Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1 [atv-l1d1q1.xml]
text

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1</title>
        <author>Alphonsus Toletanus Vargas</author>
        <editor>Luciana Cioca</editor>
        <respStmt>
          <name>Jeffrey C. Witt</name>
          <resp>TEI Encoder</resp>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition n="0.0.0-dev">
          <date when="2016-09-04">September 04, 2016</date>
        </edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <authority>
          <ref target="http://www.thesis-project.ro/">ERC-THESIS project n° 313339</ref>
        </authority>
        <availability status="free">
          <p>Published under a <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">Creative Commons Attribution 4.0 International</ref></p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listWit>
          <witness xml:id="V" n="Venice1490">Venice1490</witness>
        </listWit>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
      <schemaRef n="lbp-critical-1.0.0" url="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng"> </schemaRef>
      <editorialDecl>
        <p>Encoding of this text has followed the recommendations of the LombardPress 1.0.0
          guidelines for a critical edition</p>
      </editorialDecl>
    </encodingDesc>
    <revisionDesc status="draft">
      <listChange>
        <change when="2016-09-04" who="#JW" status="draft" n="0.0.0">
           <p>Created file for the first time.</p>
        </change>
      </listChange>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text xml:lang="la">
    <front>
      <div xml:id="include-list">
        <xi:include href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-lists/master/workscited.xml" xpointer="worksCited"/>
        <xi:include href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-lists/master/Prosopography.xml" xpointer="prosopography"/>
      </div>
      <div xml:id="starts-on">
        <pb ed="#V" n="35-v"/>
        <cb ed="#V" n="b"/>
      </div>
    </front>
    <body>
      <div xml:id="atv-l1d1q1">
        <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3505">Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1</head>
        <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3508">
          <cit>
            <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qvanvan" source="http://scta.info/resource/pll1d1c1-vanspv">Veteris ac Nove legis</quote>
            <bibl><ref target="http://scta.info/resource/pll1d1c1-vanspv">Lombard, Sent. I, d. 1, c. 1, [n. 1], (I, 55, ll. 5).</ref></bibl>
          </cit>, 
          etc. Quia <name>Magister</name> in ista prima distinctione
          principaliter agit de fruitione et usu, et fruitio est essentialiter dilectio vel
          dilectatio, vel utrumque, prout in sequentibus apparebit, quero primo quasi pro fundamento: utrum delectatio sit perfectior dilectionem.</p>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3514" type="rationes-principales">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3516">Rationes principales</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3519">Et videtur primo quod non, quia nulla passio est nobilior per se subiecto. Sed
            delectatio est passio consequens operationem et preser dilectionem naturaliter, ut
            patet per <name>Philosophum</name> X <title>Ethicorum</title>; ergo etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3528">Contra: tristitia est simpliciter peior odio, igitur delectatio est nobilior dilectione.
            Consequentia tenet per locum ab opposito. Antecedens patet, quia illud quod
            <pb ed="#V" n="36-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            universaliter repugnat Deo propter sui imperfectionem videtur simpliciter peius eo quod
            sibi universaliter non repugnat. Sed tristitia propter sui imperfectionem universaliter
            Deo repugnat, odium autem non, iuxta illud <title>Psalmum</title>: <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3535">iniquitatem odio
              habui</quote>; igitur tristitia simpliciter peior odio.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3540">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3542"><supplied>Divisio quaestionis</supplied></head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3546">Respondeo. In ista questione erunt quattuor articuli, quia primo ponam unicam
            distinctionem. Secundo quadruplicem conclusionem. Tertio movebo dubia. Et ultimo
            respondebo et dicam ad articula principalia.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3550" type="articulus">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3552">Primus articulus</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3555">Quantum ad primum articulum distinguo de delectatione, quia quedam est cuius immediatus
            terminus obiectalis est operatio, quedam cuius immediatus terminus obiectalis non est
            operatio, sed operationis obiectum previa tamen operatione. Verbi gratia: beatus
            delectatur de visione Dei quia delectatur se videre Deum; delectatur de dilectione
            eiusdem quia delectatur se diligere, et delectatur de Deo viso pariter et dilectio
            previa tamen visione et dilectio eiusdem. Prime delectationis immediatus terminus
            obiectalis est visio, secunde autem dilectio, tertie Deus ipse, qui est etiam ipse
            immediatus terminus obiectalis visionis et dilectionis predicta. De utraque delectatione
            potest intelligi questio. Et hoc de primo.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3560" type="articulus">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3562">Secundus articulus</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3565">Quantum ad secundum articulum pono quattuor conclusiones.</p>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3568">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3570"><supplied>Conclusio prima</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3574">Prima est quod non omnis dilectio est realiter desiderium vel delectatio. Probatur
              primo sic: non omne odium est formaliter vel realiter fuga vel tristitia, igitur non
              omnis dilectio est realiter desiderium vel delectatio. Consequentia patet, quia odio,
              quod non est realiter fuga nec tristitia, opponitur aliqua dilectio et non dilectio que
              sit realiter desiderium, quia desiderium opponitur fuge, nec dilectio que dilectio sit
              realiter, quia dilectio opponitur tristitie, igitur aliqua que non est realiter
              desiderium nec delectatio. Antecedens probatur, quia odium quo beatus odit peccatum
              non est realiter fuga nec tristitia. Non quidem fuga propter duo. Primo, quia fuga
              solum est respectu absentis, sicut et desiderium. Odium autem beati est de peccato
              presenti, non solum absenti. Secundo, quia omnis fuga presupponit odium a quo causetur,
              etiam per oppositum opinantes. Sed odium quo beatus odit peccatum non presupponit
              aliud odium a quo causetur, quia, si presupponeret, reverteretur questio et esset
              processus in infinitum; ergo oportet stare ad aliquod odium in beato, quod non sit
              realiter fuga, nec istud odium potest esse tristitia, quia beatus, secundum omnes,
              nullam habet tristitiam, igitur tale odium non est fuga nec tristitia; ergo etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3577">Secundo sic: dilectio qua damnatus diligit se non est realiter desiderium, nec
              delectatio, igitur non omnis dilectio est realiter desiderium vel delectatio.
              Consequentia est nota. Antecedens quoad primam partem probatur, quia desiderium est
              tantum respectu non habiti vel absentis. Quantum ad secundam partem patet, quia, sicut
              beatus se habet ad tristari, sic damnatus ad delectari. Sed beatus de nullo tristatur;
              ergo damnatus de nullo delectatur.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3580">Tertio sic: omne desiderium presupponit amorem a quo causetur et aliquod desiderium
              non presupponit delectationem a qua causetur, ergo non omnis amor est realiter
              desiderium vel delectatio. Consequentia patet, quia, si omne desiderium presupponit
              amorem et non delectationem, aliquod presupponit amorem qui non est delectatio nec
              presupponit delectationem. Tunc ultra: vel ille amor est realiter desiderium, vel non.
              Si sic, igitur presupponit alium amore a quo causetur, et per consequens procederetur
              in infinitum, quod est inconveniens. Si non, intentum, quia talis non est realiter
              desiderium vel delectatio. Antecedens quantum ad primam partem expresse ponitur ab
              adversariis. Quantum ad secundam probatur, quia damnatus desiderat aliquid quod non
              est. Desiderat enim alios secum puniri et se non puniri et multa similia. Et tamen
              constat quod desiderium damnati non presupponit delectationem a qua causetur, quia
              damnatus non habet aliquam delectationem, ut patet ex supradicits; ergo etc. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3583">Quarto sic: secundum omnes, 
              <pb ed="#V" n="36-r"/>
              <cb ed="#V" n="b"/>
              sicut se habet desiderium ad amorem boni absentis,
              sic se habet delectatio ad amorem boni presentis. Sed omne desiderium presupponit
              amorem naturaliter boni absentis a quo causetur, secundum contrariam opinionem et
              veritatem, quia nullus desiderat quod non diligit; ergo omnis delectatio presupponit
              naturaliter amorem boni presentis a quo causetur. Sed talis amor non est realiter
              desiderium, cum sit boni presentis, nec delectatio, quia presupponeret dilectionem
              aliam a qua casaretur, et sic in infinitum; igitur etc.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3589">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3591"><supplied>Conclusio secunda</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3595">Secunda conclusio est quod nulla dilectio rei presentis causata est realiter
              delectatio. Pro deductione istius conclusionis premitto aliquas propositiones. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3598">Prima est quod non omnis delectatio in creaturis est realiter amor. Istam
              propositionem deduco primo contra illos qui concedunt quod nulla dilectio inordinata
              sit realiter delectatio. Omnis dilectio est ordinata vel inordinata. Aliqua dilectio
              in creaturis non est realiter dilectio ordinata, nec inordinata, igitur aliqua
              delectatio in creaturis non est realiter delectatio. Maior supponitur. Minor probatur,
              quia delectatio qua peccator delectatur in actu peccati non est dilectio ordinata,
              quia talis non est in peccatore respectu peccati; nec inordinata, quia nulla
              delectatio inordinata est realiter dilectio inordinata per conversionem universalis
              negative. Et confirmatur, quia, si delectatio qua peccator delectatur in actu peccati
              sit simpliciter dilectio, cum non sit dilectio ordinata, quo posito sequitur quod
              aliqua dilectio inordinata sit realiter delectatio, quia est contra positum. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3601">Secundo deduco propositionem absolute sic: non omnis tristitia in creaturis est
              realiter odium, igitur nec omnis delectatio est realiter amor. Consequentia tenet per
              locum ab oppositis. Pro deductione antecedentis pono quod aliquis odiat proximum et
              nihil aliud. Talis potest tristari de bono proximi non est dubium, immo forte de
              necessitate tristatur. Tunc sic: hoc odium est voluntarium, aliter non esset peccatum.
              Hec tristitia non est voluntaria, quia tristitia est de his que nobis nolentibus
              accidunt, ut allegatum est supra, igitur hec tristitia non est hoc odium, nec aliquod
              aliud, quia supponitur quod talis nihil aliud odiat; igitur etc. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3604">Secunda propositio est quod non omnis delectatio rei presentis creata est realiter
              delectatio. Probatur primo sic: nulla delectatio potest realiter esse sine omni
              delectatione. Hoc patet, quia non potest realiter esse sine se ipsa. Aliqua dilectio
              rei presentis creata potest realiter esse sine omni delectatione, quia damnatus
              diligit se et tamen non delectatur, igitur aliqua dilectio rei presentis creata non
              est realiter delectatio.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3608">Responsio <name>Alphonsii de Portugali</name></p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3613">Sed ad istam rationem per aliquod reverendos patres et socios mecum concurrentes et
              in lectura fuit responsum dupliciter. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3616">Primo: quidem fuit dictum quod damnati delectantur secundum quid, licet non
              simpliciter, quia dilectio et complacentia quam habet de se ipsis est in eis quedam
              delectatio secundum quid. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3619">Ista tamen evasio est nulla. Primo, quia non est verum quod damnatus delectetur
              simpliciter, nec secundum quid, sicut statim declarabitur. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3622">Secundo, quia posito quod delectatio secundum quid non repugnet damnato, adhuc
              sequitur quod delectatio et dilectio in ipso realiter distinguuntur, quia illa non
              sunt idem realiter que sic se habent quod ad augmentum unius non sequitur augmentum
              alterius, et ad maius augmentum maius augmentum alterius, et ad maximum maximum. Hoc
              patet, quia aliter una et eadem res simul et semel esset augmentata et non augmentata
              magis et minus, quod est impossibile. Sed ad augmentum amoris non sequitur augmentum
              delectationis in damnato etiam stante supposito; igitur. Probatur minor, quia damnari
              summe diligunt se etiam usque ad contemptum Dei et tamen non summe delectantur de se,
              secundum istam solutionem, quia non simpliciter, sed tantum secundum quid. Et ideo
              dicebatur secundo quod, sicut in damnato est amor summus respectu sui, ita est summa
              delectatio respectu sui, quia ista dele-<pb ed="#V" n="36-v"/><cb ed="#V" n="a"/>-ctatio non opponitur tristitie quedam
              habet de bono non habito sive de malo habito. Sed ista solutio minus continet
              veritatis quam prima. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3627">Quod patet primo, quia, si tanta sit delectatio damnati de suo esse quanta est
              dilectio damnati sicut asseritur, sequitur quod maior sit delectatio de sui esse quam
              delectatio beati de quocumque creato, saltem realiter a se distincto, quod non est
              verum, aliter maior esset dilectio damnati de suo esse quam beati de humanitate
              Christi et de redemptione generis humani, immo etiam quam de beatitudine sua formali,
              quod nullus diceret. Consequentia patet, quia damnatus intensius diligit se, cum
              diligat usque ad contemptum Dei, beatus <gap reason="illegible" unit="word" quantity="1"/> aliquod creatum distinctum a se. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3633">Secundo, quia summa tristicia excludit omnem delectationem non solum oppositam, sed
              etiam contigentem, non solum simpliciter, sed etiam secundum quid, sicut patet per
                <name>Aristotelem</name> X <title>Ethicorum</title>. Sed constat quod damnatus summe
              tristatur, ergo nullo modo delectatur nec de se, nec de alio, nec secundum quid, nec
              simpliciter. Et confirmatur, quia beatus de nullo tristatur nec simpliciter, nec
              secundum quid, igitur damnatus de nullo delectatur nec simpliciter, nec secundum quid.
              Exclusis igitur istis responsionibus deduco propositionem assumptam. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3642">Secundo sic: nulla delectatio compatitur in eodem cum summa tristitia. Hoc patet,
              quia summa tristitia excludit omnem delectationem non solum simpliciter, sed et
              secundum quid, ut patet per <name>Aristotelem</name> statim allegatum. Sed aliquis
              amor rei presentis in creaturis non est delectatio; igitur. Probatur minor, quia
              damnatus summe tristatur et tamen diliget se etiam usque ad contemptum Dei, ut dictum
              est pluries; ergo etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3648">Tertio sic: aliud odium rei presentis in creaturis non est realiter tristitia, igitur
              aliqua dilectio rei presentis in creaturis non est realiter tristitia, igitur aliqua
              dilectio rei presentis in creaturis non est realiter delectatio. Consequentia tenet
              per locum opponentis. Antecedens probatur multipliciter. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3651">Primo sic: nulla tristitia in nobis est voluntaria. Aliud odium rei presentis in
              nobis est voluntarium; igitur aliquod odium rei presentis in nobis est tristitia.
              Maior patet, quia tristitia in nobis, secundum <name>Aristotelem</name>, est de his
              que nobis nolentibus accidunt, unde in V <title>Metaphysice</title> attribuit violento
              tristitiam. Minor probatur, quia omne peccatum in nobis est voluntarium, <choice><sic>immo peccatum immo peccatum</sic><corr>immo peccatum</corr></choice> quia voluntarium, iuxta doctrinam <name>beati
                Augustini</name>. Sed aliquod odium rei presentis, utputa odium Dei vel proximi, est
              peccatum in nobis; igitur. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3669">Secundo sic: nulla tristitia est delectabilis voluntatis. Aliquod odium rei presentis
              in creaturis est delectabile voluntati; igitur idem quod prius. Probatur minor, quia
              iustus delectatur quia odit peccatum. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3672">Tertio sic: nulla tristitia compatitur in eodem cum summa delectatione, sicut nec
              aliqua delectatio cum summa tristitia. Sed aliquod odium rei presentis in creaturis
              compatitur in eodem cum summa delectatione; igitur etc. Probatur minor, quia beatus
              summe delectatur, sicut et damnatus summe tristatur, et tamen odit peccatum, igitur.
              Et confirmatur, quia nulla tristitia potest realiter esse sine omni tristitia. Aliquod
              odium rei presentis in creatis potest realiter esse sine omni tristitia, quia beatus
              de nullo tristatur, et tamen odit peccatum, igitur aliquod odium rei presentis in
              creaturis non est tristitia.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3676">Quarto sic: nulla tristitia in nobis est meritoria, cum nulla sit voluntaria, sed
              aliquod odium rei presentis in nobis est meritorium, quia odium quo iustus odit
              iniquitatem est ei meritoria, iuxta <title type="bible">Psalmum</title>: <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3681" type="bible">dilextisti iustitiam et
                odisti iniquitatem</quote>, etc. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3685">Tertia propositio est quod non omnis dilectio rei presentis ordinata in creaturis est
              realiter delectatio. Istam propositionem deduco primo sic contra illos qui concedunt
              quod nulla dilectio inordinata sit simpliciter delectatio sic: sicut se habet dilectio
              inordinata ad dilectionem ordinatam, sic delectatio inordinata ad delectationem
              ordinatam. Sed dilectio inordinata non est realiter delectatio inordinata secundum
              istos; igitur dilectio ordinata non est realiter delectatio ordinata et constat quod
              nec inordinata, igitur nulla. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3688">Secundo deduco propositionem absolute sic: nulla una res potest realiter intendi se
              ipsa realiter non intensa. Aliqua dilectio rei presentis ordinata in creaturis potest
              realiter intendi de-<pb ed="#V" n="36-v"/>
              <cb ed="#V" n="b"/>-lectatione realiter non intensa, igitur aliqua talis
              dilectio non est realiter delectatio. Maior tenet virtute primi principii complexi.
              Minor probatur multipliciter. Primo, quia fortis summe diligit dilectione ordinata
              actus fortitudinis et pericula mortis quando oportet et tamen modicum delectatur,
              sicut docet <name>Philosophus</name> et experientia. Secundo, quia martyres propter
              vehementiam passionis modicum vel in nullo delectantur et tamen summe diligunt.
              Tertio, quia beata virgo tempore passionis summe diligebat Christum et tamen constat
              quod non summe delectabatur actu; igitur etc. Experientiam etiam docet quod multi
              nimis diligunt et modicum delectantur, igitur. Patet minor.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3696">His propositionibus premissis primo deduco conclusionem principalem absolute ex
              duabus propositionibus premissis sic: vel dilectio rei presentis et delectatio in
              creaturis sunt idem realiter convertibiliter et adequate, vel dilectio se habet in
              plus quam delectatio, vel econverso, vel sunt duo, quedam realiter disperata. Primum
              dari non potest, quia nec omnis delectatio in creaturis est realiter amor, sicut patet
              ex prima propositione, nec omnis dilectio rei presentis creata est realiter
              delectatio, sicut patet ex secunda. Nec secundam, quia, si dilectio rei presentis
              creata se haberet in plus quam delectatio, omnis delectatio creata esset realiter
              dilectio, cuius oppositum patet ex prima propositione. Nec tertium per eandem causa,
              quia sequeretur quod omnis dilectio rei presentis creata esset realiter delectatio,
              cuius oppositum patet ex secundum. Relinquitur igitur quartum. Quo posito sequitur
              quod nulla dilectio rei presentis creata sit realiter delectatio, nec econverso, quod
              est propositum. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3699">Secundo deduco conclusionem ex secunda propositione contra illos qui dicunt quod
              omnis dilectio est realiter desiderium vel delectatio sic: omnis dilectio rei
              presentis creata est realiter delectatio, vel nulla, sed non omnis, igitur nulla.
              Minor patet ex secunda propositione et maior ex supposito, quia omnis dilectio
              secundum istos est realiter desiderium vel delectatio. Sed nulla dilectio rei
              presentis est realiter desiderium vel etiam per eos; igitur omnes est realiter
              delectatio secundum eos. Et confirmatur, quia, secundum istos, non est maior ratio de
              una dilectione rei presentis creata quam de alia, igitur, si omnis talis sit
              delectatio, nec aliqua. Et ad veritatem dicetur quod aliqua dilectio rei presentis
              creata sit realiter delectatio et aliqua non est loqui ad placitum. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3702">Tertio deduco conclusionem ex tertia propositione contra illos qui ponunt quod quedam
              dilectio rei presentis creata est realiter delectatio, scilicet ordinata et recta, et
              quedam non, scilicet inordinata et perversa, quia, secundum istos, non est maior ratio
              quod una dilectio rei presentis ordinata sit realiter delectatio quam alia, igitur vel
              omnis talis est realiter delectatio vel nulla, sed non omnis, sicut patet ex
              propositione predicta, igitur nulla. Et ulterius, secundum eos, nulla dilectio rei
              presentis inordinata est realiter delectatio, igitur universaliter nulla dilectio rei
              presentis creata est realiter delectatio, cum omnis sit ordinata vel inordinata. Patet
              igitur assumpta conclusio et in se et contra sic opinantes.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3706">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3708"><supplied>Conclusio tertia</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3712">Tertia conclusio est quod non omnis delectatio est passio consequens operatione
              naturaliter, sed aliqua; sed non omnis est operatio proprie dicta. Pro declaratione
              istius notanda est distinctio posita in primo articulo, quia videtur mihi quod omnis
              delectatio, cuius immediatus terminus obiectalis est operatio, sit passio quedam
              consequens operatione naturaliter. Et per consequens nulla talis est operatio proprie
              dicta. Et de tali loquitur <name>Aristoteles</name> X <title>Ethicorum</title>, ubi
              dicit <name>Commentator</name> quod est propter continuationem operationem, quia
              delectatio de visione est motivum et causa continuandi visionem, et sic de aliis.
              Nulla tamen delectatio, cuius immediatus terminus obiectalis non est operatio, sed obiectum
              operationis, previa tamen operatione mihi vi-<pb ed="#V" n="37-r"/><cb ed="#V" n="a"/>-detur passio operationis esse, sed
              actus quidam elicitus voluntatis et operatio proprie dicta. Probat autem hec
              propositio, ut clarius deducatur declaratione amicitie circa Deum. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3726">Primo sic: nulla delectatio que non est propter actum potest esse passio naturaliter
              consequens actu. Delectatio amicitie circa Deum non est propter actum; igitur. Maior
              patet, quia delectatio idcirco ponitur passio operationis, quia est propter
              operationem, secundum intentionem <name>Aristotelis</name> et
                <name>Commentatoris</name> statim allegatis, igitur ex opposito tenet assumptum
              maioris. Probatur minor, quia, sicut voluntas beati dilectione amicitie diligit Deum
              propter se et non propter visionem previam, sic realiter etiam delectatur delectatione
              amicitie de Deo propter se et non propter visionem vel dilectionem previam, dicens beatus
                <name>Augustinus</name> IV <title>De Trinitate</title>, capitulo 10, de
              magnis quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3740">fruimur cognitis in quibus voluntas ipsis propter se delectata
                conquiescit</quote>. Si ipsis propter se, igitur non propter aliud, igitur propter actum.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3744">Secundo sic: delectatio amicitie circa Deum est aliquid beatitudinis formaliter et
              intrinsece, igitur non est passio naturaliter consequens actum, sed operatio proprie
              dicta. Antecedens patet, quia beatitudo in visione et fruitione consistit. Fruitio
              autem includit delectationem essentialiter, prout declarabitur questione sequenti.
              Consequentia probatur, quia quod est aliquid beatitudinis formaliter et intrinsece est
              gratia sui et non alterius, cum beatitudo sit simpliciter sui gratia. Passio vero
              naturaliter consequens actum non est gratia sui, sed alterius, quia talis est propter
              actum, ut patet ex dictis.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3747">Tertio sic: delectatio amicitie circa Deum non est passio naturaliter consequens
              actum visionis, nec dilectionis, igitur nullius operationis est passio. Consequentia
              patet, tum quia nullam aliam operationem naturaliter presupponitur, tum quia istis
              solis manentibus naturaliter manet ipsa. Antecedens probatur, quia quilibet istorum
              actuum habet suam propriam delectationem que ipsum consequitur velut passio, quia
              delectatio de visione est passio et sequela visionis et delectatio dilectionis est
              passio et sequela dilectionis. Et de talibus loquitur <name>Aristoteles</name> X
                <title>Ethicorum</title> dicens quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3755">cuilibet operationi est annexa sua propria
              delectatio</quote>. Delectatio igitur amicitie circa Deum, cum distinguatur a predictis, non
              videtur ipsorum passio, quia nulli ipsorum est propria.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3760">Quarto sic: si delectatio amicitie circa Deum est passio non operatio, vel est passio
              visionis, vel dilectionis, vel utriusque, vel alterius. Non alterius ex ratione
              precedenti, nec utriusque cum distinguantur specifice, nec alterius prioris precise,
              tum quia non posset assignari causa quare magis esset unius quam alterius, tum quia
              duplex delectatio esset passio visionis et dilectionis aut una tantum, vel econverso,
              quod non consonat rationi, cum unius operationis sit passio una sola delectatio;
              igitur etc. Ista videtur esse intentio <name>Aristotelis</name> VII
                <title>Ethicorum</title> dicentis quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3768">delectatio est operatio perfecta non
              impedita</quote>, igitur, secundum intentionem eius, aliqua delectatio est operatio proprie
              dicta, sed non illa cuius immediatus terminus obiectalis est operatio, quia talis per
              eum non est operatio, sed propter operationem, ut patet ex dictis, igitur illa de qua
              loquimur, quia talis non est sicut propter finem suum, nec propter operationem, nec
              propter continuationem operationis, ut patet; igitur etc.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3774">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3776"><supplied>Conclusio quarta</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3780">Quarta conclusio est quod delectatio amicitie circa Deum est simpliciter perfectior
              dilectione eiusdem et universaliter omnis delectatio que ponitur operatio proprie
              dicta est perfectior dilectione. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3783">Probatur primo sic: in actibus essentialiter ordinatis quicumque habet rationem
              ultimi, habet rationem optimi. Hoc patet, tum quia posteriora generatione sunt
              perfectiora, VIII <title>Physicorum</title>, et 
              <pb ed="#V" n="37-r"/>
              <cb ed="#V" n="b"/>
              priora generatione sunt
              perfectione posteriora, IX <title>Metaphysica</title>, tum <name>Boethius</name> dicit
              quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3796">quia natura in essentialiter ordinatis semper procedit ab imperfecto ad
              perfectum, non autem econverso</quote>. Sed dilectio et delectatio amicitie circa Deum sunt
              actus; igitur de dilectione nullus dubitat. De delectatione patet ex conclusione
              precedenti et constat quod sunt essentialiter ordinata, igitur cum delectatio habeat
              rationem ultimi, habebit etiam rationem optimi.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3800">Secundo sic: beatitudo formalis creature principalius consistit in delectatione
              amicitie circa Deum quam in dilectione eiusdem, igitur talis delectatio est
              simpliciter perfectior dilectione. Consequentia patet, quia cum beatitudo formalis sit
              ultimus finis creature beatificabilis, in actu perfectiori eius principalius consistit.
              Antecedens probatur dupliciter. Primo, quia creatura rationalis magis vel minus
              beatificatur secundum quod magis vel minus delectatur et non secundum quod magis vel
              minus diligit, igitur eius beatitudo in delectatione principalius consistit.
              Consequentia est evidens. Antecedens probatur, quia Deus tantam dilectionem potuit
              dare in via beate virgini et forte fecit de facto, prout quibusdam videtur quantam
              minimus de sanctis, utputa linus habet in patria, et tamen in via non potuit
              beatificari sicut minimus sanctus in patria, quia non potuit ita perfecte delectari,
              igitur creatura magis vel minus beatificatur secundum quod magis vel minus delectatur
              et non secundum quod magis vel minus diligit.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3803">Secundo, quia pena infernalis principalius consistit in tristitia quam in odio,
              igitur per oppositum beatitudo formalis principalius consistit in delectatione quam in
              amore. Antecedens probatur, quia, si per impossibile damnatus odiret Deum ut nunc et
              non tristaretur, non esset ei tanta pena, sicut si non, odiret ipsum et tamen
              tristaretur sicut nunc tristatur. Et confirmatur, quia, si per impossibile beatus
              Petrus diligeret Deum ita intense sicut nunc diligit et non delectaretur in ipso, non
              esset ei tanta gloria, ut videtur sicut si delectaretur de Deo ita perfecte sicut nunc
              delectatur, etiam si non diligeret ipsum.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3807">Tertio ad principale sic: quod est regula et mensura bonitatis et malitie in operibus
              nostris et habet rationem finis respectu ipsarum est simpliciter nobilius quacumque
              operatione realiter a se distincta. Actus delectationis est huiusmodi; igitur. Maior
              patet, quia mensura est simpliciter nobilior mensurato et finis his que sunt ad finem.
              Minorem ponit <name>Aristoteles</name> expresse VII <title>Ethicorum</title>, capitulo
              12, ubi sic ait: <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3815">Delectatio enim finis est architeton, id est principalis</quote>. Quantum
              ad secundum ad quem inspicientes hoc quidem bonum, huius quidem malum simpliciter
              dicemus et hoc quantum ad primum. Et patet quod non loquitur <name>Aristoteles</name>
              de delectatione cuius immediatus terminus obiectalis est operatio, quia talis non est
              finis operationis, sed econverso, cum sit propter operationem. Loquitur ergo de
              delectatione que est vera operatio, quia talis non est propter operationem, sed finis
              operationis, ut patet, igitur. Et hoc de secundo.</p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3824" type="articulus">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3826">Tertius et quartus articulus</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3829">Quantum ad tertium et quartum articulum simul contra conclusiones istas movenda et
            dissolvenda sunt dubia. </p>
            <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3832">
              <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3834"> Contra primam conclusionem</head>
            <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3837">Et primo contra primam conclusionem est quedam opinio que ponit
            universaliter quod omnis dilectio sit realiter desiderium vel delectatio et omne odium
            fuga vel tristitia pro qua arguitur primo sic:
            <note><name>Aureolus</name> in prima distinctione, questione 2, articulo 1</note>
            Sicut se habet appetitus naturalis in entibus sensu carentibus, sic se habet appetitus
            animalis in sensibilibus et voluntas in intellectualibus. Correspondet enim cuilibet
            nature proprius suus appetitus, sed appetitus naturalis non habet nisi duos actus
            positivos et duos privativos; positivos quidem moveri in finem et quiescere in ipsum.
            Lapis enim per gravitatem movetur ad certum et quiescit in ipso. Privativos autem fugere
            ab opposito et inquietari dum est sub ipso. Lapis enim per naturam suam 
            <pb ed="#V" n="37-v"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            inquietatur sursum et per eandem fugit et resilit ab ipso, igitur et appetitus
            sensitivus et rationalis non habebunt nisi hos quattuor actus duos, quidem positivos et
            alios duas privativos positivorum, quidem primus est quasi moveri, ut desiderium et
            persecutio, secundus vero quasi quiescere in obiecto et delectari. Privativorum autem
            primus correspondet fuge et resilit omni, videlicet abhominatio seu detestatio et fuga a
            malo, secundus vero inquietationi, scilicet displicentia et contristatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3847">Preterea, si aliquis amor esset alius a desiderio et delectatione, esset utique ille
            amor qui incitat desiderium et facit delectari. Sed ille non est aliud quam delectari et
            complacere in obiecto et condictionibus eius, ut ex terminis patet. Idem enim est dictu
            tale quid amo vel diligo et tale quid est complacens mihi et delectabile, ergo amor
            preveniens desiderium est delectatio, et per consequens universaliter omnis amor vel est
            desiderium, vel delectatio obiecti apprehensi preveniens desiderium, vel delectatio
            obiecti presentis desiderium subsequens. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3850">Preterea, omnis actus amoris transiens tam super presens quam super absens vel est
            concupiscentia, vel amicitia. Amor enim omnis sufficienter evacuatur per amorem
            concupiscentie et amicitie, sed omnis amor concupiscentie respectu absentis est
            desiderium concupiscere, namque absens est desiderare ipsum. Respectu vero presentis est
            delectatio et, si sit presens tantum in conceptu, est delectatio preveniens desiderium.
            Si vero sit presens in re, est delectatio subsequens. Similiter, omnis amor amicitie
            respectu absentis est desiderium, non quidem quo desiderans optat sibi bonum, sed quo
            optat amico suo bonum illud quod non habet. Respectu vero presentis est delectatio qua
            quis delectatur in bono quod amicus habet iam presens in actu, igitur evidenter apparet
            quod omnis amor est desiderium vel delectatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3853">Preterea, omnis amor est desiderium vel complacentia in re habita realiter vel saltem
            habita in conceptu, sed omnis complacentia est delectatio. Patet ex terminis, nam idem
            est dictu delector in te et complacens mihi placibilis es mihi et delectabilis es mihi,
            ergo omnis amor est desiderium vel delectatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3857">Preterea, si poneretur aliquis actus amoris tertius distinctus a desiderio et
            delectatione, hoc ideo esset ut uniretur obiecto et transformaretur in ipsum et
            quiesceret in amato et amato se condonaret. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3860">Ista enim quattuor videntur convenire amori, sed hec omnia conveniunt complacentie et
            delectatione. Qui enim in amato delectatur et complacet quasi in ipsum spiritualiter
            transit et quiescit et ita sedat et se ipsam unit, ut patet ex terminis, igitur ille
            actus tertius non est tertius, sed delectatio ipsa.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3863">Preterea, <name>Augustinus</name> XIV <title>De civitate Dei</title>, capitulo 7, dicit
            quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3871">amor inhians et desiderans habere quod amatur cupiditas est. Amor autem habens id
            quod amatur ipsoque fruens letitia est sive delectatio. Amor vero fugiens quod ei
            adversatur timor est pro abhominatione vel fuga que opponitur desiderio et sequitur id
            quod si acciderit sentiens tristitia est</quote>. Hec <name>Augustinus</name>. Cum igitur ipse
            hic dividat amorem in amorem inhiantem, qui est desiderium, et amorem fruentem, eo quod
            amatur qui est delectatio sive letitia, odium autem in fugam eius quod adversatur et
            tristitiam sequentem id quod adversatur manifeste apparet quod fuit eius intentio omne
            odium dividi in fugam et tristitiam, amorem vero in delectationem et desiderium.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3879">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3881">Responsio ad rationes <name>Aureoli</name></head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3886">Ad primum istorum nego maiorem, quia non est omnino simile de appetitu naturali in
            sensu carentibus et de animali in sensibilibus et rationali in intellectualibus, aliter,
            sicut in naturaliter sensu carentibus actum naturalis amoris vel odii non precedit
            apprehensio nec iudicium, sic etiam in sensibilibus et intellectualibus, quod est
            manifeste falsum. Et ideo non sequitur conclusio de appetitu animali et rationali, etiam
            si minor assumpta sit vera de naturali. Potest etiam dici quod in minori supponitur
            absque probatione quod omnis actus amoris naturalis in sensu carentibus sit desiderium
            vel delectatio naturalis, quod tamen nega-<pb ed="#V" n="37-v"/>
            <cb ed="#V" n="b"/>-tur a multis, immo quasi ab omnibus,
            quia, ut communiter tenetur, delectatio non est actus, sed passio naturaliter consequens
            actum et, si sit actus elicitus, non est actus amoris, sed realiter distinctus ab ipso.
            Ista videtur intentio <name>Aristotelis</name> et <name>Commentatoris</name> X
              <title>Ethicorum</title> dicentes quod <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e3899">universaliter data est delectatio sequens actum, ut
            continuetur actus in esse</quote>. Et ponit exemplum in rebus naturalibus et moralibus, igitur ad
            hoc ut continuetur actus naturalis amoris quo grave naturaliter diligit esse deorsum
            data est naturaliter delectatio sequens actum amoris predictum et, si sequitur ipsum non
            est ipse, sive sit actus elicitus sive passio. Et posset reduci ratio contra eum: sicut
            se habet appetitus naturalis etc. Sed in rebus cognitione carentibus actus naturalis
            amoris non est delectatio naturalis, ut patet ex dictis similiter; igitur in
            proposito.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3903">Ad secundum concedo quod amor preveniens desiderium non est delectatio. Et quando
            dicitur quod idem est dictu tale quid amo vel diligo et tale quid est complacens mihi et
            delectabile petit principium, quia hoc est de quo agitur. Et assumit falsum, quia
            probatum est supra quod non omne desiderium presupponit delectationem, et ideo saltem
            non omnis amor preveniens desiderium est delectatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3906">Ad tertium nego minorem quoad omnes partes, quia amor rei absentis non est desiderium,
            sive sit amicitie sive concupiscentie, licet ad maiorem respectu absentis sequatur
            naturaliter desiderium, nec rei presentis est delectatio, immo in aliquibus separantur,
            quia damnatus diligit se amore amicitie et tamen non delectatur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3909">Ad quartum dico quod complacentia potest capi dupliciter. Uno modo pro omni actu
            volendi respectu rei habite realiter vel saltem habite in conceptu, et sic large. Alio
            modo pro delectari, et sic stricte. Si accipiatur primo modo, conceditur maior non quod
            aliquis amor sit desiderium, sed quia omnis est complacentia, sed negatur minor, nec
            idem est dictum 'complacabilis es mihi et delectabilis es mihi', quia damnatus isto modo
            complacet sibi quia diligit se, tamen non delectatur. Si secundo modo, minor est vera,
            sed maior est falsa, ut patet ex dictis. Potest etiam absolute negari maior. Nec
            probatio valet, quia non est idem dicere 'delector in te' et 'complaceo in te', sed pro
            tanto videntur idem, quia delectari ut plurimum sequitur ad placere, licet non semper,
            sicut patet in damnatis qui placent sibi et tamen non delectantur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3913">Ad quintum, quicquid sit de maiori negatur minor, quia delectatio non facit unire et
            transformare, sed sequitur ad transformationem et unionem quam amor facit precedens,
            quia ex hoc quod aliquis transformaretur et uniretur alteri per amorem delectatur in
            ipso nisi impedimentum occurrat sicut in martyribus qui propter vehementiam passionis
            non delectantur et in damnatis, et sic de aliis.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3916">Ad auctoritatem <name>Augustini</name> dico quod ibi non est predicatio formalis, sed
            causalis, quia amor inhians est causa desiderii et amor fruens est causa delectationis
            et gaudii nisi impedimentum occurrat, ut patet ex dictis.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e3923">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e3925"> Contra tertiam conclusionem</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3928">Contra tertiam conclusionem due opiniones, ut patet ex supradictis, quarum una ponit
            absolute quod omnis amor rei presentis in creaturis sit realiter delectatio et
            econverso. Altera vero ponit quod omnis delectatio in creaturis sit realiter dilectio,
            non tamen econverso, quia aliqua dilectio rei presentis creata est realiter delectatio,
            scilicet ordinata et recta et aliqua non, scilicet inordinata et perversa. Verum, quia
            quelibet earum contradicit conclusioni quam teneo, idcirco non adduco rationes earum
            divisim, sed simul. </p>

          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3931">Arguit igitur contra conclusionem meam quidam reverendus doctor de nostris.
          <note><name>Bernardus Oliverius</name> in I, distinctione 1, questione 1, articulo 3, parte
            2</note>
          Primo sic: omnis actus voluntatis qui habet pro obiecto bonum sub ratione boni est
            dilectio vel amor si tale bonum sit presens et non futurum. Sed delectatio de ultimo
            fine quam habent beati est huiusmodi; igitur. Maior patet, quia actus eiusdem
            po-<pb ed="#V" n="38-r"/><cb ed="#V" n="a"/>-tentie non distinguuntur nisi per obiecta. Si ergo idem est obiectum et eadem
            est potentia, necessario est idem actus. Minor autem est clara, igitur etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3941">Preterea, omnis actus quo formaliter voluntas precipit obiectum extrinsecum est amor
            vel dilectio. Gaudium et delectatio, que <choice><sic>habetur</sic><corr>habentur</corr></choice> de Deo in fruitione, <choice><sic>est</sic><corr>sunt</corr></choice> huiusmodi;
            igitur. Probatur maior, quia, sicut cognoscere est commune omnibus actibus intellectus
            sive sit intelligere, sive scire, ita amare est commune omnibus actibus voluntatis per
            quos fertur et precipit obiectum sive talis actus sit voluntas, sive desiderium, sive
            delectatio. Minor autem patet, quia per gaudium quod beati habent de Deo aut percipiunt
            Deum, vel aliquid aliud, vel nihil. Si detur nihil, duo inconvenientia sequuntur. Primum
            est quod gaudium istud non erit de aliquo, licet sit ab aliquo, quia in proposito
            <unclear>dedicit</unclear> habitudinem ad obiectum. Secundum est quod gaudium non sit actus potentie
            viventis, ut vivens est, quod est manifeste falsum, quia tunc competeret non viventibus.
            Consequentia patet, quia omnis actus secundus elicitus a potentia vivente est quedam
            perceptio alicuius obiecti. Si autem per illud gaudium nihil percipitur, non erit actus
            elicitus a potentia vivente. Si vero dicatur quod per illud gaudium percipiatur aliud a
            Deo, sequitur quod beati non gaudeant de Deo, sed de alio bono, quod est falsum, quia,
            licet possint gaudere de visione et de fruitione, gaudent nihilominus de Deo, et de tali
            gaudi loquitur, igitur per tale gaudium percipitur ipse Deus. Et confirmatur, quia,
            sicut gaudium de visione se habet ad visione, ita gaudium de Deo ad ipsum Deum. Sed per
            gaudium visionis voluntas fertur in visionem et percipit cum tanquam obiectum; igitur
            etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3959">Preterea, sicut actus appetitus sensitivi se habet ad rem presentem et per sensum
            cognitam, ita actus appetitus intellectui se habet ad rem presentem cognitam per
            intellectum. Sed primus actus quem habet appetitus sensitivus de obiecto presente
            sensato est delectatio, nam, si sensus gustat, aut videt, vel tangit, immediate delectatur
            appetitus sensitivus; ergo primus actus quem habet voluntas de Deo clare viso est
            delectatio. Sed omnes concedunt talem actum esse amorem; ergo amor est delectatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3963">Preterea, illa est vera delectatio que movet hominem ad operationem. Amor est
            huiusmodi; igitur. Maior patet, quia delectatio est illud quod maxime excitat ad
            operandum, unde natura actui generationis et commestionis adiunxit maximam delectationem
            sensibilem, ut homo quantumcumque piger excitetur ad generationem propter conservationem
            speciei et ad commestionem propter conservationem individui. Minor autem patet per
            experientiam, quia nihil in mundo magis movet hominem ad agendum aliquid quam amor;
            igitur etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3966">Preterea, actus causatus in potentia amante ab ipso amabili, inquantum est amabile,
            necessario est amor. Delectatio que habetur de Deo in patria est huiusmodi; igitur.
            Maior est nota, quia nihil aliud requiritur ad actum amoris nisi potentia amativa
            disposita et obiectum amabile causans actum. Minor probatur, nam quod delectatio
            causetur in potentia amante omnes concedunt. Sed quod causetur ab obiecto amoris
            probatur, quia amabile, inquantum amabile, est illud quod delectat in patria, nec per
            aliam rationem delectat et per aliam amatur, sed ideo summe delectat, quia summe est
            amabile, igitur amor et delectatio sunt idem in patria.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3969">Preterea, omnis operatio, inquantum est hominis, est delectatio vel delectatione
            perfectibilis, sed amor qui habetur de ipso in patria non est perfectibilis de
            delectatione a se distincta, igitur est delectatio. Maior patet, quia delectatio
            perficit operationem, X <title>Ethicorum</title>. Minor probatur, quia ultimus finis
            hominis quo debet correspondere ultimo finis cuius, ut sicut finis cuius non est
            susceptibilis alicuius bonitatis, ita ultimus finis quo nulla perfectione sit
            perfectibilis, ultimus autem finis quo est ultima operatio quam de obiecto beatitudinis
            habet creatura rationis et hec est dilectio secundum omnes, igitur talis dilectio non
            est perfectibilis delectatione super addita, sed est ipsa dilectio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3975">Preterea, si dilectio et delectatio quam habent beati de Deo in patria realiter
            distinguuntur per divinam potentiam, posset beatus Deum diligere et in ipso non
            delectari, quod est absurdum. Consequentia patet, <pb ed="#V" n="38-r"/>
            <cb ed="#V" n="b"/> quia dilectio naturaliter est
            prior delectatione si ponatur ab ipsa distingui. Primum autem potest absolvi a suo
            posteriori saltem divina potentia; igitur etc.</p>

          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3980"><note><name>Magister Fernandus</name> in primo</note>
          Preterea, ad idem arguebat quidam reverendus dominus et compatriota qui mecum
            concurrebat in lectura. Primo sic: posito actu dilectionis beatifice in voluntate cum
            circumscripto quicumque alio actu posteriori voluntas delectatur, igitur non est
            necessarium ponere delectationem esse distinctam a dilectione. Consequentia est nota.
            Antecedens probatur, quia per actum qui est magis perfectus et magis conveniens potentie
            respectu obiecti plus delectatur potentia in obiecto quam per actum minus convenientem.
          Sed dilectio beatifica est huiusmodi respectu delectationis. Si ponatur distincta,
            aliter modo magis pertinet ad beatitudinem quam ipsa, quod non videtur; igitur etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3987">Preterea, si delectatio esset res distincta a dilectione, cum voluntas sit potentia
            finita, ponatur quod habeat ex presentia Dei clare visa tantam delectationem quantam
            potest habere. Hoc posito hec est vera: ista voluntas summe delectatur et cum dilectio
            Dei mediante que delectatur sit unum delectabile et presens ipsi potentie, vel
            delectatur in causa, vel non. Si sic, igitur delectatur in duobus, et per consequens
            prima delectatio non fuit summa, quod est contra positum. Si non, ergo potest respectu
            talis dilectionis habere volitionem, et per consequens tristaretur. Quo posito sequitur
            quod in eadem voluntate simul essent maxima delectatio et tristitia, quod est
            impossibile.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3991">Preterea, si dilectio sit res distincta etc., Deus poterit facere quod stantibus
            dilectione et visione et unione anime ad verbum anima Christi non delectaretur de Deo,
            immo stante unione posset fieri quod cum illa dilectione et visione anime Christi esset
            summa tristitia, et per consequens summa miseria, quod non est dicendum. Ista
            consequentia patet, quia omnem rem absolutam distinctam ab alia Deus potest facere sine
            illa.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3994">Responsio ad rationes istorum, videlicet <name>Bernardi Oliverii</name></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e3999">Ad primum istorum potest uno modo dici interimendo maiorem, quia non est maior
            repugnantia quod duo actus voluntatis distincti habeant pro obiecto bonum sub ratione
            boni quam quod actus intellectus et actus voluntatis, qui non minus, immo magis
            distinguuntur. Habeant sic bonum pro obiecto et tamen secundum videtur multis
            necessarium, quia constat quod per aliquem actum intellectus cognoscit bonum sub ratione
            boni, aliter voluntas feretur in incognitum, quod est omnino impossibile. Nec probatio
            valet, quia non minus distinguuntur per obiecta actus diversarum potentiarum, etiam per
            eum quam actus eiusdem potentie. Sed ad veritatem non est necessarium quod rationes
            formales obiective diversorum actuum sint ex natura rei formaliter distincte, aliter
            visio et dilectio beatifica non essent actus distincti, cum in Deo non sit aliqua
            distinctio ex natura rei nisi personarum vel proprietatum, etiam per istum doctorem.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4002">Secundo potest dici quod aliter dilectio habet pro obiecto bonum sub ratione boni et
            aliter delectatio, quia dilectio habet pro obiecto bonum cognitum sub ratione boni,
            delectatio vero bonum cognitum et dilectum et per hoc et distinguuntur ex parte obiecti.
            Et quod illud sit rationabiliter dictum patet etiam per eum, quia desiderium et
            delectatio sunt actus voluntatis distincti secundum eum et tamen quilibet eorum habet
            pro obiecto bonum sub ratione boni, et sic distinguuntur per hoc quod desiderium habet
            pro obiecto bonum futurum, delectatio autem presens. Quilibet igitur istorum actuum habet
            pro obiecto bonum sub ratione boni, sed quia aliter et aliter distinguuntur
            sufficienter, et sic suo modo est in proposito, quia, licet dilectio et delectatio
            habeant pro obiecto bonum sub ratione boni, aliter tamen et aliter, ut patet. Et constat
            quod non minus variant rationem obiecti dilectum et non dilectum quam presens et non
            presens.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4005">Ad secundum nego maiorem, quia per actum odii voluntas percipit obiectum extrinsecum,
            licet improprie voluntas dicatur percipere, et tamen constat quod actus odii non est
            amor et ex hoc apparet quod amare non est commune omnibus actibus voluntatis, sicut
            cognoscere omnibus actibus intellectus.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4008">Ad tertium nego minorem, quia primus actus quem habet appetitus sensitivus de obiecto
            presente sensato est dilectio, non delectatio. Sed quia ad amorem naturaliter in
            appetitu sensitivo sequitur delectatio nisi impediatur, idcir-<pb ed="#V" n="38-v"/><cb ed="#V" n="a"/>-co, cum sensus
            gustat et videt, immediate delectatur appetitus, sicut immediate cum est ‘homo est
            risibilis’, quia ad humanitatem naturaliter sequitur risibilitas.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4014">Ad quartum dico quod, licet delectatio sit propter operationem, non tamen omne illud
            quod movet hominem ad operationem est delectatio, quod patet etiam in exemplis suis,
            quia virtuosus non movetur ad actum generationis vel comestionis propter delectationem
            illam sensibilem, sed propter conservationem speciei vel individui que distincta res est
            a delectatione; martyres etiam non moriuntur propter delectationem, ut experientia
            docet, et sic de aliis.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4017">Ad quintum patet quid dicendum ex solutione primi.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4020">Ad sextum: si ratio demonstraret, concluderet visionem beatificam delectationem, cum
            sit ultimus finis quo creature beatificabilis, quia aliquid beatitudinis formaliter et
            intrinsece iuxta determinatione ecclesie. Et, si dicatur quod visio non est simpliciter
            ultimus finis quo, sed dilectio cum sit visione posterior, ita dicetur ei quod dilectio
            non est simpliciter ultimus finis quo, sed delectatio cui sit dilectione posterior. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4023">Ad septimum multi negarent consequentiam, quia non videtur quod omne prius possit
            absolvi a suo posteriori, etiam divina virtute. Quod tamen sit de hoc non videtur
            inconveniens quod actus dilectionis beatifice per potentiam Dei absolutam potest esse
            sine delectatione, sicut actus visionis beatifice per potentiam Dei absolutam potest
            esse sine dilectione, etiam per istum doctorem.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4026">Sed forte dicetur quod, si dilectio Dei beatifica sit separabilis a delectatione videns
            Deum intuitive, poterit Deum diligere beatifice et tristari de eodem, quod est absurdum.
            Consequentia videtur nota, quia cui non convenit alterum contrariorum, alterum potest
            inesse, cum contraria nata sint fieri circa idem, secundum <name>Aristotelem</name> in
              <title>Predicamentis</title>.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4035">Ad hoc est dicendum quod consequentia non est bona, quia voluntas non tristatur nisi de
            obiecto disconveniente existente vel saltem apparente, sicut nec per oppositum
            <unclear>delectatum</unclear> nisi in obiecto convenienti altero istorum modorum. Deus autem intuitive
            visus non presentatur voluntati ut disconveniens aliquo modo, unde sicut Deus potest
            conservare actum visionis in beato sine dilectione, secundum multos, et tamen voluntas
            Deus colere visum odire non poterit, ut communiter tenetur, sicut est etiam in proposito
            dicendum. Et quando dicitur quod contraria nata sunt fieri, circa idem
              <name>Aristoteles</name> exponit se dicens: <quote xml:id="atv-l1d1q1-Qd1e4043">nisi alterum istorum insit a natura</quote>. In
            proposito autem naturaliter sequitur delectatio stante influentia generali.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4048">Responsio ad rationes <name>Fernandi</name></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4053">Ad primum vero aliorum nego antecedens. Et ad probationem potest dici primo ad maiorem
            quod non est vera nisi actus ille magis perfectus conveniens sit et magis delectatio,
            quia sola delectatione delectatur potentia formaliter. Potest etiam dici secundo
            interimendo minorem, quia dilectio beatifica non videtur perfectior delectatione
            beatifica, ut patet ex quarta conclusione presentis articuli, licet sit perfectior
            visione beatifica, ut credo. Nec probatio valet, quia concedo quod dilectio non magis
            pertinet ad beatitudinem quam delectatio, nec oppositum probatur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4056">Ad secundum dico quod procedit ex falsa imaginatione. Imaginatur enim quod dilectio
            beatifica sit causa delectationis, quod non est verum, quia delectatio beatifica, cum
            sit aliquid beatitudinis, essentialiter et intrinsece est a solo Deo effective. Et
            ulterius non sequitur dilectio causat delectationem, igitur illa delectatio causat aliam
            delectationem, cum ipsa sit essentialiter delectatio, sicut non sequitur hoc album
            refertur relatione a se distincta, igitur illa relatio refertur alia relatione, quia
            ipsa est essentialiter relatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4059">Ad tertium: si illa deductio sit bona, sequitur quod delectatio non sit res distincta a
            visione, quod nullus diceret. Deductio patet, quia posito illo casu cum visio illa
            mediante qua delectatur sit unum delectabile et presens ipsi potentie vel delectatur in
            ea, vel non. Si sic, igitur delectatur in duobus, et per consequens prima delectatio non
            fuerat summa secundum eum. Si non, igitur potest habere volitionem respectu illius, et
            sic tristari. Quo posito sequitur quod in eadem voluntate sint simul maxima delectatio
            et 
            <pb ed="#V" n="38-v"/>
            <cb ed="#V" n="b"/>
            tristitia, quod est inconveniens, ad quod deducit. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4064">Dico igitur ad rationes quando ponitur quod voluntas habeat tantam delectationem
            quantam habere potest, vel intelligit quod illa delectatio sit tanta quod non possit
            augeri, vel sit tanta quod simul cum ea non potest esse alia delectatio etiam respectu
            alterius obiecti. Si primo modo, concedo quod talis poterit delectari in dilectione et
            sic in duobus. Sed ex hoc non sequitur quod prima delectatio non sit summa modo
            predicto, sed quod simul cum ea potest compati quedam alia. Si secundo modo, concedo
            quod stante casu talis non poterit delectari in dilectione, quia est implicatio. Et
            quando dicitur 'igitur potest habere volitione respectu illius', nego consequentiam, nec
            probatur per eum. Et ultimum: si ratio illa sit bona, probatur sicut et precedens quod
            delectatio non sit res distincta a visione beatifica, quia, si sic, Deus poterit facere
            quod stante visione in anima Christi que nunc est sui unione ad verbum anima Christi non
            delectaretur de Deo et quod stantibus istis in anima Christi sit summa tristitia, quod
            est falsum et contra eum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4067">Respondeo igitur ad rationem et concedo quod stantibus istis anima Christi poterit non
            delectari de potentia Dei absoluta, sed dico quod stantibus istis non poterit esse in
            ipsa summa tristitia, sicut infert, nec istud probatur ab eo.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e4072">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e4074">Contra tertiam conclusionem</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4077">Contra tertiam conclusionem est quedam opinio communis multis que, licet concedat
            delectationem distingui realiter a dilectione, nullum tamen ponit actum elicitum; sed
            omnis, ut dicit, est sequela quedam et passio naturaliter consequens actum elicitum, pro
            quo quidam doctor noster arguit primo sic:
            <note><name>Michael de Massa</name> in I, distinctione 1, questione 3, articulo 1</note>
            Sicut se habet appetitus naturalis in rebus cognitione carentibus et appetitus animalis
            in habentibus sensum, sic appetitus rationalis in habentibus rationem. Sed in rebus
            naturalibus cognitione carentibus appetitus naturalis non habet nisi duos actus elicitos
            privative et duos alios positive. Habet enim respectu rei convenientis absolutum unum
            actum elicitum positum, scilicet desiderium cui correspondet respectu rei
            disconvenientis absolute unus privativus, scilicet fuga. Alterum vero actum positivum
            habet respectu rei convenientis presentis et hoc est amor cui correspondet respectu rei
            presentis disconvenientis alter privativus, scilicet abhominatio seu detestatio, igitur
            appetitus rationalis non habebit nisi duos actus elicitos positive, scilicet desiderium
            respectu rei absentis convenienter et amorem respectu rei convenientis presentis. Sed
            delectatio est aliquid positivum respectu rei presentis et non actus amoris eliciti;
            igitur delectatio amicitie circa Deum non est aliquis eliciti, igitur delectatio
            amicitie circa Deum non est aliquis actus elicitus, sed passio quedam consequens actum
            amoris eliciti.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4085">Secundo sic: sicut se habet actus elicitus potentie cognitive ad cognitionem, sic se
            habet actus elicitus potentie appetitive ad amorem. Sed omnis actus elicitus potentie
            cognitive est cognitio, quamvis non omne illud quod est de novo inductum in potentia
            cognitiva sit cognitio, sicut patet de specie et habitu; igitur omnis actus voluntatis
            elicitus sive potentie appetitive est amor, licet non omne illud quod de novo inducitur
            in potentia appetitiva sit amor. Sed delectatio non est realiter amor, ut dicit et bene
            in hoc, igitur delectatio non est aliquis actus elicitus voluntatis, sed passio quedam
            consequens actum amoris elicitum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4088">Tertio sic: illud quod derelinquitur ex unione potentie cum obiecto per actum elicitum
            non est actus elicitus, alias relatio et quicquid aliud sive absolutum sive respectivum
            derelinqueretur ex tali unione esset actus elicitus, quod patet esse falsum. Sed
            delectatio amicitie circa Deum derelinquitur in potentia volitiva ex unione potentie
            volitive cum subiecto fruibili per actum amoris amicitie. Talis delectatio non est
            proprie loquendo aliquis actus elicitus, sed sequela quidam vel passio consequens actum
            elicitum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4091">Quarto sic: si delectatio amicitie circa Deum vel aliqua alia esset operatio proprie
            dicta, in delectationibus esset procedere in infinitum. Consequens est rationi
            contrarium, igitur et antecedens. Consequentia probatur, quia, secundum
              <name>Aristotelem</name> X <title>Ethicorum</title> delectatio est propter
            operationem. Si igitur aliqua operatio esset delectatio propter illam, sequitur quedam
            <pb ed="#V" n="39-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/> alia delectatio, et de illa quereretur secundo, et sic in infinitum. Et
            confirmatur per <name>Commentatorem</name> X <title>Ethicorum</title>, commento, ubi
            dicit expresse quod delectatio non est operatio, sed est operationi annexa et ipsam
            necessario consequitur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4109">Responsio ad rationes <name>Michaelis de Massa</name></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4114">Ad primum istorum potest primo dici quod ratio istorum destruit se ipsam, quia,
            secundum omnes, sicut se habet desiderium ad amorem rei absentis, sic se habet
            delectatio ad amorem rei presentis. Sed desiderium rei presentis est actus elicitus
            voluntatis, ut dicitur in minori; igitur delectatio rei presentis etiam est actus
            elicitus voluntatis, quod contradicit conclusioni quam intendit. Et ulterius amor rei
            absentis et desiderium de eadem realtier distinguuntur, sicut patet ex supradictis
            deduci et presertim secundum illos qui concedunt delectationem distingui realiter a
            dilectione, sicut ille dictor concedit. Si ergo desiderium rei absentis sit actus
            elicitus voluntatis, sicut asserit illa minor, cum amor eiusdem sit etiam actus elicitus,
            non erunt tantum duo actus positivi voluntatis, sicut intendit, sed tres ad minus, unus
            scilicet respectu rei presentis, et duo respectu absentis, ut patet ex dictis. Ratio
            igitur destruit se ipsam et videtur. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4117">Secundo potest dici quod non est simile de appetitu naturali et ceteris, sicut
            assumitur in maiori, prout in respondendo ad primam rationem contra primam conclusionem
            extitit declaratum, immo iste doctor met negat eam, <name>Aureolus</name> in I,
            distinctione 1, questione 2, articulo 2 et ex intentione declarat ipsam non esse
            universaliter veram et nunc assumit eam per se, quod nimis videtur mirabile in tanto
            doctore.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4123">Ad secundum patet ex supradictis quod maior est falsa, quia non omnis actus voluntatis
            est amor, sicut aliquis actus intellectus est cognitio, aliter amor esset odium, quod
            est contradictio. Et ulterius ista ratio destruat precedente et econverso, quia in
            precedenti ratione dicitur quod appetitus rationabilis habet duos actus elicitos
            positive, videlicet desiderium respectu absentis et amorem respectu presentis, et duos
            privativos correspondentes, videlicet fugam et odium, igitur non omnis actus elicitus
            voluntatis est amor, sicut dicitur in ista. Nec valet si dicatur quod desiderium non est
            nisi amor rei absentis, quia pari ratione debet dici nisi velit loqui ad placitum quod
            delectatio non est nisi amor rei presentis, quod tamen ex intentione negat.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4126">Ad tertium nego minorem, quia, licet delectatio cuius immediatus terminus obiectivalis
            est actus elicitus derelinquatur in voluntate ex unione potentie cum obiecto per actum
            elicitum, non tamen delectatio de qua loquimur. Cuius ratio est, quia ex tali unione
            potentie cum obiecto non derelinquitur delectatio que non est propter actum. Sed
            delectatio amicitie circa Deum non est propter actum, ut declaratum est supra, ergo
            decipitur igitur iste doctor per equivocationem, quia non distinguit inter
            delectationem cuius immediatus terminus obiectivalis non est operationis obiectum. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4129">Ad quartum nego consequentiam. Et ad probationem potest dupliciter responderi. Primo
            quidem potest dici quod, licet sit ponenda delectatio propter operationem, id est ut
            continuetur operatio que non est essentialiter delectatio, non tamen propter operationem
            que formaliter est delectatio, quia talis habet ex se unde continuetur. Potest ulterius
            dici secundo quod, si propter delectationem illam que ponitur operatio sit ponenda
            quedam alia delectatio secunda, non erit operatio, sed passio illius delectationis que
            est operatio, et per consequens non erit ulterius procedendum etiam secundum eum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4133">Ad confirmationem <name>Commentatoris</name> dico quod <name>Commentator</name>
            loquitur de delectatione cuius immediatus terminus obiectivalis est operatio eo modo quo
            declaratum est supra, quia talis est per operationem, et ideo operationi annexa. De tali
            concedo quod non est operatio, sed passio.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e4143">
            <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e4145"> Contra quartam conclusionem</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4148">
            <note><name>Ockham</name> in I, distinctione 1, questione 2, articulo 4</note>
            Contra quartam conclusionem quidam doctor arguit primo sic: cuius contrarium est peius
            et imperfectius, illud est nobilium. Sed odium Dei est peius tristitia; igitur dilectio
            est nobilior delectatione. Maior videtur manifesta. Minor patet, quia ex quo utrumque
            est actus illud quod est magis fugiendum est peius, sed odium est magis fugiendum quam
            quecumque tri-<pb ed="#V" n="39-r"/>
            <cb ed="#V" n="b"/>-stitia.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4158">Preterea, creatura rationalis est perfectior creatura irrationali, igitur illud
            accidens per quod distinguitur maxime a creatura irrationali erit perfectius. Sed magis
            distinguitur per volitionem quam per quamcumque delectationem, quia maxime distinguitur
            per libertatem que est principium volitionis; ergo etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4161">Preterea, amor amicitie est accidens perfectissimum quod potest alicui competere,
            igitur est perfectior delectatione. Antecedens patet, quia ille acceptatur maxime a Deo. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4164">Preterea, amor vie est perfectior delectatione vie, igitur amor patrie est perfectior
            delectatione patrie, et per consequens totaliter amor est perfectior delectatione.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4168">Preterea, sicut se habet operatio sensitiva ad delectationem sensitivam consequentem,
            sic se habet operatio intellectiva ad delectationem consequentem. Sed operatio sensitiva
            est perfectior delectatione; igitur etc. Assumptum patet per <name>Commentatorem</name>
            X <title>Ethicorum</title>, commento 12.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4177">Responsio ad rationes <name>Ockham</name></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4182">Ad primum istorum potest dici quod maior non est universaliter vera, aliter fides et
            spes essent nobiliores aliqua dilectione meritoria, quod non est verum. Consequentia
            patet, quia infidelitas et desperatio sunt deteriores quam odium proximi contrarium
            dilectioni meritorie eiusdem, unde regula debet intelligi de contrariis que se
            universaliter non includunt, sicut dilectio meritoria includit fidem et spem, quia sine
            ipsis non est possibilis, quod in proposito dici non potest, quia delectatio naturaliter
            supponit dilectionem, quia qui delectatur de aliquo, naturaliter diligit illud. Potest
            etiam dici secundo quod odium Dei non est simpliciter peius summa tristitia de eodem,
            sicut assumitur in minori, quia, sicut beatitudo formalis principalius consistit in
            delectatione quam in dilectione, ut patet ex dictis, sic etiam per oppositum pena
            infernalis principalius consistit in tristitia quam in odio, quia non est aliter pena
            nisi quod est contra voluntatem, sicut pulchre declarat <name>Anselmus</name>
            <title>De conceptu virginali</title>, capitulo 4. Et constat quod nihil est magis contra
            voluntatem quam tristitia. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4191">Ad secundum nego consequentiam, quia angelus est perfectior homine et tamen non
            sequitur quod illud accidens per quod maxime distinguitur ab homine sit perfectius in
            ipso, aliter in angelo esset aliquod accidens perfectius visione et fruitione Dei, quod
            est manifeste falsum, cum in his consistat beatitudo sua formalis. Et consequentia est
            evidens, quia per ista non maxime distinguitur ab homine. Potest etiam dici secundo quod
            non magis distinguitur creatura rationalis ab irrationali per dilectionem Dei quam per
            dilectionem amicitie circa Deum, quia non minus repugnat creature irrationali delectatio
            quam dilectio. Potest etiam dici tertio quod delectatio amicitie circa Deum est quedam
            volitio sicut est dilectio, cum sit actus elicitus voluntatis, ut patet ex dictis, et
            ideo creatura rationalis non magis distinguitur ab irrationali per volitionem quam per
            quamcumque delectationem, sicut assumitur, nec per hoc concluditur quod dilectio sit
            nobilior delectatione.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4194">Ad tertium nego antecedens. Nec probatio valet, quia non est universaliter verum quod
            illud sit simpliciter nobilius quod est Deo acceptabilius, aliter sequeretur quod
            dilectio Dei meritoria sit simpliciter nobilior quam substantia, quia ipsa creatura
            rationalis acceptatur maxime a Deo, non autem per substantiam.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4197">Est tamen advertendum quod aliquid acceptatur a Deo sicut terminus vel subiectum
            acceptationis, et sic creatura rationalis acceptatur ad eternam beatitudinem
            consequendam aliquid sicut medium, et sic omnis actus meritorius est a Deo acceptus
            aliud sicut premium, et sic beatitudo formalis que iustis datur in premium est
            acceptatio. Ad propositum dico quod illud quod maxime acceptatur a Deo primo modo est
            simpliciter nobilius eo quod maxime acceptatur secundo et tertio modo, quia creatura
            rationalis est simpliciter nobilior quocumque actu meritorio et beatitudine sua formali.
            Et illud quod maxime acceptatur tertio modo est nobilius eo quod maxime
            acce-<pb ed="#V" n="39-v"/><cb ed="#V" n="a"/>-ptatur secundo modo, quia premium est nobilius merito, sed sic delectatio,
            non dilectio, maxime acceptatur a Deo, cum in delectatione consistat beatitudo
            principalius.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4203">Ad quartum potest uno modo dici quod consequentia non est bona, quia, ut videtur multis,
            caritas vie potest adequari caritati patrie, et sic dilectio dilectioni. Sed delectatio
            vie non potest adequari delectationi patrie, et ideo non sequitur quod, si amor vie sit
            perfectior delectatione vie, quod amor patrie etc. Potest etiam dici secundo quod amor
            vie non est simpliciter nobilior delectatione vie, sed in genere, sicut nigredo decimi
            graduum est perfectior albedine quinti graduum, quia intensior in genere suo simpliciter,
            tamen perfectior est albedo, et sic in proposito delectatio. Potest etiam dici tertio
            quod amor vie in ratione meriti est perfectior delectatione vie. Non autem in ratione
            primii, et ideo non sequitur quod sit nobilior simpliciter, sicut assumitur, quia
            procedit a secundum quid ad simpliciter. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4206">Ad quintum posset dici quod non est simile de delectatione sensitiva et intellectiva
            consequente, quia forte omnis delectatio in parte sensitiva est passio consequens
            operationem naturaliter, quia non video quod immediatus terminus obiectivalis
            delectationis sensitive sit obiectum extrinsecum, sed actus vel operatio que attingitur.
            Non enim delectatur gustus in vino propter se, sed in actu gustandi vinum, et sic de
            aliis. Si tamen in parte sensitiva sit aliqua delectatio que sit operatio proprie dicta,
            concedo quod talis est perfectior dilectione. Et ad <name>Commentatorem</name> dicendum
            quod loquitur de delectatione cuius immediatus terminus obiectivalis est operatio, et de
            tali conceditur quod sit propter operationem, non autem econverso, sed ex hoc nihil
            probatur.</p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q1-Dd1e4214">
          <head xml:id="atv-l1d1q1-Hd1e4216">Ad argumenta principalia</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4219">Ad rationes principales. Ad primam patet quod non omnis delectatio est passio, sicut
            assumitur in minori, sed debet universaliter concludere, et ideo non sequitur quod nulla
            delectatio sit nobilior dilectione.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q1-d1e4222">Ad secundam concedo quod aliqua delectatio est simpliciter nobilior dilectione, sicut
            et aliqua tristitia simpliciter peior odio, etc.</p>
        </div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1 - THESIS Digital Text Library

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1 [atv-l1d1q1.xml] text

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 1 [atv-l1d1q1.xml]
text
