Conradus de Soltau

Collatio in IV librum Sententiarum

Edited by: Mihai Maga

#Ma1 151rb Sequitur principium circa quartum librum #Ma1 Thema “Vidi in dextera sedentis super thronum librum scriptum intus et foris et signatum sigillis septem” Note: 5, 1, Apocalypsis 5^o capitulo. Prothema Si sacrarum scientia litterarum, suprema illa omni, virtutum magistra, sacra dico theologia nostrae salutis scientia ad ceteras cuiuslibet generis scientias fuerit comparata, Divisio transcendit veritatis certitudine, praecellit auctoritatis celsitudine, sententiarum prae aliis continet plenitudine ac plurimam earum difficultatem. Ideo eius veritate certa illustratus recte dicit vidi, auctoritate celsa roboratus videt ipsam in dextera sedentis super thronum, eam contemplans plenam sententiis videt librum scriptus intus et foris, in ipsa inveniens plurima quam continet difficultatem congrue dicit eam Thema signatam (sil. del #Ma1) sigillis septem. “Vidi” Note: 5, 1, itaque, “in dextera” Note: 5, 1 etc.

Pars 1 Dico primo quod, si sacra theologia ad alias comparatur scientias, transcendit eas veritatis certitudine. Ipsa namque est “testamentum Altissimi, et agnitio veritatis” Note: 24, 32, Ecclesiastici 24^o. Et ideo de ipsius verbis psallebat qui dicebat: “principium verborum tuorum veritas” Note: 118, 160, Psalmo 118^o. Sed et de ipsius veritatis certitudine dicit Christus huius scientiae doctor et auctor: “Caelum et terra transibunt: verba autem mea non transibunt” Note: 21, 33, Lucae 21^o.

Pars 2 Secundo dico quod haec sacra (theologia del #Ma1) scientia ad alias comparata scientias praecellit auctoritatis celsitudine, et ideo visa est “in dextera sedentis super thronum” Note: 5, 1. In dextera quidem, id est in Christo, qui est dextera Dei Patris, de qua dicit propheta in Psalmo: “Salvavit sibi dextera eius, et brachium sanctum eius.” Note: 97, 1 Et item dicitur liber sacrae Scripturae esse in dextera Dei Patris, scilicet in Christo, quia ipse huius libri praecepta adimplevit, ipso dicente: “Non veni solvere legem, sed adimplere” Note: 5, 17, Matthaei 5^o.

Pars 3 Dico tertio quod haec sacra scientia sententiarum continet plenitudinem, et ideo ipsa videtur ut “liber scriptus intus et foris” Note: 5, 1. Intus scriptus quia nostram redemptionem in littera legis veteris tenet clausam, sed scriptus foris quia littera Evangelii ipsam nostrae redemptionis visionemvisiocem #Ma1 tradit apertam, vel, ut dicit beatus Gregorius super Ezechielem, “liber sacrae scripturae est scriptus intus per allegoriam, foris per historiam, intus per intellectum spiritualem, foris per litteralem, intus quia invisibilia promittit et foris quia visibilia recte disponit” Note: lib. 1, hom. 9. De hoc libro dicit Ezechiel: “et ecce manus missa #Ma1 151va est ad me, in qua erat involutus liber: et expandit illum coram me, qui erat scriptus intus et foris” Note: 2, 9, Ezechiel 2^o capitulo. Et huius plenitudo sententiarum sacrae Scripturae figurata fuit per “tabulas testimonii, ex utraque parte scriptas, quas portavit Moyses reversus de monte” Note: 32, 15, Exodo 32^o. Contemplans itaque hanc sacram scientiam plenam in sententiis, recte videt eam ut “librum scriptum intus et foris” Note: 5, 1.

Pars 4 Dico quarto quod, quia haec sacra scientia plurimam continet difficultatem, ideo “signata” dicitur “sigillis septem” Note: 5, 1. Si enim sunt “cunctae res difficiles et non potest homo eas explicare sermone” Note: 1, 8, Ecclesiastes primo. Quantam aestimamus difficiles circa hanc sacram scientiam quae est sapientia ex ore Altissimi, cuius respectu sapientia huius mundi est stultitia. Cum tamen “praecedat sapientia stultitiam quam differt lux a tenebris” Note: 2, 13, Ecclesiastes 2^o. Et ideo recte dicitur esse huius scientiae difficultate quam continet liber sacrae scripturae. “Et erit vobis visio omnium sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras”, humanae scilicet industriae, “dicent: Lege iustum. Respondebit: Non possum, signatus est enim” Note: 29, 11–12, Isaiae 29^o.

Dilatatio Est praeterea haec sacra scientia quasi sigillis signata, in aenigmatibus figuratis et in mysteriis sacramentorum. Aenigmata figurarum sunt in littera veteris legis multipliciter, quia maxime animae Christi adventum fuerit obstructa et difficilia, quibus velut sigillis Scriptura fuit clausa. Sed venit agnus qui occisus est qui redemit nos Deo in sanguine suo et “apparuit hunc librum et solvit signacula eius” Note: 5, 2, Apocalypsis 5^o capitulo. Quid enim fuit primi hominis de terra (psa. del #Ma1) plasmatio, quid eius dormitio, quid mulierum de costa viri dormientis formatio, quid Abel occisio, quid diluvii inundatio, quid Abrahame circumcisio, quid Rubi ardentis visio, quid virgae florentis (fo. del #Ma1) fructificatio, quid agni immolatio, quid serpentis exaltatio, nisi (sil. del #Ma1) sigilla signata quae per Christum scilicet (parata del #Ma1) aperta? Quia “omnia contingebunt eis in figura” Note: 10, 11, I ad Corinthios 10^o capitulo. Et est nihilominus haec sacra scientia aliis septem sigillis signata per sacramentorum mysteria, quorum notitia in hoc quarto libro nobis est tradita. Septem ista sigilla, scilicet ipsa septem sacramentasacram #Ma1 , scilicet baptismus, confirmatio, poenitentia, eucharistia, ordo, matrimonium, extrema unctio, quia recte ex ipsorum proprietate et efficacia sunt quasi quaedam summi regis sigilla. Sigillis namque principium servi manumittantur (cum del #Ma1) , #Ma1 151vb manumissi privilegiantur, profugi et proscripti reconciliantur, foedera pacis confirmantur, gaudium dignitates dispensantur; sigillis etiam amicitiae et amorum vincula innovantur; sigilla etiam pro salvo conductu viatoribus conceduntur. Et si virtus sacramentorum advertitur, quod licet istorum in sacramentis ipsis spiritualiter in nobis exhibetur, per baptismum namque asservitum peccati originalis manumittuntur; per confirmationem privilegiamur; et si profugi et gratia Dei proscripti fuimus, per poenitentiae sigillum reconciliamur; per sigillum eucharistiae, inter Deum et nos pacis foedera confirmantur; per sacramentum ordinis, gaudium dignitates dispensatur; per sigillum matrimonii carnaliter vel spiritualiter amicitiae et amorum vincula innovantur; per extremam unctionem libri salvi conductus a deserto huius (conducti del #Ma1) saeculi usque patriam nobis sigillantur. Propter hanc ergo sacramentorum vim tam multiplicem liber sacrae Scripturae et (spiritualiter del #Ma1) specialiter iste 4^us Sententiarum dicitur “signatus sigillis septem” Note: 5, 1.

Unitio Quantum ad quartum prointroducendo thema propositum, quia igitur sacrarum litterarum scientia ceteras cuiuslibet generis scientias transcendit veritatis certitudine, ideo, illustratus huius veritate, “vidi”; auctoritatis praecellit celsitudine, ideo, ipsa auctoritate roboratus, “vidi in dextera sedentis” item que “super thronum”; sententiarum continet plenitudinem prae ceteris scientiis, ideo, ipsa contemplando, “vidi librum scriptum intus et foris”; inveniens in ea plurimam difficultatem ac inter figurarum aenigmata sacramentorum vim multiplicem, ideo “vidi librum signatum sigillis septem”. Thema “ Vidi”, ergo, “in dextera sedentis Note: 5, 1”, Conclusio quae finiret gratia collationis proposita.

***

Subsermo In quibus verbis quo ad materias librorum huius voluminis Sententiarum Note: lib. 4 iuxta divisionem in primo principio Note: lib. 1, coll. 1, ll. 111-129 factam, video ista quattuor: Divisio decorem, honorem, amorem et vigorem. Decorem luminis superni, honorem creatoris summi, amorem redemptoris nostri, vigorem verum sacramenti Note: lib. 1, coll. 1, ll. 111-129. Decor luminis superni mentem illustrantis tangitur in primo verbo thematis cum dicitur “ vidi Note: 5, 1”, et hoc respicit materiam primi libri Note: lib. 1. Honor creatoris summi mundum instaurantis tangitur per insignia maiestatis cum subiungitur “ in dextera sedentis super thronum Note: 5, 1”, per quod innuitur materia secundi libri Note: lib. 2. #Ma1 152ra Amor redemptoris nostri cuncta restaurantis proponitur per modum plenitudinis, si contemplati fuimus “ librum scriptum intus et foris Note: 5, 1”, et hoc respicit materiam tertii libri Note: lib. 3. Vigor verus sacramenti rite reformantis exhibetur sub visibilibus signis cum dicitur quod liber iste sit “ signatus septem sigillis Note: 5, 1”, per quod manifestatur nobis materia huius quarti libri Note: lib. 4.

Pars 4 Est enim vigorem sacramenti non modo figuratus vel significatus, sed efficax et verus maxime quoad sacramenta novae Legis, ut patet beatum Augustinum qui Super Psalmo 83^o qui assignans differentiam inter sacramenta veteris et novae Legis sic dicit quod in veteri lege “sacrificia et oblationes res sacras signabant.” Illa, inquit, scilicet veteris legis sacramenta, “promittebant tantum et signabant, haec autem”, scilicet novae Legis, “dant salutem” Note: 73, 2 Note: lib. IV, dist. 1, cap. 6. Conclusio Et hanc nobis in praesenti concedat Deus per gratiam et in futuro per gloriam. Amen. Sequitur quaestio utrum etc. #Ma1

©