunc Deus posset aliquem inducere ad peccandum, puta ad desperandum. Consequens est falsum et consequentia videtur tenere, quia talis necessario desperaret.</p> <p>Secundo, quia, si revelet Deus Socrati existenti in charitate quod finaliter erit damnatus, aut Socrates potest orare pro salute sua, aut non. Utrumque est impossibile, ergo. Probo quod utrumque sit impossibile de communi lege et de possibili iure, quia non potest orare ut fiat illud quod scit Deum non velle, quia sic peccaret, quia <quote type="bible">servus sciens voluntatem domini sui et non faciens plagis vapulabit multis</quote>, <title type="bible">Luce</title> 12. Confirmatur per <name>Augustinum</name> <unclear>21</unclear> I <title>De civitate</title>, capitulo 24, dicentem quod <quote>eccle-<cb n="43va"/>-sia non orat pro diabolo nec pro mortuis malis mortaliter ut salvetur</quote>. Pro eodem facit quod dicit <name>Anselmus</name> <title>Proslogion</title> ultimo, quod <quote>beati non aliud volunt nisi quod Deus vult</quote>. Huius non est alia causa nisi quia sciunt voluntatem Dei quam non possunt transgredi, ergo videtur quod talis sic sciens per revelationem se damnandum non potest licite orare etc. Nec potest dici secundum, scilicet quod non possit etc., quia, si Socrates facta revelatione sit adhuc in charitate (ut supponitur possibile), adhuc tenetur diligere se ex charitate, et per consequens potest licite se velle salvari et pro hoc orare. </p> <p>Item, tenetur amare proximum et velle sibi vitam eternam, ergo multo plus sibi ipsi quamdiu est in charitate, quia posset licite servare ordinem charitatis. </p> <p>Tertio: si sic, ergo Deus posset existenti in charitate revelare quod sic peccabit quod finaliter damnabitur. Consequentia nota, sed consequens est falsum, quia facta tali revelatione, aut ille poterit peccare mortaliter, et hoc non per <name>Anselmum</name> <title>De casu diaboli</title>, capitulo 23: <quote>Nullus potest velle scienter unde miser erit</quote>; vel talis non potest peccare, et ex hoc sequitur quod voluntas (facta tali revelatione) non est libera et necessitatur contra <name>Magistrum</name> libro II, distinctione 15, capitulo 9. </p> <p>Oppositum: omne futurum contingens non impertinens ad actum revelationis potest Deus revelare cui placuerit. Sed damnatio alicuius existente in charitate est huiusmodi; ergo. Maior est nota per quintam conclusionem articuli secundi. Et minor est manifesta, ergo.</p> <div3 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusiones</supplied></head> <p>Pro isto dubio sit conclusio prima: existenti in charitate potest Deus damnationem alicius revelare. Probatur, quia de facto ita revelavit quod aliqui ibunt in vitam eternam, aliqui in ignem eternum. Item, Christus predixit iudeis in peccato vestro moriemini. Item, specialiter de Iuda dixit Christus discipulis suis: <quote type="bible">Ve homini illi per quem filius hominis tradetur, melius erat illi si natus non fuisset homo ille</quote>.</p> <p>Secunda conclusio: existenti in charitate Deus de potentia sua absoluta posset revelare suam finalem damnationem. Probatur: non est magis impossibile secundum potentiam Dei absolutam quod Deus revelet Socrati existenti in charitate quod peccabit mortaliter et quod nunquam resurget a peccato quam quod Petro existenti in charitate revelavit de facto negationem suam que erat mortalis culpa, ergo conclusio vera. Antecedens videtur satis notum, cum etiam prenuntiatio facta Socrati staret cum libertate arbitrii Socratis, sicut facta Petro stetit cum libertate arbitrii Petri.</p> <p>Tertia conclusio: quod dicta revelatio potest fieri Socrati absolute, scilicet sine conditione apposita quod, si peccabit, etc. Probatur, quia, si solum sub conditione revelari posset Socrati existente in charitate, sua damnatio restaret de ista conditione questio utrum posset revelari fore vel non absolute, vel sub conditione et sic infinitum. Item, quia similiter sub conditione ego possum revelare tibi quod, si finaliter permanebis in peccato, tu condemnaberis, immo quodlibet futurum possum revelare sub ista conditione, scilicet si Deo placebit fore.</p> <p>Quarta conclusio: nullus potest per aliquam revelationem scire se damnandum quamdiu est viator pro-<cb n="43vb"/>-prie loquendo de scire. Probatur per secundam conclusionem articuli precedentis, cum talis damnatio sit futurum contingens. Ista conclusio <choice><sic>vedetur</sic><corr>videtur</corr></choice> de mente venerabilis <name>Anselmi</name> <title>De casu diaboli</title>, 22 et 21 capitulis.</p> <p>Quinta conclusio: nullus potest licite habere firmam adhesionem quamdiu est viator quacumque sibi prenuntiatione facta de sua finali damnatione quod damnabitur nisi Deus immediate sibi illam credulitatem sive firmam adhesionem imprimeret. Probatur, quia qualescumque prenuntiationes vel visiones signorum exteriorum vel meritorum presententur sibi semper debet cavere omnia cavenda et facere omnia que debent ex preceptis adimpleri et indubitanter sperare quod, si sic faciat, et perseveret salvabitur ad quod etiam tenetur divinum auxilium implorare. </p> <p>Item, si alicui existenti in charitate fiat talis prenuntiatio etiam veridica a Deo, non oportet propter ipsum hoc desperare, quia habet rationabiliter dubitare an huiusmodi preostensio sit revelatio vel non, aut, si sit revelatio, utrum sit absoluta vel sub conditione non sibi expressa. Etiam habet dubitare an sit a Deo vel illusio diaboli, ergo tenetur adhuc non desperare, quod tamen faceret si tali prenuntiationi finaliter assentiret. Quare, cum talis desperatio sit peccatum, tenetur non assentire, sed finaliter credere quod non damnabitur nisi libere peccaverit et libere malus permanserit finaliter? Dico autem in conclusione nisi Deus dictam credulitatem sibi imprimeret, quia, si Deus causaret in eum firmum assensum cum exclusione omnis dubitationis cum omnibus requisitis ad hoc ut esset firma sic quod nullo modo posset dissentire (sicut est possibile per divinam potentiam absolutam) tunc secus esset. Et tunc dicerem quod talis firma credulitas posset stare cum charitate, et per consequens habenti charitatem posset sic revelari sua damnatio quod firmiter crederit quod damnabitur scilicet per firmam credulitatem possibilem sibi imprimi a Deo ipso nullatenus coefficiente. Hec est opinio <name>Ade</name> in tertia questione ‘utrum verbum Dei existenti in caritate possit revelare suam damnationem’. Dicta conclusio quinta est <name>Altissiodorensis</name> libro II, capitulo 97. Vide ibi.</p> <p>Diceres contra talis sic: firmiter credens quod damnabitur necessario desperat et sic necessario peccabit mortaliter, ergo Deus potest ipsum facere peccare. </p> <p>Respondeo cum predicto doctore quod, licet desperet, tamen illa desperatio non esset peccatum mortale plusquam ista credulitas eo quod necessario sequitur ad ipsam. </p> <p>Dubium est in ista imaginatione de hoc solum utrum, cum hoc Deus causaret qualitatem istam que est credulitas in corde alicuius, posset facere quod per ipsam taliter crederet quod indubitanter assentiret. </p> <p>In oppositum est quod, si Deus poneret qualitatem illam que est odium in mente alicuius, numquam aliquis per illam odiret Deum nec Deus facere posset eum odire per ipsam. </p> <p>Posui circa hec in prologo istas propositiones.</p> <p>Prima: alicuius veri credulitas est in mortis sempiterne meritum et supplicii eterni condignitas. Probatur, quia, si prescitus firmiter crederet quod Deus nollet ei finaliter misereri peccaret, quia tunc credendo desperaret de sua finali salute. </p> <p>Secunda: in <cb n="44ra"/> casu alicui falso est plus credendum quam suo opposito vero. Patet ista, nam si prescito diceretur Deus finaliter non miserebitur tui, illud foret verum et tamen oppositum illius ab ore foret credendum. </p> <p>Tertia: in casu aliquis licite posset discredere verbo Christi, ecclesie, et Sacre Scripture. Patet ista de prescito cui, si proponeretur a quolibet istorum damnatio sua finalis, haberet discredere. Sed talis haberet credere iudicationem sibi factam esse conditionatam vel se eam ad intellectum iudicantis non intelligere.</p> </div3> <div3> <head><supplied>Ad rationes dubii</supplied></head> <p>Ad rationes dubii, ad primam patet ex conclusione quinta dubii precedentis quod consequentia est neganda, quia, licet Deus secundum quod dicit doctor predictus possit de potentia absoluta inducere aliquem ad desperandum, non tamen ad peccandum cum in tali casu talis desperatio non esset peccatum.</p> <p>Ad secundum patet quid dicendum per quintam huius dubii conclusionem, quia nisi Deus imprimat etc., potest licite, immo tenetur orare. Si autem imprimatur sibi talis credulitas de qua dictum est, ea stante non debet orare.</p> <p>Ad tertium concedo consequentiam. Ad improbationem cum queritur ‘utrum talis posset peccare’ etc., dico quod non obstante revelatione talis poterit libere peccare mortaliter, nec ita ista revelatio necessitat ipsum ad peccandum quin posset non cogitare et non advertere actualiter ad revelatum vel revelationem, etiam dato quod actualiter existiment de revelatione potest adhuc non peccare, quia potest dubitare utrum ista revelatio sit revelatio vel absoluta vel sub conditione etc., ut prius. Tertio dico quod dato quod firmiter credat esse verum illud revelatum, adhuc poterit libere peccare, quia multi firmiter credunt quod sic peccabunt mortaliter quod digni erunt damnatione perpetua et tamen frequenter libere peccant. Item, firmiter credunt quod finaliter decedentes in mortali damnabuntur, et tamen de facto finaliter libere desperant, ut patet de interficientibus se ipsos. </p> <p>Ad <name>Anselmum</name> dicendum uno modo quod verum est quod per se nullus potest scienter velle unde miser efficitur, potest tamen velle aliquid aliud ad quod sequitur quod miser erit, et precipue si concupiscentia vehemens ad volendum compellat. </p> <p>Alio modo potest dici quod vult dicere quod hec est impossibilis in sensu composito ‘angelus volens beatitudinem et habens scienter vult libere unde miser erit’. Et hoc conceditur nec est contra dicta, quia, si loquitur de beatitudine finali, certum est. Si autem de tali qualem secundum ipsum et secundum augmentum habuerunt omnes angeli ante casum quorundam, adhuc verum est, quia talis volitio actualis exclussisset omnem actum scitum firmiter repugnare beatitudini sue.</p> </div3> </div2> <div2 type="dubium"> <head><supplied>Dubium secundum</supplied></head> <p>Dubium secundum principale est contra sextam conclusionem secundi articuli et eius correlarium, quia nisi revelatio tollat contingentiam futurorum revelatorum (cum secundum predicta hec consequentia est necessaria: <c>a</c> futurum est revelatum fore, ergo <c>a</c> erit) sequitur quod omnis revelatio de isto quod adhuc futurum est esset contingenter revelatio, et per consequens omnis prophetica prenuntiatio posset esse falsa, que est adhuc de futuro, quod videtur falsum, quia prophete fuerunt certificati quantum possibile fuit certificari hominem de istis futuris. Si ergo potest aliquid non evenire, sequitur quod Deus non posset certificare aliquam creaturam de aliquo futuro quod erit. Patet ista consequentia per te, quia non obstante quacumque assertione potest oppo-<cb n="44rb"/>-situm evenire. Ponatur ergo quod illud de quo est facta maxima assertio non eveniat ex quo est possibile per te et habetur intentum, scilicet quod Deus nihil potest certitudinaliter revelare. Oppositum dicit conclusio et correlarium quod non obstantibus dictis teneo. </p> <p>Respondendo ergo ad dubium dico primo quod pro difficultate dubii non sufficit opinio que ponit multiplicem sensum oraculi prophetici, unde secundum aliquos nulla est prophetia vel revelatio de futuro quin preter sensum quem pretendit possit habere alium que sit subintelligendus et ad quem sit referenda si sensus litteralis non sit verus secundum sensum parabolicum, allegoricum, et anagogicum vel tripologicum, et hoc aliquando simpliciter, aliquando sub conditione. Probatur, quia ista responsio non sufficit, quia Deus scit determinate ad quem sensum predicit, ergo potest revelare quod secundum illum intellectum erit, et tamen adhuc contingenter erit ad sensum ad quem Deus revelavit fore. </p> <p>Secundo dico quod non sufficit responsio que ponit quod Deus nihil potest revelare nisi sub conditione expressa vel subintellecta, puta quod <c>a</c> erit nisi aliud obstet vel huiusmodi. Patet, quia Deus scit utrum ista conditio ponatur an non, ergo poterit revelare quod nulla conditio impediens erit, alias foret processus in infinitum, ut predictum est.</p> <p>Tertio dico quod non sufficit responsio <name>Cathonis</name> que est quod creatura potest certificari de hoc quod a erit; uno modo per locutionem procedentem ex hoc quod Deus scit <c>a</c> fore, alio modo ex hoc quod Deus scit causam de qua est sermo esse talis conditionis quod ea posita inesse de communi lege sequitur talis effectus.Verbi gratia, cum arguitur de Petro utrum tempore medio inter Christi pronuntiationem et negationem possibile fuit Petrum non negare Christum quod sic, quia Christus asseruit, ergo. Consequentia est necessaria et antecedens est preteritum, ergo. Respondetur secundum istam opinionem distinguendo de assertione Christi, quia vel processit ex hoc quod Christus scivit Petrum se negaturum, tunc dicit antecedens esse contingens, scilicet istam: Christus asseruit quia Christus contingenter prescivit etc. Si vero processit ex hoc quod scivit animam Petri esse talis conditionis quod in tali casu sequeretur negatio de communi lege, tunc antecedens est necessarium et consequens contingens. Et oppositum consequentis est compossibile cum antecedente, nec sequitur: ergo Christus dixit falsum, quia Christus solum asseruit animam Petri esse talis conditionis quod in tali angustia de communi lege negaret dominum suum. Et hoc fuit verum sive negasset sive non. </p> <p>Sed probatur quod illud non sufficit, quia quero utrum Deus possit illum cui revelat quod <c>a</c> erit certificare quodlibet dictorum modorum quo facit revelationem vel non et stat difficultas sicut prius, ergo non sufficit.</p> <p>Ideo dico quarto quod absoluta revelatio futuri possibilis non tollit contingentiam revelati et quod Deus potest aliquid sic absolute revelare, ut probatum fuit supra.</p> <p>Ad argumentum dubii dico quod omnis revelatio que est respectu istius quod nec est nec unquam fuit potest numquam fuisse revelatio istius. Et ulterius quod omnis prophetia de tali futuro secundum potentiam Dei absolutam potest numquam fuisse prophetia eiusdem, etiam quod quodlibet tale futurum potest non evenire, unde semper imaginandum est quod, sicut prescientia non necessario est prescientia, ita nec revelatio vel prophetia, quia, si non erit <c>a</c>, quod tamen creditur revelatum <cb n="44va"/> fore dicta prenuntiatio quod <c>a</c> erit, non fuisset revelatio quod <c>a</c> erit. Dico tamen quod de potentia Dei ordinata nulla revelatio vel prophetia etiam de futuro potest esse falsa nec debet dubitari quin ita eveniet contingenter qualiter predictum est nec talis contingentia tollit fidei certitudinem, sed bene certitudinem scientie, ut patet ex dictis. </p> </div2> <div2> <head><supplied>Ad rationes principales</supplied></head> <p>Ad rationes principales, ad primam nego assumptum. Ad probationem admittitur casus et totum argumentum usque ad hoc cum dicitur ‘<c>a</c> potest non fore, ergo <c>c</c> potest non fuisse’, quam consequentiam nego. Immo dico quod sola credulitas de <c>a</c> fore fuit causa talis gaudii, scilicet <c>c</c> que similiter est preterita sicut est preteritum <c>c</c>, quia facta revelatione Socrates debebat scire quod <c>a</c> fore non fuit necessarium et quod potuit non fore. </p> <p>Ad secundam patet aliqualiter ex responsione ad argumentum dubii, tamen cum infertur ‘ergo Deus potuit falsum revelasse et Christus falsum docere’. Quidam concedunt illud, sed negant istam consequentiam: ergo Deus potuit mentiri vel Christus, quia non omnis dicens falsum mentitur nisi dicat cum intentione fallendi. Ista est responsio <name>Eliphat</name>, <name>Ade</name>, <name>Almachani</name>, et aliorum. Sed nego consequentiam istam propter quendam articulum parisiensem de novo condemnatum qui est quod Christus potuit dixisse falsum et asseruisse assertione creata tam mentali quam vocali error. Item, propter quendam articulum dicentem quod possibile est Christum errasse secundum volitionem creatam et mendacium protulisse error. Dico ergo quod non sequitur, aliter poterat evenire quam Christus dixit et quam Deus revelavit, ergo Christus potuit dixisse falsum vel asseruisse, quia per suppositionem tertiam secundi articuli consequens verum non infert fomaliter suum antecedens posse esse falsum. Nec plus valet ista consequentia quam illa: Deus prescit <c>a</c> fore et <c>a</c> potest non esse, ergo Deus prescire potest falsum vel prescientia Dei potest falli. </p> <p>Ad tertiam patet in parte ex primo dubio, sed cum dicitur ulterius de Gabriele, dico quod post salutationem et adventum Gabrielis ad virginem adhuc contingenter fiebat incarnatio quamvis non potuerit post lapsum salutationis in preteritum ipsam non salutasse, unde in talibus semper attendenda est contingentia illorum et si aliquis aliter crederet a se ipso falleretur, non a Deo. Multum iuvat hec imaginatio quomodo cum scientia quod <c>a</c> erit stat non futurum esse necessario, sed contingenter <c>a</c> fore. </p> <p>Verum est quod <name>Bravardinus</name> multum apparenter impugnat illas solutiones in tertio libro suo, cuius impugnationis solutio maiorem exigit tractatum et scrutinium diligentius quam pro nunc possim, ideo pro nunc de ista materia sufficiat. </p> </div2> </div1> </body> </text> </TEI>
×
...
...
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library