Conradus de Soltau - Collatio in IV librum Sententiarum - THESIS Digital Text Library
Library
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Alphonsus Toletanus Vargas - Commentary
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Test Author 1 - Test Title 1
Query
Text Query
XPath Query
Login
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Collatio in IV librum Sententiarum
xml
Conradus de Soltau - Collatio in IV librum Sententiarum [cdss4s-coll4.xml]
text
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <!-- Collexy Critical Edition Collation (c) Mihai Maga --> <!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "http://www.tei-c.org/release/xml/tei/schema/dtd//tei.dtd"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <teiHeader> <fileDesc xml:id="cdss4s-coll4" n="4"> <titleStmt> <title>Collatio in IV librum Sententiarum</title> <author>Conradus de Soltau</author> </titleStmt> <publicationStmt> <distributor>Mihai Maga</distributor> </publicationStmt> <seriesStmt> <title>Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi</title> </seriesStmt> <sourceDesc> <listWit> <witness xml:id="Ma1" n="18">Mainz, Stadtbibliothek, Hs I 16</witness> <witness xml:id="eM" n="102">ed. Mihai Maga</witness> </listWit> <listBibl> <bibl xml:id="b-B-Ex"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Ex">Ex.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Ps"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Ps">Ps.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Eccle"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Eccle">Eccle.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Eccli"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Eccli">Eccli.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Is"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Is">Is.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Ez"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Ez">Ez.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Matth"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Matth">Matth.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Luc"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Luc">Luc.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-ICor"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="ICor">I Cor.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-B-Apoc"> <author key="B" rend="hidden">Biblia</author> <title key="Apoc">Apoc.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-Aug-EnarrInPs"> <author key="Aug">Aug.</author> <title key="EnarrInPs">Enarr. in Ps.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-Greg-HomilInEz"> <author key="Greg">Greg. Magn.</author> <title key="HomilInEz">Homil. in Ezech.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-PetrLomb-Sent"> <author key="PetrLomb">Petr. Lomb.</author> <title key="Sent">Sent.</title> </bibl> <bibl xml:id="b-ConrSoltau-Sent"> <author key="ConrSoltau">Conradus de Soltau</author> <title key="Sent">Super Sent.</title> </bibl> </listBibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/> </encodingDesc> </teiHeader> <text> <body> <p> <locus target="#Ma1" from="151rb"/> <app> <lem/><rdg wit="#Ma1">Sequitur principium circa quartum librum</rdg> </app> <label type="structure">Thema</label> <ref target="#sn401" type="source" n="1"/> “Vidi in dextera sedentis super thronum librum scriptum intus et foris et signatum sigillis septem” <note xml:id="sn401" type="source" source="#b-B-Apoc" n="1">5, 1</note>, Apocalypsis 5<ex>o</ex> capitulo. <label type="structure">Prothema</label> Si sacrarum scientia litterarum, suprema illa omni, virtutum magistra, sacra dico theologia nostrae salutis scientia ad ceteras cuiuslibet generis scientias fuerit comparata, <label type="structure">Divisio</label> transcendit veritatis certitudine, praecellit auctoritatis celsitudine, sententiarum prae aliis continet plenitudine ac plurimam earum difficultatem. Ideo eius veritate certa illustratus recte dicit vidi, auctoritate celsa roboratus videt ipsam in dextera sedentis super thronum, eam contemplans plenam sententiis videt librum scriptus intus et foris, in ipsa inveniens plurima quam continet difficultatem congrue dicit eam <label type="structure">Thema</label> <app> <lem>signatam</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">sil.</witDetail> </app> sigillis septem. <ref target="#sn402" type="source" n="2"/> “Vidi” <note xml:id="sn402" type="source" source="#b-B-Apoc" n="2">5, 1</note>, itaque, <ref target="#sn403" type="source" n="3"/> “in dextera” <note xml:id="sn403" type="source" source="#b-B-Apoc" n="3">5, 1</note> etc. </p> <p> <label type="structure">Pars 1</label> Dico primo quod, si sacra theologia ad alias comparatur scientias, transcendit eas veritatis certitudine. Ipsa namque est <ref target="#sn404" type="source" n="4"/> “testamentum Altissimi, et agnitio veritatis” <note xml:id="sn404" type="source" source="#b-B-Eccli" n="4">24, 32</note>, Ecclesiastici 24<ex>o</ex>. Et ideo de ipsius verbis psallebat qui dicebat: <ref target="#sn405" type="source" n="5"/> “principium verborum tuorum veritas” <note xml:id="sn405" type="source" source="#b-B-Ps" n="5">118, 160</note>, Psalmo 118<ex>o</ex>. Sed et de ipsius veritatis certitudine dicit Christus huius scientiae doctor et auctor: <ref target="#sn406" type="source" n="6"/> “Caelum et terra transibunt: verba autem mea non transibunt” <note xml:id="sn406" type="source" source="#b-B-Luc" n="6">21, 33</note>, Lucae 21<ex>o</ex>. </p> <p> <label type="structure">Pars 2</label> Secundo dico quod haec <app> <lem>sacra</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">theologia</witDetail> </app> scientia ad alias comparata scientias praecellit auctoritatis celsitudine, et ideo visa est <ref target="#sn407" type="source" n="7"/> “in dextera sedentis super thronum” <note xml:id="sn407" type="source" source="#b-B-Apoc" n="7">5, 1</note>. In dextera quidem, id est in Christo, qui est dextera Dei Patris, de qua dicit propheta in Psalmo: <ref target="#sn408" type="source" n="8"/> “Salvavit sibi dextera eius, et brachium sanctum eius.” <note xml:id="sn408" type="source" source="#b-B-Ps" n="8">97, 1</note> Et item dicitur liber sacrae Scripturae esse in dextera Dei Patris, scilicet in Christo, quia ipse huius libri praecepta adimplevit, ipso dicente: <ref target="#sn409" type="source" n="9"/> “Non veni solvere legem, sed adimplere” <note xml:id="sn409" type="source" source="#b-B-Matth" n="9">5, 17</note>, Matthaei 5<ex>o</ex>. </p> <p> <label type="structure">Pars 3</label> Dico tertio quod haec sacra scientia sententiarum continet plenitudinem, et ideo ipsa videtur ut <ref target="#sn410" type="source" n="10"/> “liber scriptus intus et foris” <note xml:id="sn410" type="source" source="#b-B-Apoc" n="10">5, 1</note>. Intus scriptus quia nostram redemptionem in littera legis veteris tenet clausam, sed scriptus foris quia littera Evangelii ipsam nostrae redemptionis <app> <lem>visionem</lem><rdg wit="#Ma1">visiocem</rdg> </app> tradit apertam, vel, ut dicit beatus Gregorius super Ezechielem, <ref target="#sn411" type="source" n="11"/> “liber sacrae scripturae est scriptus intus per allegoriam, foris per historiam, intus per intellectum spiritualem, foris per litteralem, intus quia invisibilia promittit et foris quia visibilia recte disponit” <note xml:id="sn411" type="source" source="#b-Greg-HomilInEz" n="11">lib. 1, hom. 9</note>. De hoc libro dicit Ezechiel: <ref target="#sn412" type="source" n="12"/> “et ecce manus missa <locus target="#Ma1" from="151va"/> est ad me, in qua erat involutus liber: et expandit illum coram me, qui erat scriptus intus et foris” <note xml:id="sn412" type="source" source="#b-B-Ez" n="12">2, 9</note>, Ezechiel 2<ex>o</ex> capitulo. Et huius plenitudo sententiarum sacrae Scripturae figurata fuit per <ref target="#sn413" type="source" n="13"/> “tabulas testimonii, ex utraque parte scriptas, quas portavit Moyses reversus de monte” <note xml:id="sn413" type="source" source="#b-B-Ex" n="13">32, 15</note>, Exodo 32<ex>o</ex>. Contemplans itaque hanc sacram scientiam plenam in sententiis, recte videt eam ut <ref target="#sn414" type="source" n="14"/> “librum scriptum intus et foris” <note xml:id="sn414" type="source" source="#b-B-Apoc" n="14">5, 1</note>. </p> <p> <label type="structure">Pars 4</label> Dico quarto quod, quia haec sacra scientia plurimam continet difficultatem, ideo <ref target="#sn415" type="source" n="15"/> “signata” dicitur “sigillis septem” <note xml:id="sn415" type="source" source="#b-B-Apoc" n="15">5, 1</note>. Si enim sunt <ref target="#sn416" type="source" n="16"/> “cunctae res difficiles et non potest homo eas explicare sermone” <note xml:id="sn416" type="source" source="#b-B-Eccle" n="16">1, 8</note>, Ecclesiastes primo. Quantam aestimamus difficiles circa hanc sacram scientiam quae est sapientia ex ore Altissimi, cuius respectu sapientia huius mundi est stultitia. Cum tamen <ref target="#sn417" type="source" n="17"/> “praecedat sapientia stultitiam quam differt lux a tenebris” <note xml:id="sn417" type="source" source="#b-B-Eccle" n="17">2, 13</note>, Ecclesiastes 2<ex>o</ex>. Et ideo recte dicitur esse huius scientiae difficultate quam continet liber sacrae scripturae. <ref target="#sn418" type="source" n="18"/> “Et erit vobis visio omnium sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras”, humanae scilicet industriae, “dicent: Lege iustum. Respondebit: Non possum, signatus est enim” <note xml:id="sn418" type="source" source="#b-B-Is" n="18">29, 11–12</note>, Isaiae 29<ex>o</ex>. </p> <p> <label type="structure">Dilatatio</label> Est praeterea haec sacra scientia quasi sigillis signata, in aenigmatibus figuratis et in mysteriis sacramentorum. Aenigmata figurarum sunt in littera veteris legis multipliciter, quia maxime animae Christi adventum fuerit obstructa et difficilia, quibus velut sigillis Scriptura fuit clausa. Sed venit agnus qui occisus est qui redemit nos Deo in sanguine suo et <ref target="#sn419" type="source" n="19"/> “apparuit hunc librum et solvit signacula eius” <note xml:id="sn419" type="source" source="#b-B-Apoc" n="19">5, 2</note>, Apocalypsis 5<ex>o</ex> capitulo. Quid enim fuit primi hominis de <app> <lem>terra</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">psa.</witDetail> </app> plasmatio, quid eius dormitio, quid mulierum de costa viri dormientis formatio, quid Abel occisio, quid diluvii inundatio, quid Abrahame circumcisio, quid Rubi ardentis visio, quid virgae <app> <lem>florentis</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">fo.</witDetail> </app> fructificatio, quid agni immolatio, quid serpentis exaltatio, <app> <lem>nisi</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">sil.</witDetail> </app> sigilla signata quae per Christum <app> <lem>scilicet</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">parata</witDetail> </app> aperta? Quia <ref target="#sn420" type="source" n="20"/> “omnia contingebunt eis in figura” <note xml:id="sn420" type="source" source="#b-B-ICor" n="20">10, 11</note>, I ad Corinthios 10<ex>o</ex> capitulo. Et est nihilominus haec sacra scientia aliis septem sigillis signata per sacramentorum mysteria, quorum notitia in hoc quarto libro nobis est tradita. Septem ista sigilla, scilicet ipsa septem <app> <lem>sacramenta</lem><rdg wit="#Ma1">sacram</rdg> </app>, scilicet baptismus, confirmatio, poenitentia, eucharistia, ordo, matrimonium, extrema unctio, quia recte ex ipsorum proprietate et efficacia sunt quasi quaedam summi regis sigilla. Sigillis namque principium servi <app> <lem>manumittantur</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">cum</witDetail> </app>, <locus target="#Ma1" from="151vb"/> manumissi privilegiantur, profugi et proscripti reconciliantur, foedera pacis confirmantur, gaudium dignitates dispensantur; sigillis etiam amicitiae et amorum vincula innovantur; sigilla etiam pro salvo conductu viatoribus conceduntur. Et si virtus sacramentorum advertitur, quod licet istorum in sacramentis ipsis spiritualiter in nobis exhibetur, per baptismum namque asservitum peccati originalis manumittuntur; per confirmationem privilegiamur; et si profugi et gratia Dei proscripti fuimus, per poenitentiae sigillum reconciliamur; per sigillum eucharistiae, inter Deum et nos pacis foedera confirmantur; per sacramentum ordinis, gaudium dignitates dispensatur; per sigillum matrimonii carnaliter vel spiritualiter amicitiae et amorum vincula innovantur; per extremam unctionem libri salvi conductus a deserto <app> <lem>huius</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">conducti</witDetail> </app> saeculi usque patriam nobis sigillantur. Propter hanc ergo sacramentorum vim tam multiplicem liber sacrae Scripturae <app> <lem>et</lem> <witDetail wit="#Ma1" type="del">spiritualiter</witDetail> </app> specialiter iste 4<ex>us</ex> Sententiarum dicitur <ref target="#sn421" type="source" n="21"/> “signatus sigillis septem” <note xml:id="sn421" type="source" source="#b-B-Apoc" n="21">5, 1</note>. </p> <p> <label type="structure">Unitio</label> Quantum ad quartum prointroducendo thema propositum, quia igitur sacrarum litterarum scientia ceteras cuiuslibet generis scientias transcendit veritatis certitudine, ideo, illustratus huius veritate, “vidi”; auctoritatis praecellit celsitudine, ideo, ipsa auctoritate roboratus, “vidi in dextera sedentis” item que “super thronum”; sententiarum continet plenitudinem prae ceteris scientiis, ideo, ipsa contemplando, “vidi librum scriptum intus et foris”; inveniens in ea plurimam difficultatem ac inter figurarum aenigmata sacramentorum vim multiplicem, ideo “vidi librum signatum sigillis septem”. <label type="structure">Thema</label> “<ref target="#sn422" type="source" n="22"/> Vidi”, ergo, “in dextera sedentis <note xml:id="sn422" type="source" source="#b-B-Apoc" n="22">5, 1</note>”, <label type="structure">Conclusio</label> quae finiret gratia collationis proposita. </p> <p rend="Title"> *** </p> <p> <label type="structure">Subsermo</label> In quibus verbis quo ad materias librorum <ref target="#sn423" type="source" n="23"/> huius voluminis Sententiarum <note xml:id="sn423" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="23">lib. 4</note> iuxta divisionem in <ref target="#sn424" type="source" n="24"/> primo principio <note xml:id="sn424" type="source" source="#b-ConrSoltau-Sent" subtype="cf" n="24">lib. 1, coll. 1, ll. 111-129</note> factam, video ista quattuor: <label type="structure">Divisio</label> <ref target="#sn425" type="source" n="25"/> decorem, honorem, amorem et vigorem. Decorem luminis superni, honorem creatoris summi, amorem redemptoris nostri, vigorem verum sacramenti <note xml:id="sn425" type="source" source="#b-ConrSoltau-Sent" subtype="cf" n="25">lib. 1, coll. 1, ll. 111-129</note>. Decor luminis superni mentem illustrantis tangitur in primo verbo thematis cum dicitur “<ref target="#sn426" type="source" n="26"/> vidi <note xml:id="sn426" type="source" source="#b-B-Apoc" n="26">5, 1</note>”, et hoc respicit materiam <ref target="#sn427" type="source" n="27"/> primi libri <note xml:id="sn427" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="27">lib. 1</note>. Honor creatoris summi mundum instaurantis tangitur per insignia maiestatis cum subiungitur “<ref target="#sn428" type="source" n="28"/> in dextera sedentis super thronum <note xml:id="sn428" type="source" source="#b-B-Apoc" n="28">5, 1</note>”, per quod innuitur materia <ref target="#sn429" type="source" n="29"/> secundi libri <note xml:id="sn429" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="29">lib. 2</note>. <locus target="#Ma1" from="152ra"/> Amor redemptoris nostri cuncta restaurantis proponitur per modum plenitudinis, si contemplati fuimus “<ref target="#sn430" type="source" n="30"/> librum scriptum intus et foris <note xml:id="sn430" type="source" source="#b-B-Apoc" n="30">5, 1</note>”, et hoc respicit materiam <ref target="#sn431" type="source" n="31"/> tertii libri <note xml:id="sn431" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="31">lib. 3</note>. Vigor verus sacramenti rite reformantis exhibetur sub visibilibus signis cum dicitur quod liber iste sit “<ref target="#sn432" type="source" n="32"/> signatus septem sigillis <note xml:id="sn432" type="source" source="#b-B-Apoc" n="32">5, 1</note>”, per quod manifestatur nobis materia huius <ref target="#sn433" type="source" n="33"/> quarti libri <note xml:id="sn433" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="33">lib. 4</note>. </p> <p> <label type="structure">Pars 4</label> Est enim vigorem sacramenti non modo figuratus vel significatus, sed efficax et verus maxime quoad sacramenta novae Legis, ut patet beatum Augustinum qui Super Psalmo 83<ex>o</ex> qui assignans differentiam inter sacramenta veteris et novae Legis sic dicit quod in veteri lege <ref target="#sn435" type="source" n="35"/> <ref target="#sn434" type="source" n="34"/> “sacrificia et oblationes res sacras signabant.” Illa, inquit, scilicet veteris legis sacramenta, “promittebant tantum et signabant, haec autem”, scilicet novae Legis, “dant salutem” <note xml:id="sn434" type="source" source="#b-Aug-EnarrInPs" n="34" subtype="cf">73, 2</note> <note xml:id="sn435" type="source" source="#b-PetrLomb-Sent" n="35">lib. IV, dist. 1, cap. 6</note>. <label type="structure">Conclusio</label> Et hanc nobis in praesenti concedat Deus per gratiam et in futuro per gloriam. Amen. <app> <lem/><rdg wit="#Ma1">Sequitur quaestio utrum etc.</rdg> </app> </p> </body> </text> </TEI>
×
...
...