Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library
Library
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Alphonsus Toletanus Vargas - Commentary
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Test Author 1 - Test Title 1
Query
Text Query
XPath Query
Login
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Liber in quatuor Sententiarum
xml
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum [Montina-l1d5+6+7q2.xml]
text
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="ecce.xsl"?> <!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Liber in quatuor Sententiarum </title><!--Acutissimi et quam maxime succinti et ordinatissimi doctoris Dionysii Cisterciensi Liber in quatuor Sententiarum--> <author>Dionysius de Montina</author> <editor>Luciana Cioca</editor> <respStmt> <name>Mihai Maga</name> <resp>Designer</resp> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <p><date when="05.05.2017">June 12, 2017</date></p> </editionStmt> <publicationStmt> <authority sameAs="http://thesis-project.ro/">THESIS project</authority> <availability status="free"> <p>Public domain</p> </availability> </publicationStmt> <sourceDesc> <listWit> <witness xml:id="P" n="Paris1511">Paris, 1511</witness> </listWit> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/> </encodingDesc> </teiHeader> <text xml:lang="la" type="diplomatic"> <body> <div1 type="title"> <head>Liber I, distinctiones 5, 6, 7, questio 2</head> <p>Iterum circa <choice><sic>predicas</sic><corr>predictas</corr></choice> distinctiones quero: utrum principia sillogistice forme regulativa teneant in divinis.</p> </div1> <div1 type="ratio"> <head><supplied>Rationes</supplied></head> <p>Et arguitur primo quod non, quia forme regulate per principia sillogistica non tenent in divinis, ergo principia sillogistice formare regulativa non tenent in divinis. Consequentia nota. Assumptum probatur primo quod non teneant in prima figura sic: omnis essentia est Pater. Omnis Filius est essentia; ergo omnis Filius est Pater. Item, in secunda figura non tenet forma per principia sillogistica regulata arguendo sic: nulla essentia divina generat. Omnis Pater generat; ergo nullus Pater est essentia divina. Item, non tenet in tertia sic arguendo: hec essentia est Pater. Hec essentia est Filius; ergo Pater est Filius in omnibus. Iste premisse sunt vere et conclusiones false et nullibi capiunt instantiam dicte forme sillogistice preterquam in divinis, ergo antecedens verum. </p> <p>Secundo, in divinis non tenet ista regula: quecumque uni et idem sunt eadem, inter se sunt eadem, quia Pater et Filius sunt idem uni et eidem essentie, et tamen non sunt eadem inter se.</p> <p>Tertio, hec regula medio existente hoc aliquid necesse est extrema coniungi vel uniri non tenet in divinis, quia hec forma non valet: hec essentia est paternitas. Filiatio est hec essentia; ergo filiatio est hec paternitas. Ergo videtur quod nulla regula in divinis teneat.</p> </div1> <div1 type="oppositum"> <head><supplied>In oppositum</supplied></head> <p>In oppositum: principia sillogistice forme regulativa aut tenent gratia forme, aut gratia materie. Si tenent gratia forme, ergo tenent in omni materia et per consequens in divinis. Si tenent gratia materie, ergo non sunt principia et ergo nulla erunt principia sillogistice forme regulativa. Si dentur alia, illa tenent in omni materia.</p> </div1> <div1 type="divisio"> <head><supplied>Divisio questionis</supplied></head> <p>Primo premittam declarationes, secundo subiungam questiones et tertio ponam paralogismorum solutiones.</p> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Primus articulus</head> <p><cb n="21ra"/> Quantum ad primum sciendum quod fuit opinio <name>Ockham </name> et aliquorum aliorum quod regule <name>Aristotelis </name> non tenent in divinis. Supponunt enim aliqua ex quibus inferunt duo correlaria.</p> <div2 type="suppositio"> <head><supplied>Suppositiones</supplied></head> <p>Primo supponunt quod regule quas dant philosophi pro aliqua certa materia tantum non tenent in alia materia.</p> <p>Secundo supponunt quod regule quas dedit <name>Philosophus </name> date sunt tantum pro aliqua materia, quia ab eo quod res est vel non est oratio dicitur vera vel falsa. Et ideo, quia <name>Philosophus </name> vidit naturas rerum tales quod nulla res erat due res vel tres. Ideo ipse dixit quod medio existente hoc aliquid necesse est extrema coniungi.</p> <p>Tertio supponunt quod, si <name>Aristoteles</name> vidisset unam simplicet et singularem esse tres res, ipse excepisset eam ab ista regula medio existente etc. </p> <p>Quarto supponunt quod eadem res simplex, scilicet essentia divina, est tres res. </p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlaria</supplied></head> <p>Ex istis inferunt primo quod obligatus ex fide ad tenendum istam veritatem quod una res est tres res non obligatur tenere regulas <name>Philosophi</name> que sunt facte pro alia materia.</p> <p>Secundo inferunt quod pauce regule vel nulle ab <name>Aristotele</name> posite sunt formales et hoc quia non tenent in omni materia. Verum ista opinio (secundum quod dicit <name>Doctor Authenticus </name>magister <name>Gregorius </name> libro I, distinctione 5) est omnino irrationabilis eo quod sic dicere non est aliud quam dicere fidem nostram et doctrinam catholicam recte rationi esse contrariam et ipsam derisioni hereticorum exponere. </p> </div3> </div2> <div2> <p>Quomodo enim posset aliquis respondere pro fide si negaret omnem modum arguendi, et ideo talibus obvians <name>Augustinus</name> in <title>Epistola ad Marcellinum </title>dicit: <quote>Si manifestissime certeque rationi velut scripturarum obicitur auctoritas non intelligit qui hoc facit et non scripturarum illarum sensum ad quem penetrare non potuit. Sed suum potius obiicit veritati. Frustra enim studuissent doctores et sancti ad solvendas rationes impugnantium veritatem catholicam, quia facile erat dicere quod rationes contrarie in aliis valebant et non in divinis, quod est omnino frivolum dicere</quote>. </p> <p>Ideo sequendo oppositam opinionem. Pro terminorum declaratione est primo sciendum quod sillogismorum quidam sunt affirmativi et quidam negativi, et ideo due sunt regule generales omnium sillogismorum. </p> <p>Prima est affirmativorum hec, scilicet: quecumque sunt idem universaliter uni et eidem adequate, inter se sunt eadem. Que regula haberi potest ex I <title>Elenchorum</title> et I <title>Priorum</title> in multis locis.</p> <p>Secunda regula est negativorum hec, scilicet: quecumque universaliter uni et eidem adequate sunt diversa, inter se sunt diversa. Que habetur ubi prius, licet non ita modificate. Et quamvis dicte regule sic modificate sint vere, tamen logicaliter et communiter loquendo dico quod principium et regula omnium sillogismorum cuiuslibet trium figurarum est dici de omni vel dici de nullo, sicut I <title>Priorum</title> per dici de omni regulantur affirmativi, per dici de nullo negativi.</p> <p>Secundo sciendum est quod ille sillogismus dicitur regulari per dici de omni qui componitur ex premissis et conclusione dispositis in modo et figura, quarum una requiritur quod sit universalis denotans quod <cb n="21rb"/> nihil sit sumere sub subiecto de quo non predicetur predicatum. Ille vero dicitur regulari per dici de nullo qui componitur ex premissis dicto modo dispositis denotans quod nihil est sumere sub subiecto de quo non removetur predicatum.</p> <p>Tertio notandum quod, sicut dicit <name>Averroes </name> I <title>Priorum</title>, differentia est inter propositionem universalem et dici de omni. Per propositionem enim universalem denotatur nisi quod propositio verificetur de quolibet supposito vel singulari subiecti sic quod quelibet singularis sumpta sub subiecto sit vera, ut, verbi gratia, si dicatur omne animal est corpus denotatur quod hoc animal est corpus et istud et sic de aliis. Sed per dici de omni ultra hoc denotatur quod de quocumque verificatur subiectum, verificetur et predicatum, ut omne animal est corpus, id est omne illud quod animal est corpus. Similiter de ista: omnis Pater generat.</p> <p>Ex istis infero aliquas propositiones.</p> </div2> <div2 type="propositio"> <head><supplied>Propositiones</supplied></head> <p>Prima: si propositio que dicitur universalis non denotet hoc quod est dici de omni, ipsa non est sufficienter universalis universalitate requisita ad formam sillogisticam.</p> <p>Secunda: infero quod et si propositio sit sufficienter universalis, tamen si sumatur aliquid in minori pro quo non fuit distributum sub subiecto maioris, non valet illatio formaliter. Patet, quia non regulatur per dici de omni. </p> <p>Tertia: quod omnis sillogismus ex singularibus formatur virtualiter tenet per dici de omni vel dici de nullo.</p> <p>Quarta: quod termini singulares sunt universales. Patet ex immediata propositione.</p> <p>Propter quod sciendum quod aliqui sunt termini universales universitate distributa sicut termini communes distributi per hoc signum omnis vel nullus. Aliqui sunt termini universales universalitate adequativa sicut termini singulares vel etiam communes modificati per istos terminos adequate vel totaliter, ut dicendo Socrates est adequate animal, id est quicquid est Socrates est animal. Similiter dicendo homo est adequate animal, id est quicquid est homo est animal. </p> </div2> <div2> <p>Ex his patet descriptio forme sillogistice que sit ista: forma sillogistica est ordo propositionum in modo et figura per regulam que est dici de omni vel dici de nullo sufficienter regulatus. Patet ista descriptio ex dictis ex qua sequuntur tres propositiones.</p> <p>Prima: quod precise falsitas propositionum non impedit formam sillogisticam. Patet ista, quia dictus ordo potest ita bene servari in propositionibus falsis, sicut in veris.</p> <p>Secunda propositio: nullus paralogismus peccat precise in materia. Patet, quia quamvis premisse sint false et non desit forma sillogistica erit bonus sillogismus cum falsitas non impediat, ut patet per precedentem propositionem. </p> <p>Tertia: omnis paralogismus ex eo solum dicitur sic, quia peccat in forma. Patet ista propositio ex secunda.</p> <p></p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Secundus articulus</head> <p><cb n="21va"/> Quantum ad secundum pono conclusiones. Et sit prima conclusio ista.</p> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio prima</supplied></head> <p>Primum principium tenet in omni materia et per consequens in divinis.</p> <p>Probatur illud quod tenet gratia forme et in quacumque materia salvata sua forma tenet in omnibus. Sed primum principium est huiusmodi; ergo tenet in omnibus. Maior nota. Minor probatur, quia da oppositum sequitur quod primum principium non tenet gratia forme, sed gratia materie, quod est falsum. </p> <p>Preterea, quecumque repugnant per eandem formam repugnantie, equaliter repugnant. Sed in omni materia contradictoria repugnant per eandem formam; ergo in omnibus materiis equaliter repugnant. Maior est nota et minor est <name>Aristotelis</name> I <title>Posteriorum</title>.</p> <p>Preterea, ubi non tenet primum principium, tenet oppositum primi principii. Et per consequens implicatio contradictionis que opposita primo principio tenebit divinis, quod est absurdum, quia oppositum primi principii est simpliciter impossibile, etiam quia hoc esset fidem exponere derisioni, ut dictum est.</p> <p>Preterea, sequeretur quod tolleretur fides nostra disputatione et sic de nostra lege verum esset quod dicit <name>Commentator </name>III <title>Physicorum</title>: <quote>quedam leges prohibent disputare</quote>. Loquitur de sarracenorum lege.</p> <p>Preterea, sequitur quod de divinis nullam certitudinem haberemus, quia nesciremus que pars contradictionis esset vera vel que falsa.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head>Conclusio secunda</head> <p>Principium regulativum forme sillogistice dici de omni vel nullo tenet in divinis.</p> <p>Probatur, quia aut tale principium tenet gratia materie aut gratia forme. Si gratia forme, ergo tenet in omni materia et per consequens in materia divina. Si tenet gratia materie, ergo nullus sillogismus tenet gratia forme, cum forma sillogistica non sit maioris roboris quam principium.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head>Conclusio tertia</head> <p>Forma sillogistica tenet in divinis.</p> <p>Probatur, quia aut habemus aliquem sillogismum tenentem gratia forme aut omnes tenent gratia materie. Si habemus aliquem tenentem gratia forme, ergo ille tenebit in divinis. Si autem tenet gratia forme, ergo omnis sillogismus peccat in forma et per consequens sequitur quod tota logica sit coniugatio inutilis, quod non est credendum. </p> <p>Preterea, secundum <name>Gregorium</name>, si forma sillogistica non valeret in divinis, tolleretur omnis via ad probandum vel reprobandum aliquid circa divina. Probatur, nam cum catholici vellent aliquid probare contra hereticos pro libito et de facili possent dicere discursum vel probationem non valere. Esto quod forma esset perfecte regulata, et sic nihil ex dictis aut in scriptura contentis poterimus contra ipsos arguere (quod absit), ergo tenendum est quod forma etc.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head>Conclusio quarta</head> <p>Nullus sillogismus ex terminis singularibus non modificatus tenet gratia forme.</p> <p>Probatur, quia non tenet sine modificatione in omnibus terminis similiter dispositis, ergo non tenet in terminis singularibus sine modificatione. Consequentia nota. Assumptum probatur in creaturis, quia non sequitur: hec anima est simul cum capite. Hec anima est simul cum pede; ergo caput est simul cum pede. Bene tamen sequitur cum modificatione, sic dicendo: hec anima est adequate simul cum capite. Hec anima est adequate simul cum pede; ergo pes est simul cum capite. Sed tunc premisse sunt false et sillogismus bo-<cb n="21vb"/>-nus. Confirmatur per <name>Philosophum </name> I <title>Priorum</title>, capitulo quomodo autem reducemus, ubi arguit sic: <quote>Micalus musicus corrumpetur cras. Micalus est Micalus musicus; ergo Micalus corrumpetur cras</quote>. Hoc autem falsum dicit <name>Philosophus</name> et subdit causam. Non enim universaliter verum, quoniam Micalus musicus corrumpetur cras ita quod maior non est universalis. Sed, si forma debet valere, oportet quod maior sit universalis. Sub ista forma omne quod est sive quicquid est Micalus musicus corrumpetur cras. Et quicquid est Micalus, est Micalus musicus; ergo Micalus corrumpetur cras. Et tunc maior et minor sunt false. Et forma bona.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quinta</supplied></head> <p>Quinta conclusio que sequitur ex ista quod termini singulares non sunt sufficienter hoc aliquid quomodo requiritur hoc aliquid in sillogismo expositorio sine modificatione. </p> <p>Patet ista conclusio ex dictis immediate, quia, secundum <name>Philosophum</name>, quando medium est sufficienter hoc aliquid, necesse est extrema coniungi. Sed sine modificatione non possunt extrema coniungi in sillogismo ex terminis singularibus vel expositorio; ergo tales termini non sunt sufficienter hoc aliquod modo requisito.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio sexta</supplied></head> <p>Sexta conclusio: omnes paralogismi in quacumque materia fiant etiam in divinis peccant in principio illo, quod est dici de omni vel dici de nullo sive in regulis datis in I <title>Priorum</title> principio.</p> <p>Probatur, quia per dictum principium solvi possunt omnes paralogismi. Fortunati tam de divinis quam de creaturis, ut in solutione paralogismorum in tertio capitulo patebit; ergo questio vera.</p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Tertius articulus</head> <div2> <head><supplied>Paralogismos</supplied></head> <p>Quantum ad tertium articulum pono paralogismos, quorum primus est: hec essentia est Filius. Hec paternitas non est Filius; ergo hec paternitas non est essentia. Conclusio est falsa et premisse sunt vere.</p> <p>Secundus: iste Pater generat. Iste Pater est essentia; ergo essentia generat.</p> <p>Tertius: omnis essentia divina est Filius. Nulla paternitas est Filius; ergo nulla paternitas est essentia. In camestres.</p> <p>Quartus: hic Pater generat. Hec essentia non generat; ergo hec essentia non est iste Pater.</p> <p>Quintus: omne illud quod est Pater, est Pater. Filius est omne illud quod est Pater; ergo Filius est Pater. Conclusio est falsa. Forma bona in darii et premisse vere, ergo.</p> <p>Sextus: omne illud quod est Pater, est Pater. Omne illud quod est deitas est illud quod est Pater; ergo omne illud quod est deitas est Pater.</p> <p>Septimus: de nullo eodem verificantur contradictoria. De Patre et essentia verificantur contradictoria; ergo Pater non est essentia. </p> <p>Octavus: Pater generat et Filius generatur. Sed Pater et Filius sunt deitas; ergo deitas generat et generatur.</p> <p>Nonus: de Patre et Filio verificantur predicta contradictoria. Pater et Filius sunt idem; ergo de eodem verificantur contradictoria.</p> <p>Decimus: omnis proprietas Patris repugnat Filio. Essentia est proprietas Patris; ergo essentia repugnat Filio. </p> <p>Undecimus: omnis Pater generat. Nulla essentia generat; ergo nulla essentia divina est Pater. Multi alii paralogismi possent formari, sed sufficiat de istis.<cb n="22ra"/></p> <p>Circa autem solvendi istos paralogismos pono aliquas propositiones. </p> </div2> <div2 type="propositio"> <head><supplied>Propositiones pro solutione</supplied></head> <p>Prima: licet regula <name>Anselmi</name> posita in libro <title>De processis Spiritus Sancti</title> sit sufficiens ad paralogismos ostendendum, non tamen ad solvendum quare sequitur quod per illam non possunt solvi. Ubi sciendum quod <name>Anselmus</name> (ubi supra) ponit istam regulam in virtute quod in bona consequentia ex unitate divine essentie non potest inferri aliquod repugnans personarum pluralitati. Nec econtrario ex personarum pluralitate potest inferri aliquod repugnans unitati divine essentie. Per istam regulam potest cognosci circa materiam unitatis essentialis et personalis pluralitatis qui sillogismi sunt boni vel mali. Sed non potest cognosci per ipsam causam apparentie; ergo propositio vera.</p> <p>Secunda propositio: non sufficit pro solutione paralogismorum dicere quod in talibus paralogismis non servetur unitas medii sufficiens ad connexionem extremorum, licet sufficiat quoad multos. Probatur quod non sufficiat quoad aliquos, quia non sufficit pro solutione istius paralogismi secundi: hic Pater generat. Hic Pater est deitas; ergo deitas generat, quia hic non variatur medium. Secunda pars patet, quia sufficit pro tertio paralogismo superius posito et suis similibus. </p> <p>Tertia: non sufficit ad solvendum etc. regula que dicit propositiones exponendas per universaliter vel particulariter. Verbi gratia: dicendo hec essentia est Pater. Si exponatur universaliter dicendo omne quod est hec essentia est Pater, quia tunc esset falsa. Probatur propositio, quia per eam non solvitur paralogismus sextus, scilicet: omne illud quod est Pater est Pater. Omne illud quod est deitas est illud quod est Pater; ergo omne illud quod est deitas est Pater. Hic non sufficit predicta regula.</p> <p>Quarta propositio: regula formarum sillogismorum posita in primo articulo huius questionis sufficit ad solvendum omnes paralogismos. Probatur, quia rectum est iudex sui et obliqui, ergo per rectum (quod est dicta regula) potest haberi distinctio sufficientie et deficientie cuiuslibet forme sillogistice. Veritas huius conclusionis patebit in solutionibus.</p> </div2> <div2> <head><supplied>Notandum</supplied></head> <p>Premitto tamen unum notandum quod <name>Aristoteles</name> in I <title>Priorum</title> quandoque loquens de forma sillogistica locutus est in terminis generalibus non circumlocutis, ut dicendo omne <c>c</c> est <c>a</c>. Omne <c>c</c> est <c>b</c>; ergo omne <c>b</c> est <c>a</c>. Quandoque autem usus est circumlocutione ista: si idem <c>a</c> sit idem <c>b</c>, si idem <c>c</c> idem <c>a</c>, ergo si idem <c>c</c>, idem <c>b</c>. Modo dictum est in primo articulo quod in quolibet bono sillogismo tenente gratia forme requiritur circumlocutio, ut sufficienter sit regulatus per dici de omni vel dici de nullo. Unde ista propositio ‘omnis homo currit’ ad hoc quod possit poni pro premissa in sillogismo regulato per dici de omni vel dici de nullo, oportet quod equivaleat uni de subiecto circumlocuto isto modo ‘omne illud quod est homo currit’ propter quod dico quod forme sillogistice facte sine circumlocutione non tenerent apud theologos nec etiam apud philosophos. Et ideo dubitatur quis modus circumloquendi sit ponendus.</p> <p>Ad quod respondeo per propositiones.</p> <p>Prima: talis modus circumloquendi est ponen-<cb n="22rb"/>-dus per quam maior in prima figura reddatur sufficienter universalis, sic scilicet quod subiectum nulli conveniat quin predicatum conveniat eidem, quia tunc sufficienter regulatur sillogismus per dici de omni vel dici de nullo et non aliter, et sic suo modo de negativa.</p> <p>Secunda propositio: non sufficit talis circumlocutio ‘illud quod est’ si precise addatur subiecto. Probatur: in multis exemplis talis processus deficit, ergo generaliter non sufficit. Consequentia nota. Antecedens probatur arguendo sic: omne illud quod est Pater est Pater. Filius est illud quod est Pater; ergo Filius est Pater. Et etiam omne illud quod est tres persone est trinitas. Et Pater est illud quod est tres persone; ergo etc. Et sic de multis aliis.</p> <p>Tertia propositio: sufficit circumlocutio <name>Aristoteles</name>in I <title>Priorum</title> et in multis locis, ubi dicit: in quo <c>a</c> in quo <c>b</c>. In quo <c>c</c> in quo<c> a</c>; ergo in quo <c>c</c> in quo <c>b</c>, loco istius in quo dico idem <c>a</c>, idem <c>b</c>. Probatur, quia ista nunquam capit instantiam et per illam sufficienter quilibet sillogismus erit regulatus per dici de omni vel dici de nullo, ergo propositio vera. Consequentia nota per primam propositionem huius dubii. Antecedens patet discurrendo per omnes paralogismos factos et alios.</p> </div2> <div2> <head><supplied>Responsiones ad paralogismos</supplied></head> <p>Unde ad primum cum dicitur ‘hec essentia est Filius’ etc, si circumloquatur sic omne idem essentie est Filius, maior est falsa et forma bona. </p> <p>Similiter, ad secundum ‘iste Pater generat. Omne idem Patri generat’ etc.</p> <p>Ad tertium ‘omnis essentia divina est Filius’ circumloquitur omne idem essentie divine est Filius, que est falsa. </p> <p>Ad quartum ‘hic Pater generat circumloquitur, omne idem Patri generat’ falsa.</p> <p>Ad quintum ‘omne illud quod est Pater est Pater’ non sufficit ista circumlocutio per secundam propositionem supra, sed ista ‘omne idem Patri est Pater’, que est falsa.</p> <p>Ad sextum patet per idem.</p> <p>Ad septimum dico quod conclusio non sequitur, sed ista de hiis que sunt idem verificantur contradictoria.</p> <p>Ad octavtum dico quod debet sic inferri, ergo que sunt idem unum generat et aliud generatur.</p> <p>Ad nonum dico quod non regulatur per dici de omni. Secundo dico quod debet sic inferri, ergo de hiis que sunt idem predicantur contradictoria.</p> <p>Ad decimum et undecimum patet sicut ad primum.</p> </div2> <div2> <p>Ad rationes ante oppositum.</p> <p>Ad primam, ad paralogismos tres ibi factos seu formatos patet quid dicendum.</p> <p>Ad secundum argumentum cum probatur quod istud principium ‘quecumque uni et eidem’ etc non tenet in divinis, dico quod istud principium potest quadrupliciter intelligi. Primo, quod quecumque uni et eidem respectu extrinseco sunt eadem, inter se sunt eadem, et sic est falsum. Patet, quia, licet dico corpora in eodem loco ita quod denominarentur idem logicaliter, et duo accidentia in eodem subiecto vel due partes in eodem toto, non concluderentur eadem realiter. Secundo potest intelligi respectu eiusdem tertii quod tertium est intrinsecum sicut materia et forma, et sic etiam non est verum, quia, si duo corpora haberent eandem materiam vel eandem formam, non oporteret quod essent eadem. Tertio secundum sensum quem pretendit, videlicet quod sunt aliqua et quod alicui sunt eadem, et sic etiam non est verum, quia, si sint aliqua, sunt plura. Et, si sunt eidem, eadem non sunt plura, et sic sunt plura et non plura, quod est falsum. Quarto modo potest intelligi sic quod quando maior et minor extremitates uniuntur alicui medio vere secundum debitum modum et debitam figuram et formam <cb n="22va"/> de hiis personaliter sumptis et significative verificatur vel predicatur esse idem inter se et sic est verum et tenet in omnibus. </p> <p>Ad formam igitur argumenti cum dicitur quod Pater et Filius uniuntur in essentia et non uniuntur inter se, sic dicendo ‘hec essentia est Pater. Hec essentia est Filius; ergo Pater est Filius’, dico quod nunquam in debito modo et in debita figura utraque premissarum existente vera uniuntur Pater et Filius ita quod ista propositio concludatur ‘Pater est Filius’ vel econtrario, sed semper altera premissarum erit falsa si sillogismus sit debite regulatus.</p> <p>Ad tertium argumentum dico quod istud principium ‘medio existente’ etc. tenet semper quando sillogismus regulatur equivalenter per dici de omni vel dici de nullo, sed, cum in divinis sic possit regulari sillogismus, concludo quod tale principium tenet in divinis.</p> <p>Et sic est finis questionis.</p> </div2> </div1> </body> </text> </TEI>
×
...
...
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library